serhateng(at)gmail.com
+90 532 256 93 12

Aristoteles Felsefesi Hakkında Bilgi

Aristoteles kimdir? Kısaca Hayatı ve Felsefesi Hakkında Bilgi

Antik Çağ‘ın; yapıtları, çalışmaları ve düşünceleriyle en önde gelen düşünürü Aristoteles, Batı felsefesinin oluşmasına katkıda bulunan iki büyük filozoftan biridir. Günümüzde dahi felsefi düşüncelerin temellendirilmesinde öncelikli olarak Aristoteles’in mantık, bilim ve sanat anlayışına yer verilir.

Bu büyük düşünürün ruh ve erdem anlayışını, bilim ve sanat felsefesini, bilgi ve varlık hakkındaki düşüncelerini, hayatını, eserlerini ve Yunan felsefesine, dolayısıyla günümüz dünyasına yaptığı katkıları bu yazımızda inceleyeceğiz.

Aristoteles, bilim hakkında üretilen düşüncelerin kurucusudur. Mantık, gözleme ve deneye dayalı bilim, bilim sistemi, Aristoteles’in yarattığı sistemlerin yalnızca birkaçıdır.

Aristoteles kimdir? Kısaca Hayatı

Aristoteles, antik şehir Stagira’da, Selanik yakınlarında, M.Ö. 384 yılında doğdu. Ailesi ve kökenleri, çağının çok değerli hekimlerini yetiştiren, soylu bir aileydi. Hatta babası Nikhomakhos, o zamanın Makedonya Kralı‘nın özel hekimiydi. Nikhomakhos, yalnızca bilime ve gözlemle edinilen bilgiye itimat eden bir adamdı. Aristoteles’in de kökeni bilime ve gözleme dayalı bu düşüncelerinin temelini babası attı.

Yirmili yaşlarına yeni adım attığında Atina’ya, Platon’un kurucusu olduğu Akademia okuluna gitti. Platon’un öğrencisi olma fırsatına eriştiği bu okulda, Platon ölene kadar onunla birlikte kaldı. Hocasının gözüne o kadar girmişti ki bazen dersleri onun yerine Aristoteles veriyordu. Tabii ki bunda Aristoteles’in felsefi konulardaki başarısı çok etkiliydi.

Akademia’da 20 yıl kadar kaldıktan sonra, hocasının ölümünün ardından (M.Ö. 347) Atina’yı terk etti. Assos’a ve Midilli Adası‘na giderek buralarda Platoncu okullar kurmaya devam etti. Dersler vererek yeni öğrenciler edindi. Bu konuya daha sonra detaylı olarak değineceğiz.

Felsefe ve doğa alanında yaptığı başarılı çalışmalardan sonra Makedonya Kralı Philip, onu oğlunun da hocası olması için Makedonya’ya davet etti. Bu çocuk Büyük İskender’di. Aristoteles, İskender görevlendirilmek üzere orduya katılana kadar üç yıl boyunca onun hocalığını yaptı.

Aristoteles, bu görevi bittikten sonra felsefe ve bilimsel çalışmalarını sürdürmek için Stagira’ya döndü. Ardından, Atina’ya giderek Lykeion Okulu‘nu hayata geçirdi. Okulun açılışı M.Ö. 335 yıllarına denk gelir.

Lykeion Okulu‘nda öğrenciler tartışmalarını gezinerek yaparlardı. Bu yüzden öğrencilerin adları “Peripatetikler” olarak da anıldı.

Aristoteles kimdir? Kısaca Hayatı ve Felsefesi
Aristoteles kimdir kısaca
Aristoteles hakkında kısa bilgi
  • Aristoteles’in Ruh ve Erdem Anlayışı

Çocukluğundan itibaren bilimsel bilginin değerini öğrenmiş olduğundan olacak, Aristoteles ruh göçü (reankarnasyon) ile ilgili düşünceleri hayatı boyunca eleştirdi. Onun düşüncesine göre, ruh ve madde birbirinden bağımsız olarak farklı yerlerde bulunamazdı.

Yani madde olan beden ölünce onun içindeki töz olan ruhun da onunla birlikte ölmesi gerekiyordu. Ruh kavramını tamamen reddetmedi, bununla birlikte ruh kavramının farklı özelliklerine odaklanmak gerektiğini savundu.

Örneğin, bitkilerde ve hayvanlarda dahi insanlar gibi birer ruh barınıyordu fakat ilkesel açıdan birbirinden farklıydılar. Örneğin insanda bulunan ruhu hareket ilkesiyle bağdaştırıyordu. Hayvanlardaki ve bitkilerdeki ise doyum ve beslenme ruhu üzerine birer kavramdı.

Platoncu olduğunu her fırsatta dile getiren Aristoteles, hocasının iyi ve erdem kavramları hakkındaki düşüncelerinden fazlasıyla etkilenmişti. İnsani eylemlerin en son tahlilde insanın iyiliğine ve mutluluğuna hizmet etmesi gerektiğini düşünüyordu.

Mutluluk Ahlakı dediğimiz bu kavrama göre insanda mutluluk yalnızca erdemli davranışlarla sağlanabilir. Ayrıca etik sayılan erdemler, insanın seçimlerinin ve isteklerinin eğitilmesiyle ortaya çıkabilir. Bu iki temel mevzuda görüş beyan etti Aristoteles.

  • Aristoteles’in Bilim ve Sanat Felsefesi

Öncesinde, felsefe bilimin değil, bilim felsefenin alt dalıydı. O zamanın düşünürleri de tüm bilimler hakkında bilgi sahibiydi. Bilimsel bilgiyi, felsefi bilgiyi ve daha nicelerini birbiri üzerine sentezleyerek bir yaşam görüşüne erişmişlerdi. Aristoteles’in verdiği eserler, fizik, astronomi, zooloji, siyaset, mantık, biyoloji gibi alanlarda otorite kabul edilmiş, kendisi de bu alanlarda yetkinleşmiş düşünürlerden biri olarak değer görmüştür.

Esasında, Aristoteles’in bilim teorisinin dayandırılmış bir temeli yoktu. Zaman ve mekân değerlerinden bağımsızdı. 19. Yüzyıl‘da yaşayan pozitivist filozofların aksine Aristoteles, bilimsel bilgiyi nedensellikle açıklıyordu. Bu yüzden metafizikten ötesine geçememiştir.

Güzellik metafiziğini oluşturan filozof olan Platon, sanatla ilgili ilk kez görüş beyan eden düşünürdür. Ama Platon, daha çok, sanatın toplumsal görevi üzerinde çalışmıştır. Sanatı kendi içinde inceleyen, onu başlı başına bir olgu olarak temel alan filozof yine Aristoteles’tir.

Kendisi, şiirin, edebiyatın ve dilin karşılaştığı sorunlar üzerine Poetika adlı bir eser meydana getirdi. Bu eserin özelliği, dünya üzerinde içinde sanatla ilgili fikirler olan ilk kitap olmasıdır.

  • Aristoteles’in Bilgi ve Varlık Felsefesi

Hocası Platon’un çok az görüşüne karşı çıksa da bu düşüncelerden bir tanesi idealar dünyası görüşüdür. Aristoteles’e göre gerçek varlıklar idealar dünyasında değildi. İdealar dünyası, varlıkların içindeki öz kısımlarıydı.

Varlık felsefesi alanında da hocasıyla ters düştüğü mevzular oldu. Ona göre, Platon’un gerçeklik ve idealar arasında kurduğu bağlantının bir gerçekliği yoktu. Aristoteles aynı zamanda bir doğa bilimcisi olduğundan dolayı her şeyi göründüğü gibi kabul ediyordu. Yalnızca duyu organlarımızın algıladığı şeylere itimadı vardı.

  • Aristoteles Mantığı

“Aristo Mantığı” olarak da bahsi geçen Aristoteles Mantığı, bilimsel araştırma tekniklerini öğreten bir yöntemdir. Bu yöntem, aslında o dönemde başlı başına bir sorun oldu. Bunun nedeni, tüm filozofların kendisinden önceki filozofların çıkardığı sorunlara bir yenisini daha eklemesiydi.

Aristoteles, tümden gelim ve tüme varım kavramlarını ortaya attı. Akıl yürütmenin nasıl işlediğini, kurallarını ve yöntemlerini açığa çıkarmaya çalıştı. Bu konuda detaylı bilgiyi Organon adlı kitabında vermektedir. Bu eserinde Aristoteles, mantığı sistematik bir şekle sokmuştur.

Doğu’nun İslam‘ı ve Batı’nın Orta Çağ‘ına egemen olmuş düşüncelerin sahibi filozof Aristoteles, M.Ö. 322 yılında Kalkis’te hayata gözlerini yumdu.


Önerilen Diğer Yazılar


Aristoteles kimdir? Kısaca Hayatı ve Felsefesi blog yazısı by Ezgi Gül

Aristoteles kimdir? Kısaca Hayatı ve Felsefesi

Aristoteles kimdir? Kısaca Hayatı ve Felsefesi Bilgi was last modified: July 4th, 2018 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *