info@istanbulclues.com

Büyük Selçuklu Devleti Tarihi Hakkında Bilgi

Türkler Orta Asya steplerinde uzun yıllar at sürdüler ve birbiri ardına büyük devletler kurdular. Göçebe ve savaşçı bir kavimler olan Türk boyları, Moğol kavimleri ile yüzyıllarca iç içe yaşadılar. Moğollar ve Türkler evlilik bağı kurmuş ve beraber savaşmış olduğu gibi, bazen de birbirlerine karşı savaşa tutuşmuşlardır.

Büyük Selçuklu Devletinin Kuruluşu

Çin Seddi adıyla bilinen binlerce kilometre uzunluğundaki duvar, bu fazlasıyla hareketli ve etkili savaşçıların bitmek bilmeyen akınlarına önlem olarak inşa edilmiştir.

11.Yüzyıl’da Orta Asya’dan, Batı’ya göçen Türk boyları, İran’ın İsfahan kentinde kültürel anlamda gelişmiş, tüm dinlere hoşgörü ile yaklaşan ve askeri manada çok güçlü bir devlet kurmuştur. Büyük Selçuklu Devleti adıyla bilinen bu devlet, Bağdat’ta yaşayan Abbasi halifesi tarafından İslam’ın koruyucusu ilan edilmiş ve kutsal toprakları yönetimi altına almıştır.

Büyük Selçuklu Türklerinin Orta Asya’dan Batı’ya Göç Güzergahı Haritası
Büyük Selçuklu Devleti Harita
Türklerin Doğu’dan Batı’ya göç güzergahı ve Selçuklu Devleti’nin en geniş sınırlarını betimleyen harita.

Selçuklu Sultanlarının Bizans Sınırlarına Dayanması

Abbasi Halifesi’nin, Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey’e, “Doğu ve Batı’nın Kralı” unvanını vermesi ve devletin sınırlarını batı yönünde genişlemeye başlaması, bölgede siyasi gerilimi her geçen gün artırmaya başladı.

Modern tarihte Bizans olarak da bilinen Doğu Roma İmparatorluğu, Selçuklular gelene kadar bölgenin tartışmasız süper gücüydü. Ancak Tuğrul Bey döneminde başlayan Selçuklu Devleti’nin toprak kazanımları, halefi Alp Arslan döneminde zirveye ulaştı. Ermenistan ve Gürcistan topraklarının fethedilmesiyle, Bizans ve Selçuklu arasında büyük bir savaşın patlak vermesi kaçınılmaz hale geldi.

Malazgirt Savaşında Selçuklu Devleti Bayrakları
Malazgirt Savaşı Selçuklu Bayrakları
Malazgirt Savaşı’nda Selçuklu Sancakları

İmparatorlukların Çarpışması: Malazgirt Savaşı 1071

Malazgirt Meydan Muharebesi, tarihin gidişatını değiştirmiş ve Türklere Anadolu’nun kapılarını açmıştır.

Savaş Öncesi Selçuklu Devleti Ve Bizans İmparatorluğu

1071 yılında Sultan Alp Arslan’ın Selçuklu ordusu ile Bizans İmparatoru Romen Diyojen’in lejyonları, Van Gölü yakınlarındaki Malazgirt ovasında karşı karşıya geldiler. Bizans ordusu, Selçuklulardan sayıca oldukça üstündü. Ancak Selçuk ordusunun çoğunlukla atlı süvarilerden oluşması ve gelişmiş hareket kabiliyeti, Alp Arslan’a büyük bir avantaj sağlıyordu.

Bizans İmparatoru Romen Diyojen Ve Selçuklu Sultanı Alp Arslan

Sultan Alp Arslan çok güçlü liderdi. Savaşlardaki atılganlığı ve başarısı, ona halk arasında Alp (Kahraman, Yiğit) unvanını kazandırmıştı. Oldukça iyi eğitimli ve bilge bir yöneticiydi.

Romen Diyojen (Romanos IV Diogenes), Bizans’ın siyasal ve askeri anlamda çöküşte olduğu bir dönemde tahta çıkmış, asker kökenli bir imparatordu. Cesur ve gözü pek biri olmasının yanında sert kişiliği ile tepki çekiyordu. Yaptığı doğru askeri hamleler ile Bizans’ı bir nebze olsun toparlamış, fakat sert kişiliği sebebiyle Konstantinopolis’in soylu zümresi tarafından pek sevilmemişti.

Bizans İmparatorluğu, taht kavgalarının çokça yaşandığı, saray entrikaları ile ünlü bir devletti. Tahtın varislerinden Doukas Hanedanı, Romanos’tan nefret ediyor ve arkasından türlü dolaplar çeviriyordu. Malazgirt Savaşı onlar için bulunmaz bir nimet oldu. Ordunun içinde üst düzeyde mensupları bulunan bu soylu aile, açıkça imparatora ihanet etti ve savaşta elini zayıflattı.

Malazgirt Savaşının Kaderini Belirleyen Selçuklu Ordusu Süvarileri
Selçuklu Ordusu Süvariler

Bizans Ve Selçuklu Savaşı: Malazgirt Meydan Muharebesi

Malazgirt Savaşı çok çetin bir savaş oldu. İki taraf da bu savaşı ölüm kalım meselesi olarak görüyordu. Bu yüzden ölümüne savaştılar. Bizans ordusunda General Andronikos Doukas, savaşın en kritik anında ordunun kanat savunmasını bozdu ve askerleri ile geri çekilmeye başladı. Kaçarken İmparatorun öldüğünü haykırıyordu. Bu Bizans ordusunda büyük bir çalkalanmaya sebep oldu. Durumu hemen fark eden Sultan Alp Arslan, kanatlardan Bizans ordusunu kuşatma hamlesi yaptı. Merkezdeki Romen Diyojen ve askerleri Selçuklu süvarileri tarafından sarıldı ve acımasızca biçildi. Bizans ordusu büyük bir bozguna uğradı.

Bu esnada İmparatoru vermemek için merkez hattında ölümüne savaşan İskandinav asıllı askerlere de bir not düşmek gerekir. “Varangian Guards” adıyla bilinen bu seçkin birliğin askerlerinden birinin imzası, Ayasofya’nın ikinci katında “Viking Yazıtı” olarak sergilenmektedir.

Nihayetinde, İmparator Romanos, Selçuklu askerleri tarafından esir alınır ve Alp Arslan’ın huzuruna getirilir. Roma İmparatoru’nun esir düşmesi Orta Çağ dünyasında büyük bir ses getirmiştir. Alp Arslan yüklü bir tazminat ödemesi ve ağır şartlarda bir barış antlaşması imzalaması karşılığında İmparatoru serbest bırakır.

Ne var ki, Romen Diyojen; Doukas ailesi tarafından başkente dönemeden esir alınır ve gözleri kör edilerek, Prens Adaları’nda (Kınalıada) bir manastıra kapatılır.

Sultan Alp Arslan Ve Selçuklu Ordusu Malazgirt Meydan Muharebesinde Temsili
Sultan Alp Arslan Ve Selçuklu Ordusu

Selçuklu İmparatorluğu’nun Yükselişi ve Çöküşü

Alp Arslan’ın Malazgirt Savaşı’nı kazanması, Anadolu’daki Bizans savunmasını tamamen kırmıştır. Bizans İmparatorluğu kendisini toplamaya zaman bulamadan Selçuklular Doğu ve İç Anadolu bölgelerini tamamen ele geçirirler.

Büyük Selçuklu Devleti En Geniş Sınırları Haritası
Büyük Selçuklu Devleti Haritası

Büyük Selçuklu Devletinin Yıkılışı

Alp Arslan ve oğlu Melikşah döneminde gücünün zirvesine erişen ve altın yıllarını yaşayan Selçuklu İmparatorluğu, 1192’de Melikşah’ın ölümünden sonra gerilemeye başlar.

Haçlı seferlerinin başlaması ile dalgalar halinde gelen düzensiz Haçlı birlikleri, Anadolu’daki Selçuklu gücünü kırar ve Bizans kaybettiği toprakların bir kısmını geri alır. Doğudan ise diğer Türk kavimlerinin baskınlarına maruz kalan Selçuklular, merkezi yönetimi koruyamaz ve parçalanır.

Anadolu Selçuklu Devleti Haritası
Anadolu Selçuklu Devleti Haritası
Anadolu Selçuklu Devleti Haritası

Anadolu Selçuklu Devletinin Kuruluşu

Selçuklu İmparatorluğu’ndan kalan topluluklar, Konya merkezli Anadolu Selçuklu Devleti’ni inşa ettiler. Selçuklu Sultanı tarafından yönetilen bu devletin halkının büyük çoğunluğu gayrimüslimlerden oluşuyordu. Büyük Selçuklu Devleti’nin aldığı tüm inançlara hoşgörülü davranma geleneğini sürdüren Anadolu Selçukluları, Rum ve Musevi yurttaşlar ile göz kamaştıran bir kültür inşa etmeyi başardı.

Anadolu’da muhteşem camiler, kervansaraylar, kiliseler ve sinagoglar inşa edildi. Selçukluların Anadolu’da inşa ettiği bu eserler Orta Asya’dan gelen Türk mimarisinin en güzel örnekleridir. En güzide örnekleri Erzurum, Sivas ve Konya’da görülebilir.

Mevlana Celaleddin Rumi

Anadolu Selçuklu Devleti’nin kalbi olan Konya’da, dönemin inanç ve felsefe özgürlüğü meyvelerini verdi. İslam tarihinin en büyük şair, düşünür ve âlimlerinden olan Mevlana Celâleddin Rumi, Konya kentinde yaşadı ve tasavvuf felsefesini geliştirdi.

Rumi, ruhani liderliği ve söylevleri ile etkisi günümüze kadar ulaşan Sufizm felsefesini kurmuş ve Mevlevi dervişlerini çevresinde toplamıştır.

Anadolu Selçuklu Devletinin Yıkılışı Ve Osmanlılar

Selçuklular, Bizanslıları iki yüzyıl önce doğudan kuşatmış ve yenilgiye uğramıştı. Kaderin bir cilvesi olarak kendileri de aynı akıbete uğradılar. Doğudan gelen kavimlerin sınırlarda yarattığı baskı ile yıpranan Selçuklular, Moğolların güçlü hücumuna dayamadılar ve Kösedağ Savaşı’nda büyük bir yenilgiye uğradılar.

Selçuklu Devleti’nin çöküşünden birçok Türk Beyliği ortaya çıktı. Bu beyliklerin içinden dinamik ve savaşçı yapısı ile öne çıkan bir beylik vardı. Osmanlı beyliği ve onun kurucusu Osman Bey, dünyanın gelmiş geçmiş en büyük imparatorluklarından birinin doğuşuna ön ayak oldular.

Kuruluştan Yükseliş Döneminin Sonuna Kadar Osmanlı İmparatorluğu Haritası
Osmanlı İmparatorluğu Yükselme Dönemi Harita

Önerilen Diğer Selçuklu, Osmanlı Ve Türk Tarihi Yazıları


© Selçuklu Devleti’nin Kuruluşu, Hükümdarları, Eserleri, Yıkılışı 2017 ve 2018

Serhat Engül

Batı Türklerinin Ataları: Büyük Selçuklu Devleti was last modified: September 21st, 2017 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

12 − 10 =