info@istanbulclues.com

Ayasofya Müzesi Turu Gezi Rehberi

Ayasofya’nın tarihi, mimarisi, mozaikleri ayrı birer yazı konusu olabilecek kadar derin ve ilgi çekici konular. Ayasofya ile ilgili şu ana kadar yazdıklarımı yeterli görüyordum. Ta ki elimde fotoğraf makinesi ile Ayasofya’ya tekrar yolum düşene ve o eşsiz mozaiklerin fotoğraflarını bıkmadan usanmadan onlarca kez çekene kadar.

Ortaya o kadar özendiğim fotoğraflar çıktı ki, müze planını ve eşsiz mozaikleri ayrı bir yazı olarak kaleme almaya karar verdim. Gördüğüm kadarıyla Google Türkiye sonuçlarında bu konuda yeterince kayıt da yok. Tüm başlıkları “X Şehir Gezi Rehberi” diye dolduran Blogger arkadaşlar bu meseleye el atmamışlar. O zaman bu boşluğu doldurmaya çalışalım.

Ayasofya’yı deneyimli bir tur rehberi ile gezmenin keyfi paha biçilemezdir. Tüm mimari detayları, efsaneleri bu sayede öğrenebilirsiniz. Ancak kendiniz de gezseniz bu rehber yazı size oldukça faydalı olacaktır. Öyleyse adım adım beraber Ayasofya’yı gezmeye başlayalım.

İstanbul’un Sultanahmet Semtindeki Ayasofya Müzesi
ayasofya-meydani
Ayasofya Meydanı Ve Muhteşem mimarisi ile Ayasofya © Serhat Engul

Ayasofya Müzesi Turu Ve Gezi Rehberi

Biletinizi alıp, zorunlu istikametten içeri doğru yürürken, solunuzda bir kafe ve etrafında bir çok tarihi eser göreceksiniz. Sütunlar, frizler, sütun başlıkları v.b. bir çok kıymetli tarihi eser size yürüyüşünüzde eşlik edecek. Bunların hepsi İkinci Dönem Teodosius Ayasofyası‘ndan kalan eserlerdir.

Bu görkemli kilise, kanlı Nika Ayaklanması sırasında öfkeli halk tarafından yakılıp, yıkılmış ve yerle bir olmuştur. İmparator Jüstinyen’e karşı kalkışılan bu isyan, general Belisarios’un müdahalesi ile çok kanlı bir şekilde son erdirilmiştir. Bugünkü Atmeydanı (Hipodrom) civarında 30.000 kişi kılıçtan geçirilmiş ve isyan bastırılmıştır. Nihayetinde, Jüstinyen yeni bir kilise yaptırmaya karar vermiş ve ortaya bugünkü Ayasofya çıkmıştır.

Ayasofya Müzesi’nin Bahçesindeki Tarihi Eserler

ikinci-donem-ayasofya-cizimi
İkinci dönem Ayasofya’sının kalıntıları ve hayali çizimi…

Ayasofya Dış Narteks

Ayasofya’yı gezmek isteyen insanlar, Dış Narteks’ten içeri gidiklerinde onları ilk olarak karşılayan şey, çok bilgilendirici bazı görsellerle süslü panolardır. Ayrıca İngilizce de olsa, LCD ekranlardan Ayasofya’nın mimarisi özellikleri ile ilgili bir belgesel devamlı dönüyor. Dışarıdan içeriye girer girmez Ayasofya’nın ana mekanı ve kubbesi insanları kendine mıknatıs gibi çekiyor olsa da, bu güzel koridordaki eserleri es geçmeyin derim.

Dış Narteks’ten, İç Narteks’e açılan kapı, aynı zamanda İmparator kapısı ve ana mekanın manzarasını verir. İşte mıknatıs gibi çeker derken, demek istediğim buydu. Bakıyorum da, insanların büyük bir kısmı Ayasofya’nın o muhteşem kubbesine kilitleyip, dümdüz ana mekana doğru ilerliyorlar. Halbuki sindire sindire gezmek çok daha iyidir. 1500 yıllık tarihi bu kadar çabuk tüketmemek lazım.

Ayasofya Müzesi’nin Girişi Sayılabilecek Dış Narteks

Ayasofya İç Narteks

İç Narteks’te 9 adet kapı bulunur. Bunların merkezindeki dev kapı ise İmparator Kapısı’dır. Üzerinde bir Bizans İmparatoru olan IV.Leon’un, İsa önünde diz çökerken bir betimlemesi bulunur. Müzenin en güzel ve belirgin mozaiklerinden biridir.

Ayasofya’nın İç Narteks Koridoru
ayasofya-ic-narteks-ve-imparator-kapisi
İç Narteks Ve İmparator Kapısı © Serhat Engul
Ayasofya İç Narteks Mozaik Tavan
dis-narteks-altin-mozaik-tavan-ayasofya
İç Narteksin altın rengi mozaik tavanları © Serhat Engul

İmparator Leon Mozaik

Bu mozaikle ilgili rivayetlere göre, impatator Leon çok şanssız bir adamdır. Üç kez evlenir ve her seferinde eşleri çeşitli hastalıklardan dolayı ölür. Dördüncü kez evlenmek istediğinde, Bizans Kilisesi’nden büyük bir muhalefet ile karşılaşır. Kilisenin lütfunu kazanmak için büyük bir bağış yapar. Bu bağışın simgesi olarak da, imparator kapısı üzerine mozaik yerleştirilir. Leon yeniden evlenir.

Ayasofya İmparator Leon Mozaik Panosu
imparator-leon-vi-mozaik-ayasofya
İmparator Kapısı üzerindeki VI.Leon Mozaik paneli © Serhat Engul

Ayasofya Ana Mekan

Ayasofya’nın en çok tarihi eser barındıran en güzel alanı… Her daim kalabalıktır, bazen yürüyecek yer bulamaz, fotoğraf çekerken birileri ile çarpışırsınız. Ayasofya’nın yerden 56 metre yükseklikteki kubbesi insanı hayranlıktan adeta sarhoş eder.

Ayasofya’nın Naos Adı Verilen Ana Mekânı
ayasofya-ana-mekan-manzarasi
Ayasofya Ana Mekan © Serhat Engul

Serafim Melekleri

Ayasofya’nın koruyucusu olduğuna inanılan altı kanatlı Serafim Meleği. Kubbenin altında her köşede bir tane olmak üzere toplam dört tane vardır. Yalnız birisinin yüzü net olarak seçilebilir.

Ayasofya’nın Seraphim Meleği
ayasofya-serafim-melekleri
Kubbenin altındaki Serafim Melekleri. © Serhat Engul

Ayasofya’nın Kubbesi

Ayasofya’ya dünyanın en özel yapılarından biri olma şansı veren mimari deha, adeta kubbede vücut bulmuştur. İnşa edildiği 537 yılından itibaren 1000 yıl boyunca dünyanın en büyük mabedi olarak kalmıştır.

Ayasofya’nın Muhteşem Kubbesi
ayasofya-kubbesi
Ayasofya’nın büyüleyen kubbesi © Serhat Engul
Ayasofya Kubbesi Geniş Açı
Bu fotoğraf alıntıdır.

Apsisteki Meryem Ve İsa

Bu mozaik Ayasofya’daki en eski mozaiktir. Bizans’ta 8.Yüzyıl’da başlayan ve yaklaşık bir asır süren İkona-Kırıcı dönemin ardından yapılan ilk mozaiktir. İkona kırıcı dönemdeki Bizans İmparatorları mozaiklerin Tanrı’ya şirk koştuğunu düşündükleri için tüm mozaikleri parçalatmışlardır. Bu yüzden Ayasofya’da inşa edildiği dönem olan 6.Yüzyıl ile 9.Yüzyıl arası mozaik bulunmaz. Hatta tüm İstanbul’da bulunmaz. Kariye Müzesi de dahil. Kariye mozaikleri, Ayasofya ile karşılaştırınca çok yenidir.

Ayasofya Meryem Ve İsa Mozaik Panosu
meryem-ve-isa-mozaik-ayasofya
Meryem ve İsa © Serhat Engul

Ayasofya Nefleri

Ayasofya’nın merkeze göre çok daha az ışık alan, loş ve gizemli yan koridorları… Ayasofya tarihi boyunca efsanalerin odağı olmuştur. Tarihin duyularla hissedilecek kadar yoğunlaştığı, insanlık için muhteşem bir mirastır.

Ayasofya’nın Yan Nefi
ayasofyanin-gizem-ve-efsaneleri
Ayasofya’nın Gizemli Koridorları © Serhat Engul

Üst Kat Galerileri

Mozaikler binaya serpiştirilmiş gibi, farklı yerlerde varlık gösterseler de, en çok öbeklendikleri yer üst kattaki galeridir. Deisis, Zoe ve Komnenos mozaikleri burada görülebilir.

Ayasofya Müzesi Üst Kat Güney Galerisi
ayasofya-ust-kat-galerisi
Üst Kat Galerileri © Serhat Engul

Deisis Kompozisyonu

Ayasofya’daki en meşhur mozaiktir. Ünü sınırlarımızın çok ötesindedir. Bizans sanatının zirvesi olarak kabul edilir.

Kıyamet Gününü Betimleyen Deesis Mozaik Panosu
deisis-kompozisyonu-mozaik-ayasofya
Deisis Kompozisyonu Mozaik Panosu © Serhat Engul

İmparatoriçe Zoe Ve Konstantin Monomakhos

İmparatoriçe Zoe babasının ölümünün ardından tek varistir. Evlendiği kişi imparator olacaktır. Devlet erkanının uygun gördüğü bir adamla (Romanos III) evlenir. Fakat sonra başka birine aşık olur. Birinci kocası esrarengiz bir şekilde banyoda ayağı kayıp düşer ve ölür. Böylece Zoe, aşık olduğu adamla (Michael IV) evlenir.

Ne var ki, ikinci kocası ölümcül bir hastalık nedeniyle hayatını kaybeder. Bu kez yakışıklı bir bürokrat olan Konstantin Monomakhos ile evlenir. Fakat Konstantin’in bir metresi vardır. Tahtını sağlama alınca, Zoe’nin saçlarını kestirip, onu manastıra kapatır. Mozaik aslında Zoe’nin ilk evliliği anısına yapılmıştır. Fakat imparator değişince, mozaikteki adamın yüzü kazınır ve Konstantin’in yüzü ile değiştirilir.

İmparator Konstantin Ve İmparatoriçe Zoe Mozaik Panosu
imparatorice-zoe-ve-konstantin-mozaik-ayasofya
İmparatoriçe Zoe Mozaik © Serhat Engul

 Ioannes Komnenos Ve Eşi Eirene Bağış Mozaiği

Komnenos ailesi Ayasofya’ya yaptıkları bağışı bu mozaikle ölümsüzleştirmek istemişler. Sağda ise oğulları, tahtın varisi Aleksios vardır. Hastalanıp öldüğü için tahta geçememiştir.

İmparator Ioannes (John) Komnenos Ve Eşi Eirene Mozaik Panosu
imparator-ioannes-komnenos-ve-eirene-mozaik-ayasofya
Komnenos Ailesi Mozaik © Serhat Engul

İmparator Jüstinyen ve Büyük Konstantin’in Sunu Mozaik Panosu

Bu mozaik, üst kat galerileri gezilip aşağıya tekrar inildiğinde, çıkış kapısının üstündedir. Sağda, Konstantinopolis’in kurucusu Roma İmparatoru Konstantin elinde başyapıtı olan İstanbul şehrini simgeleyen kaleyi tutuyor. Solda ise Ayasofya’yı inşa ettiren İmparator Jüstinyen var. Mozaik sezarların İsa ve Meryem’e bağlılık ve inançlarını sembolize ediyor. Mozaik, biri 4.Yüzyıl (Konstantin); diğeri ise 6.Yüzyıl’da (Jüstinyen) yaşamış olan imparatorların ölümünden çok sonra yapılmıştır. 10.Yüzyıl’a tarihlenen, 1000 yaşındaki bir mozaik için mükemmel durumdadır.

İmparator Justinianus (Jüstinyen) Ve İmparator Büyük Konstantin Mozaik
imparator-justinyen-ve-konstantin-sunu-mozaik-ayasofya
Konstantin ve Jüstinyen mozaik panosu © Serhat Engul

Ayasofya’nın Mimari Özelliklerinin Çizimi

Çizim internetten alıntıdır.

Ayasofya Müzesi 6.Yüzyıl’da inşa edilmiş bir antik dünya şaheseridir. Ayasofya’nın Mimari özellikleri hakkında bilgi edinmek isterseniz. Aşağıdaki önerilen yazılar linkinden ilgili yazıyı okuyabilirsiniz.

İstanbul’da Rehberli Kişiye Özel Turlar

Oldukça köklü bir tarihe sahip olan Kariye Müzesi ve Ayasofya Müzesi gibi mekanların, kişiye özel tur rehberi ile gezilmesi tavsiye edilir. Bin yılı aşan bir tarihe tanıklık eden ve her yüzyıldan bazı izler taşıyan bu tarihi eserleri ailenizle beraber bir rehber eşliğinde gezebilirsiniz. Bu gezi, ailenizden veya arkadaşlarınızdan herhangi birine hediye niteliğinde de olabilir. Yakınlarımızı mutlu etmek istediğimiz özel günlerde, onlara klişe eşyalar armağan etmek yerine, tarih ve keyifli sohbetler ile dolu bir gün armağan etmek yeğdir.

İstanbul’un tarihi eserlerinden arzu ettiğiniz bir veya birkaç tanesini, profesyonel tur rehberi refakatinde gezmek isteseniz, İstanbul Kokartlı Turist Rehberi isimli sayfayı ziyaret edebilir ve bu konuda ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.


Önerilen Diğer Yazılar

Şayet bu yazıdan keyif aldıysanız, Ayasofya’nın mimari detaylarına ve tarihine yoğunlaşan Ayasofya Tarihi Ve Bizans Mimarisi isimli yazı da ilginizi çekebilir.

1000 yılı aşkın süre tarih sahnesinde boy göstermiş olan gizemli Bizans İmparatorluğu ile ilgili bilgiler içeren Bizans İmparatorluğu Hakkında Bilgi isimli yazı da, bu yazının ardından pekiştirici olabilir.

Eğer özel rehberli turlar başlıkları ilginizi çekiyorsa, Fener Balat Turu Gezi Rehberi yazısını da okuyabilirsiniz. Zira Fener ve Balat semtleri de Bizans ve Osmanlı tarihi ile ilgili zengin bir miras barındıran semtlerdir.


Serhat Engül

© İşareti Olan Tüm Fotoğrafların Hakları Saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Ayasofya’nın Paha Biçilemez Mozaikleri was last modified: August 23rd, 2017 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

12 + nineteen =