Ayasofya Mozaikleri ve Gezi Rehberi

Ayasofya Mozaikleri, Tarihi ve Mimarisi ayrı birer yazı konusu olabilecek kadar derin ve ilgi çekici konular. Ayasofya ile ilgili şu ana kadar yazdıklarımı yeterli görüyordum. Ta ki elimde fotoğraf makinesi ile Ayasofya‘ya tekrar yolum düşene ve o eşsiz mozaiklerin fotoğraflarını bıkmadan usanmadan onlarca kez çekene kadar.

Ortaya o kadar özendiğim fotoğraflar çıktı ki, müze planını ve eşsiz mozaikleri ayrı bir yazı olarak kaleme almaya karar verdim. Gördüğüm kadarıyla “Google Türkiye” sonuçlarında bu konuda yeterince kayıt da yok. Tüm başlıkları “X Şehir Gezi Rehberi” diye dolduran Blogger arkadaşlar bu meseleye el atmamışlar. O zaman Ayasofya Gezi Rehberi konusundaki bu boşluğu doldurmaya çalışalım.

Ayasofya’yı deneyimli bir tur rehberi ile gezmenin keyfi paha biçilemezdir. Tüm mimari detayları, efsaneleri bu sayede öğrenebilirsiniz. Ancak kendiniz de gezseniz bu rehber yazı size oldukça faydalı olacaktır. Öyleyse adım adım beraber Ayasofya’yı gezmeye başlayalım.

Ayasofya Gezi Rehberi Blog Yazısı

  • Ayasofya’nın Avlusu

Biletinizi alıp, zorunlu istikametten içeri doğru yürürken, solunuzda bir kafe ve etrafında birçok tarihi eser göreceksiniz. Sütunlar, frizler ve sütun başlıkları gibi bir çok kıymetli tarihi eser size yürüyüşünüzde eşlik edecek. Bunların hepsi İkinci Dönem Teodosius Ayasofyası‘ndan kalan eserlerdir.

Bu görkemli kilise, kanlı Nika Ayaklanması sırasında öfkeli halk tarafından yakılıp, yıkılmış ve yerle bir olmuştur. İmparator Jüstinyen’e karşı kalkışılan bu isyan, general Belisarios‘un müdahalesi ile çok kanlı bir şekilde sonlandırıldı.

Bugünkü Sultanahmet Meydanı (Hipodrom) civarında 30.000 kişi kılıçtan geçirildi ve isyan sona erdi. Nihayetinde, Jüstinyen yeni bir kilise yaptırmaya karar verdi ve ortaya bugünkü Ayasofya çıktı.


Bu yazıda daha çok Ayasofya’nın içindeki mozaiklere ve eserlere odaklanmak istediğim için, tarih kısımlarını çok kısa notlarla geçiştirdim. Ancak Ayasofya’nın tarihini daha geniş bir çerçeveden okumak isterseniz, Ayasofya Tarihi ve Mimarisi isimli yazıya da bakmanızı tavsiye ederim.


Ayasofya Bahçesindeki Tarihi Eserler

blank
İkinci dönem Ayasofya Tasviri
  • Ayasofya Dış Narteks

Ayasofya‘yı gezmek isteyen ziyaretçiler, Dış Narteks’ten (Dış Koridor) içeri gidiklerinde onları ilk olarak karşılayan şey, çok bilgilendirici bazı görsellerle süslü panolardır. Ayrıca İngilizce de olsa, LCD ekranlardan Ayasofya’nın mimari özellikleri ile ilgili bir belgesel dönüyor. Dışarıdan içeriye girer girmez Ayasofya‘nın ana mekanı ve kubbesi insanları kendine mıknatıs gibi çekiyor olsa da, bu güzel koridordaki eserleri es geçmeyin derim.

Ayasofya gezisi
Dış Koridor

İmparator Kapısı

Dış Narteks’ten, İç Narteks‘e açılan kapı, aynı zamanda İmparator Kapısı manzarasını verir. İşte mıknatıs gibi çeker derken, demek istediğim buydu. İnsanların büyük bir kısmı, bakışlarını Ayasofya‘nın o muhteşem kubbesine kilitleyip, dümdüz ana mekana doğru ilerliyorlar. Halbuki sindire sindire gezmek çok daha iyidir. 1500 yıllık tarihi bu kadar çabuk tüketmemek lazım.

Ayasofya imparator Kapısı
İmparator Kapısı
  • Ayasofya İç Narteks

İç Narteks’te 9 adet kapı bulunur. Bunların merkezindeki dev kapı ise İmparatorluk Kapısı‘dır. Üzerinde bir Bizans İmparatoru olan IV. Leon‘un, Hz. İsa önünde diz çökerken bir tasviri bulunur. Ayasofya’daki en iyi korunmuş ve en güzel mozaiklerden biri budur.

Ayasofya Gezi Rehberi

Ayasofya gezi yazısı
İç Koridor ve İmparator Kapısı
  • İmparator Leon Mozaiği

Bu mozaikle ilgili rivayetlere göre, impatator Leon çok şanssız bir adamdır. Üç kez evlenir ve her seferinde eşleri çeşitli hastalıklardan dolayı ölür. Dördüncü kez evlenmek istediğinde, Bizans Kilisesi’nden büyük bir muhalefet ile karşılaşır. Kilisenin lütfunu kazanmak için büyük bir bağış yapar. Bu bağışın simgesi olarak da, imparator kapısı üzerine mozaik yerleştirilir. Sonuçta Leon bir kez daha evlenir.

Ayasofya Mozaikleri

Ayasofya Mozaikleri
İmparator Kapısı üzerindeki VI.Leon
  • Ayasofya’nın Ana Mekanı (Naos)

Ayasofya‘nın en çok tarihi eser barındıran en güzel alanıdır. Her daim kalabalıktır, bazen yürüyecek yer bulamaz, fotoğraf çekerken birileri ile çarpışırsınız. Ayasofya‘nın yerden 56 metre yükseklikteki kubbesi insanı hayranlıktan adeta sarhoş eder.

Ayasofya’nın Naos Adı Verilen Ana Mekânı
Ayasofya Müzesi Gezi Rehberi
Ayasofya Ana Mekan

Serafim Melekleri

Ayasofya’nın koruyucusu olduğuna inanılan altı kanatlı Serafim Meleği. Kubbenin altında her köşede bir tane olmak üzere toplam dört tane vardır. Yalnız birisinin yüzü net olarak seçilebilir.

Ayasofya’nın Seraphim Meleği
Ayasofya freskleri
Serafim Melekleri
  • Ayasofya’nın Kubbesi

Ayasofya’ya dünyanın en özel yapılarından biri olma şansı veren mimari deha, adeta kubbede vücut bulmuştur. İnşa edildiği 537 yılından itibaren 1000 yıl boyunca dünyanın en büyük mabedi olarak kalmıştır.

Ayasofya’nın Muhteşem Kubbesi
blank
Ayasofya’nın Kubbesi

Apsis Üzerindeki Meryem ve İsa Mozaiği

Bu mozaik Ayasofya‘daki en eski mozaiktir. Bizans İmparatorluğu‘nda 726 ile 842 yılları arasında süren ikona kırıcı dönem ardından yapılan ilk mozaiktir. İkona kırıcı dönemdeki Bizans İmparatorları, mozaikleri puta taparlık olarak gördükleri için, imparatorluktaki tüm mozaik, ikon ve freskleri yok etmişlerdir.

Bu yüzden Ayasofya’nın erken dönemlerinden kalma hiç mozaik yoktur. Hatta tüm İstanbul’da 842 öncesinden kalma bir mozaiğe rastlanmaz. Kariye Müzesi‘ndeki Bizans mozaikleri, Ayasofya ile karşılaştırınca çok yenidir.

blank
Hz. Meryem ve Hz. İsa
  • Ayasofya Nefleri

Ayasofya‘nın merkeze göre çok daha az ışık alan, loş ve gizemli yan koridorları var. Ayasofya tarihi boyunca efsanelerin odağı olmuştur. Tarihin duyularla hissedilecek kadar yoğunlaştığı, insanlık için muhteşem bir mirastır.

Ayasofya Camii Nasıl Gezilir?

ayasofya nasıl gezilir blog yazısı
Ayasofya Nefleri
  • Ayasofya Üst Kat Galerileri ve Mozaikleri

Mozaikler binaya serpiştirilmiş gibi, farklı yerlerde varlık gösterseler de, en çok öbeklendikleri yer üst kattaki galeridir. Deisis, İmparator Komnenos ve İmparatoriçe Zoe mozaikleri burada görülebilir.

Ayasofya Bizans Sanat Eserleri
Üst Kat Galerileri
  • Ayasofya Mozaikleri Arasında En Ünlüsü: Deesis

Ayasofya’daki en meşhur mozaiktir. Ünü sınırlarımızın çok ötesindedir. Bizans sanatının zirvesi olarak kabul edilir. Merkezde Hz. İsa vardır. Solunda Hz. Meryem ve sağında isa Vaftizci Yahya bulunur.

Kıyamet gününü tasvir eden bu mozaikte, Meryem ve Yahya, İsa’dan insanların günahlarının affedilmesini dilemektedir. Bizans sanatında çok sık rastlanan bir kompozisyondur ve oldukça dokunaklı bir anı betimler.

Ayasofya Blog Gezi Yazısı
Deesis Mozaik Panosu
  • İmparatoriçe Zoe ve Konstantin Monomakhos

İmparatoriçe Zoe babasının ölümünün ardından tek varistir. Evlendiği kişi imparator olacaktır. Devlet erkanının uygun gördüğü bir adamla (Bkz: III. Romanos) evlenir. Fakat sonra başka birine aşık olur. Birinci kocası esrarengiz bir şekilde banyoda ölü bulunur! Böylece Zoe, aşık olduğu adamla (Bkz: IV. Mihail) evlenir.

Ne var ki, ikinci kocası da ölümcül bir hastalık nedeniyle hayatını kaybeder. Bu kez yakışıklı bir bürokrat olan Konstantin Monomakhos ile evlenir. Mozaik aslında Zoe’nin ilk evliliği anısına yapılmıştır. Fakat imparator değişince, mozaikteki adamın yüzü kazınır ve IX. Konstantin’in yüzü ile değiştirilir.

Ayasofya Gezi Rehberi
İmparator Konstantin ve İmparatoriçe Zoe
  •  Ioannes Komnenos ve Eirene Mozaiği

Komnenos ailesi Ayasofya‘ya yaptıkları bağışı bu mozaikle ölümsüzleştirmek istemişler. Solda imparator II. Ioannes Komnenos, sağda ise Macar Kralı’nın kızı olan eşi Irene var. En sağda ise oğulları, tahtın varisi Aleksios görülebilir. Hastalanıp öldüğü için tahta geçememiştir.

Ayasofya Mozaikleri
Komnenos Ailesi
  • İmparator Justinianus ve Constantinus

Bu mozaik, üst kat galerileri gezilip aşağıya tekrar inildiğinde, çıkış kapısının üstündedir. Sağda, Roma İmparatoru Konstantin (Constantinus) elinde sembolik olarak tuttuğu başyapıtı Konstantinopolis’i Meryem ve İsa’ya sunuyor.

Solda ise Ayasofya’yı inşa ettiren İmparator Justinianus var. O da aynı şekilde başyapıtı olan Ayasofya’yı Meryem ve İsa’ya sunmaktadır. İlk bakışta ellerinde bir maket tutuyor gibi gözükseler de, mozaik onların kutsal amaçlarla gösterdiği iradeyi simgeler. Bizans tarihinde Kutsal Kilise olan Ayasofya ve Kutsal Şehir olan Konstantinopolis, göklerdeki gerçek sahiplerine sunulmaktadır.

Mozaik, 300’lü yıllarda yaşamış olan Constantinus ve 500’lü yıllarda yaşamış olan Justinianus‘un ölümünden çok sonra yapılmıştır. 10. Yüzyıl‘a tarihlenen ve 1000 yaşında olan bir mozaik için mükemmel durumdadır.

Ayasofya Mozaikleri Gezi Rehberi Yazısı

Ayasofya Müzesi gezilecek yerler
İmparator Justinianus ve İmparator Konstantin

Ayasofya Nasıl Gezilmeli?

Oldukça köklü bir tarihe sahip olan Kariye Müzesi ve Ayasofya Müzesi gibi mekanların, bilgili bir rehber ile gezilmesi tavsiye edilir. Bin yılı aşan bir tarihe tanıklık eden ve her yüzyıldan bazı izler taşıyan bu tarihi eserleri ailenizle beraber bir rehber eşliğinde gezebilirsiniz.

Ayasofya Müzesi Turu, ailenizden veya arkadaşlarınızdan herhangi birine hediye niteliğinde de olabilir. Yakınlarımızı mutlu etmek istediğimiz özel günlerde, onlara klişe eşyalar armağan etmek yerine, tarih ve keyifli sohbetler ile dolu bir gün armağan etmek yeğdir.

Ayasofya Mozaikleri Gezi Rehberi by Serhat Engül

© Tüm Fotoğrafların Hakları Saklıdır. İzinsiz kullanılamaz.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *