serhateng(at)gmail.com
+90 532 256 93 12

Arşimet (Archimedes) Kimdir?

Arşimet Kimdir? Kısaca Hayatı ve Buluşları Hakkında Özet Bilgi

M.Ö. 287 ile 212 yılları arasında yaşamış olan Arşimet (Archimedes), Antik Yunanlı matematikçi, fizikçi, astronom, filozof ve mühendistir. Geçmişte bir Antik Yunan kolonisi olan Sicilya’da yaşamış olan Arşimet; yüzey alanı hesaplamaları, kürenin hacminin bulunması ve Pi sayısının hesaplanması konularındaki başarısı ile gelmiş geçmiş en önemli matematikçilerden biri oldu. Fizik alanında da suyun kaldırma kuvvetini bulan Arşimet, yüzer gövde çalışmaları ile hidrostatiğin temellerini atmıştır.

Babası tanınmış bir astronom olan Arşimet, eğitimini o çağın bilim merkezi olan İskenderiye‘de tamamladıktan sonra Sicilya’ya döndü. Döneminde buluşları pek bilinmeyen Arşimet, Sicilya’da dönemin kralı Hierro’nun Kral Ptolemy için yaptırdığı gemiyi suya indirmesi için yardım etmesiyle tanınmıştır. Devasa gemiyi çok az bir insan kuvveti harcayarak suya indirmeyi başaran bir düzenek kuran Arşimet, önce Sirakuza’da (Antik Yunan dönemindeki bir kent) ve sonra Sicilya’da nam saldı.

Tüm yaşamını matematik ve bilimsel çalışmalara veren Arşimet, Antik Mısır’daki Nil Nehri‘nin sularının taşmasını engellemek için Arşimet vidası olarak bilinen aracı geliştirdi. İlk hidrostatik kanununu ortaya koyduktan sonra diğer temel kanunları da geliştiren bilim insanı, hepsini ”Yüzen Cisimler” kitabında topladı.

Aydınlanma Çağında Yeniden Keşfedilmesi

Arşimet, Düzlemlerin Dengesi Üzerine adlı yapıtında ortaya koyduğu özgün bilgiler sayesinde mekaniğin kurucusu olarak gösterilir. Diğer buluşlarının kıymeti ve kullanım alanları sonraki çağlarda anlaşılan Arşimet’in, matematik alanındaki eserleri başka dillere çevrilerek basılmış ve Galileo Galilei gibi bilim insanlarını etkilemiştir.

16. ve 17. Yüzyıl‘larda yapılan çeviriler ve basılan kitaplar ile adeta yeniden keşfedilen Arşimet, modern matematiğin kurulmasına da dolaylı olarak öncülük etmiştir.

Arşimet’in Ölümü

Ölümüyle ilgili çeşitli rivayetler bulunan Arşimet’in, Romalı bir asker tarafından sokakta toprağa bir silindir resmi çizerken öldürüldüğü en çok duyulan rivayettir. Arşimet’in kaybolan mezarı, Sicilya konsül yardımcısı olan Cicero tarafından tekrar bulunmuştur.

Arşimet Kimdir? Kısaca Hayatı ve Buluşları
Arşimet kimdir kısaca
Arşimet’in Buluşları Hakkında Bilgi

Arşimet Kimdir? Kısaca Hayatı ve Buluşları

  • Sirakuza Savunması

Arşimet’in ölüm silahı Arşimet pençesi nedeniyle Roma generali Marcellus, Sirakuza’yı kuşattığında şehre girmekte zorluk yaşadı. Kaldıraç kolları ve dönel kasnaklar yardımıyla işleyen bu alet, kaldıraç mekanizmasını ilk kez kullanıyordu.

Bunun dışında surların arkasına yerleştirilen dev mancınıklarla Roma donanmasının üzerine ok ve taşlar fırlatılıyordu. Sirakuza’yı denizden ele geçiremeyeceğini anlayan Roma Generali Marcellus tüm şehri kuşattı ve 8 ayda ancak ele geçirebildi.

  • Arşimet Prensibi (Sıvıların Kaldırma Kuvveti)

Sirakuza Kralı II. Hiero‘nun altın tacının saflığını belirlemek için görevlendirilen Arşimet, bu vesileyle Arşimet Prensibi’nde sıvıların kaldırma kuvvetini hesapladı. Arşimet Prensibi, cisimlerin sıvı ve gaz ortamlarda denge koşullarını açıklayan fiziğin temel ilkelerinden biridir.

Sıvıların Kaldırma Kuvveti Kanunu’na göre herhangi bir cisim bir sıvıya tamamen veyahut kısmen batmışsa, bu cisme, yer değiştirdiği sıvının ağırlığı kadar bir kuvvet etki eder. Sıvının haricinde aynı etkiyi akışkanlar veya gazlar da yaratabilir.

Nesne üzerindeki net yukarı doğru kuvvet, kaldırma kuvveti ve ağırlığı arasındaki farktır. Bir sıvı içindeki katı cisim, taşırdığı sıvının ağırlığına eşit bir kuvvet ile yukarıya itilir. Arşimet, sıvıları kaldırma kuvveti ile ilgili deneyi aynı büyüklükteki iki altın parçayı terazinin iki koluna bağlayıp birini suya batırarak yapmıştır.

Akışkanlar mekaniğinin yasalarından biri olan Arşimet Prensibi, gemilerin ve denizaltıların tasarımından; sıcak hava balonu uçuşunun kontrolüne ve sıvının özgül ağırlığını belirlemek için kullanılan hidrometre de dahil olmak üzere pek çok alanda kullanılmaktadır.

Arşimet Prensibi ile ilk defa denge prensiplerini de ortaya koyan Arşimet, eşit kollara asılmış eşit ağırlıkların dengede kaldığını ispatlamıştır. “Bana bir dayanak noktası verin, dünyayı yerinde oynatayım” sözünü bunun üzerine söylemiştir. Eşit olmayan ağırlıklar ise f1 • a = f2 • b koşulunun sağlanması ile yine dengede kalır.

Hidrostatik Yüzen Cisimler isimli kitabında Arşimet, yüzen bir cisim ağırlığı kadar sıvı ile yer değiştirir ilkesine dayanan yüzme prensibi gibi pek çok prensibi açıklamıştır.

Çeşitli şekillerde ve nispi yoğunluklarda yüzen sağ parabolitlerin daha büyük özgül ağırlığa sahip bir akışkan içindeki stabil denge pozisyonlarının detaylı bir araştırmasını da içeren bu kitap hidrostatik alanında yazılmış ilk kitaptır. Bu nedenle Arşimet, hidrostatiğin kurucusu kabul edilmektedir.

Arşimet’in Buluşlarına Gönderme Yapan Temsili Bir Resim
Arşimet neyi bulmuştur?
Arşimet’in Buluşları ve İcatları Kısaca
  • Pi Sayısı

Matematikte önemli sayılardan biri olan Pi sayısının keşfi de Arşimet’e aittir. Çemberin Ölçümü isimli kitabında, bir çemberin alanını bulmak için tüketme yöntemini kullanan Arşimet, bir 96-gen yardımıyla Pi sayısı için bilinen yaklaşık 22/7 değerini yani 3,14’ü bulmuştur. Arşimet, Pi’nin değerinin doğru bir tahminini hesaplayan ilk kişi olarak kabul edilir.

Geometri alanında da önemli başarılara imza atan Arşimet, eğri yüzeylerin alanlarını bulmak için bazı yöntemler geliştirmiştir. Arşimet aynı zamanda, modern matematiğin gelişiminin temelini oluşturan bir alana tasavvur edilebilecek en küçük parçadan daha da küçük bir parçayı matematiksel olarak ekleyebilme anlamına gelen sonsuz küçükler hesabına yaklaşmıştır.

Küre ve Silindir isimli çalışmasında bir silindirin içine küre yerleştiren Arşimet, bir kürenin yüzey alanı (4πr2) ve hacminin (4/3πr3) formülünü buldu. Silindirin yüzey alanı 6πr2 ve hacmi 2πr3 olduğundan, Arşimet, hem yarıçapın hem de alanın yüzey alanının aynı yarıçapın silindirinin üçte ikisi olduğunu sonucuna ulaştı. Bu başarısıyla gurur duyan Arşimet, mezarına yontulmuş bir küre ve silindir koyulması vasiyetinde bulundu.

  • Gerçek Sonsuzluk Kavramı

Parabolün Dörtgenleştirilmesi adlı kitabında, bir parabol kesmesinin (bir parabol ve bir çizgi ile çevrelenen bölge) alanının, aynı tabana ve yüksekliğe sahip bir üçgenin alanının dörtte biri olduğunu tüketme metodunu kullanarak kanıtlamıştır.

Arşimet’in matematiğe yaptığı bir diğer önemli katkı ise gerçek sonsuzluk kavramının ilk matematiksel kullanımını içerir. 3’ün karekök değerini hesaplarken 265/153 (yaklaşık 1.7320261) ile 1351/780 (yaklaşık 1.7320512) arasında yer alan yer aldığı sonucuna ulaşmıştır. Bu da 1.7320508 olan gerçek değerine en yakın hesaplamadır.

  • Değişik icatlar

Pek çok değişik aletin mucidi olan Arşimet, denizcilerin çok ağır olabilecek nesneleri kaldırmak için kaldıraç prensibini kullanmalarını sağlayan kasnak (palanga) sistemini; tekerlekli bir aracın kat ettiği mesafeyi ölçen bir kilometre sayacı (odometre) gibi cihazları keşfetmiştir. Arşimet, ayrıca mancınıkların gücünü ve isabet oranını geliştirmiş ve askeri alanda takdir görmüştür.

Arşimet’in Aynalarla Düşman Donanmasını Yakma Efsanesi

Arşimet’in, Sirakuza’ya saldıran gemileri yakmak için kolektif bir parabolik reflektör olarak hareket eden aynaları kullandığı söylenir. Ancak bu konu bir efsaneden öteye geçememiştir. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü‘nden bir ekip, böyle bir makinenin o tarihte uygulanabilir olmadığını gösteren bir deney gerçekleştirmiştir.

Arşimet’in Aynadan Yansıtmayla Donanma Yaktığı İddia Edilir
Arşimet kısaca hayatı
Arşimet neyi bulmuştur? Kısa ve Özet Anlatım
  • Astronomi

Arşimet’ten yüzyıllar sonra yaşayan Romalı siyasetçi ve avukat Cicero, M.Ö 212’de Romalılar tarafından tahrip edilen ve alınan Sirakuza’da, Romalıların Arşimet’in icat ettiği iddia edilen cihazları bulduklarını yazmıştır.

Babası gibi aynı zamanda astronom da olan Arşimet’in önemli icatları arasında gökyüzünü bir küre üzerine haritalayan bir cihaz, güneşin, ayın ve gezegenlerin hareketlerini tahmin eden bir cihaz yer alıyordu.

  • Arşimet’in Eserleri

Hayatı boyunca dostluk kurduğu pek çok kişiyle yazışmayı sürdüren Arşimet, ünlü matematikçi Öklit’in öğrencisi ve yine ünlü matematikçi Konon’un arkadaşıdır. M.S. 8. ve 9. Yüzyıl‘larda yapıtları Arapça’ya da çevrilmiştir.

Arşimet’in yaptığı araştırmalar böylelikle tanınmış ve yayılmış, matematiğin gelişimine katkı sağlamıştır. Günümüze ulaşan 9 eseri bulunmaktadır: Denge Üzerine, İkinci Derecede Paraboller, Küre ve Silindir Yüzeyi Üzerine, Spiraller Üzerine, Konoidler Üzerine, Yüzen Cisimler Üzerine, Dairenin Ölçülmesi, Sandreckone, Mekanik Teoremler Yöntemi.

Çağının çok ötesinde bir bilim eseri olan “Yöntem” 19. Yüzyıl‘a gelinene kadar gün yüzüne çıkamamış ve ancak 19. Yüzyıl’da açıklık kazanmış ve bilim dünyasında hak ettiği takdiri görebilmiştir.


Önerilen Diğer Yazılar


Arşimet Kimdir? Kısaca Hayatı ve Buluşları by Seda Nur Çınar

Arşimet Kimdir? Kısaca Hayatı ve Buluşları Özet Bilgi

Arşimet Kimdir? Kısaca Hayatı ve Buluşları Özet Bilgi was last modified: November 2nd, 2018 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *