info(at)istanbulclues.com

Bizans İmparatorluğu Kuruluşu Ve Tarihi

İmparator Konstantin’den, Justinianus’a

(330 – 565)

Roma İmparatorluğu’nun 4.Yy’ın başlarında dışarıdan barbar saldırılarıyla ve içten köle ve kolon ayaklanmalarıyla zayıflaması, başkent Roma’nın önemini yitirmesine neden oldu. 330’da Roma İmparatoru Konstantin, İstanbul Boğazı kıyılarında kurduğu yeni şehre Konstantinopolis adını verdi. Yeni başkent bir Yunan kolonisi olan Byzantion’un üstüne kuruldu ve daha sonra bir ortaçağın en önemli imparatorluğunun merkezi oldu.

Konstantin’in böyle bir şehir kurması keyfi bir karar değildi. Bu karar siyasi ve ekonomik sebeplere dayanmaktaydı. İstanbul’un üç tarafının surlarla çevrili olması barbarlar tarafından kuşatılmasını olanaksız hale getiriyor ve zengin doğuya ve ticaret yollarına yakın olması da büyük avantajlar sağlıyordu.

Doğu Roma Veya Bizans İmparatorluğu’nun Kuruluşu

Roman Empire 395
Bizans İmparatorluğu Tarihi, Roma İmparatorluğu’nun Doğu ve Batı olarak ikiye bölünmesi ile başlar. (M.S.395)

Roma İmparatorluğu’nun İkiye Bölünmesi

395 yılında İmparator Theodosius’un Roma’yı oğulları Honorius (Batı Roma) ; Arkadius (Doğu Roma) arasında paylaştırması ile İstanbul, Doğu Roma’nın başkenti oldu. Batı Roma 476’da kesin olarak çöktüğünde Doğu Roma ekonomik ve siyasi olarak büyük canlılık gösteriyordu. Bunun sebebi de, Doğu’nun barbar istilalarından Batı kadar etkilenmemiş olması ve Antik Yunan (Helen) medeniyetinden aldıkları siyasal ve kültürel mirası halen koruyor olmasıdır.

Doğu Roma’da işlenen toprak üstündeki aşırı vergilendirme sebebi ile kolon ve çiftçiler büyük toprak sahiplerine sığınmış ve bir çeşit derebeylik rejimine yol açmışlardır.

Doğu Roma İmparatorluğu Neden Bizans Olarak Bilinir?

“Bizans” adı, Doğu Roma İmparatorluğu’na modern zamanlarda tarihçiler tarafından verilmiş bir isimdir. İstanbul’un ilk adı olan Byzantium (Byzantion) isminden türetilmiştir. Bizans İmparatorları, kendilerini Büyük Roma İmparatorluğu’nun mirasçısı olarak görmüş ve kendilerini Sezar olarak adlandırmışlardır.

Bizans halkı ise, Osmanlı döneminde bile Romalı olarak bilinirdi ve Türkçe karşılığı “Rum” kelimesi buradan türemiştir. Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’un fethinden sonra Roma İmparatoru unvanını titreleri arasına eklemiştir.

Bizans Dönemi Hipodrom Araba Yarışları Maviler Ve Yeşiller
Chariot Racess
Hipodrom’daki araba yarışlarının temsili bir resmi.

Şehrin Etkinlik Merkezi: Hipodrom

Konstantinopolis 330 yılında kurulduğunda, şehir merkezine Roma’daki Circus Maximus gibi bir Hipodrom inşa edilmiştir. Halkın bir araya geldiği yegane yer bu stadyumdaki araba yarışlarıdır. Hipodromda düzenlenen gösterilerde Maviler ve Yeşiller adında iki takım vardı. Maviler İstanbul’un zengin kesimini temsil etmekte ve aristokratların, senatörlerin olduğu mahallelerde oturmaktaydı. Yeşiller ise daha çok tüccar, denizci ve zanaatkârlardan oluşurdu. Yeşiller toplumun daha demokratik bir kesimini temsil ederlerdi.

Hipodrom, kamuoyunun sesini yönetimin duyabileceği kadar yükseltebildiği tek mekandı. Kilise ise IV.Yüzyıl’dan itibaren devlet yönetimi ile işbirliği içinde onun ideolojik desteği konumundadır.

Bizans İmparatorluk Başkenti Konstantinopolis
bizans-imparatorluk-sarayi
Bizans dönemi İstanbul’unun canlandırması ve Hipodrom’un şehirdeki konumu.

Bizans V.Yüzyıl başlarından itibaren barbar akınları ile uğraşmıştır. Vandallar ve Hun kağanı Attila bu dönemde Roma’nın en büyük düşmanları olmuşlardır. 440’lı yıllarda Hun kağanı Tüm Tuna eyaletlerini yağmalamış ve Trakya’ya kadar gelmiştir. Bu durum Doğu Roma’nın çöküşte olan Batı’ya yardımını geciktirmiş ve Batı Roma İmparatorluğu Gotların istilasına uğramıştır. Bu yüzyıl aynı zamanda Monofizitlik adı verilen Ortodoksluğun başka bir mezhebinin ortaya çıkış tarihidir ve Monofizitler ile Ortodokslar arasındaki savaş imparatorluk tarihi boyunca Bizans’ta çok büyük sorunlara sebep olacaktır.

Bizans İmparatorluğu’nun Doruk Noktası: Justinianus

Justinianus Bizans İmparatorluğu’nun tartışmasız en ünlü hükümdarıdır. Uzun yıllar hüküm sürmüş ve Bizans’ı, Büyük Roma İmparatorluğu’nun geçmişte sahip olduğu toprakların hepsine yaymak istemiş ve Akdeniz bir kez daha Roma Gölü haline gelmiştir. Fakat tüm bu parlak fetihlerin yanında İmparatorluk kasasının boşalması halkın bir lokma ekmeğe muhtaç hale gelmesi de göz ardı edilmemelidir.

Bizans İmparatoru Justinianus Dönemi Fetihleri
Justinianus Retake Rome
Bizans İmparatorluğu’nun Justinianus ile en geniş sınırları…

Barbar Gotlarla, İtalya’nın egemenliği için uzun yıllar savaşmak Bizans’a büyük zarar vermiştir. Justinianus’un politikaları ayrıca 532’deki kanlı Nika Ayaklanması’na da sebep olmuştur. II.Dönem Ayasofya’nın, hastanelerin ve soylu köşklerinin ateşe verildiği bu kanlı isyan Justinianus’un ünlü generali Belisarius tarafından 30.000 kişinin hipodromda katledilmesiyle son bulmuştur.

Justinianus fetihlerinin ve mimari eserlerin yanı sıra şöhretinin büyük bir bölümünü de Codex Justinianus isimli hukuk kitabı sayesinde kazanmıştır. Günümüz medeni hukukunun temelini oluşturan bu eser Roma hukukunun bir derlemesidir.

Bizans İmparatorluğu En Geniş Sınırları
justinyen-donemi-bizans-sinirlari-harita
Justinianus dönemi Bizans’ın en geniş sınırları M.S. 565

Justinianus hükümdarlık dönemi boyunca Barbar Kavimler ve Sasaniler ile savaşmıştır. Zengin imparatorluk hazinesi, Ayasofya gibi dev eserlerin yapımına; İtalya, İran ve Afrika seferlerine ve fethedilen bölgeleri korumak için dikilen hisarlara harcanmıştır.

Bizans, kültürel anlamda Antik Yunan mirasına konmuştur ve bu mirası barındıran tüm siteler (Atina, İskenderiye, Antakya ve İstanbul) imparatorluğun zirve yaptığı dönemde Bizans sınırları içindedir.

Erken Dönem Bizans Ordusu Ve Askerleri
bizans-imparatorlugu-ordusu
Erken dönem Bizans ordusu böyle gözüküyordu.

Bizans Yazı Serisinin Devamı: 565 ila 1176 yılları arasını anlatan Bizans İmparatorluğu ve Selçuklular


Önerilen Diğer Tarih Yazıları


Serhat Engül

Bizans İmparatorluğu’nun Kuruluşu was last modified: September 1st, 2017 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

4 + three =