Bizans İmparatorluğu Tarihi

Bizans İmparatorluğu’nun Çöküşü ve Osmanlı’nın İstanbul’u Fethi

Bizans Tarihi Yazılarında 4. Bölüm (1300 – 1453)

Bu yazı, IV. Haçlı Seferi Ve Latin İstilası başlıklı yazının devamıdır. Bizans İmparatorluğu’nun tarih koşusu, M.S. 395 yılında İmparator Theodosius’un Roma İmparatorluğu’nu ikiye bölmesiyle başlar. Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) ve onun bin yıllık tarihi yazı dizimizin ana konusudur.

Bizans’ın, Anadolu’yu Geri Alma Çabaları

Bizans İmparatoru II. Andronikos, ordu kuracak kaynakları bulamadığı için Anadolu’nun Türklerden kurtarılması için paralı askerlere umut bağlamıştı. Bu amaçla 1303’de ülkeye alınan 10.000 kişilik Katalan birliğinin komutanları, Türk birliklerine karşı bazı başarılar kazandı. Ancak özünde disiplinsiz ve asi olan bu birlikler, Anadolu topraklarına kalıcı olarak yerleşmeye ve halktan keyiflerince vergi almaya kalktılar.

Bu büyük ihanetin üzerine yapılan hatayı anlayan Bizans hükümdarı, Katalanlarla büyük bir mücadeleye girdi ve komutanlarını tuzağa düşürüp öldürdü. Ancak bu mücadele, sonuç olarak Bizans’a çok pahalıya patladı.

Geriye kalan Katalan askerleri Gelibolu’dan, Avrupa’ya geçerek Trakya’yı talan ettiler. Bu savaşlar sırasında Bizans İmparatorluğu, Çanakkale Boğazı civarı hariç tüm Anadolu’yu Türkler’e kaptırdı. Aynı yıllarda başkentte başlayan taht mücadelesi ile de Bursa ve İzmit gibi önemli şehirler elden çıktı.

Bizans’ta Taht Kavgaları ve Osmanlı’nın Yayılması

Cenevizliler, bu dönemde iyice güçlenmiş ve tüm Karadeniz ticaretini ele geçirmişti. Konsantinopolis’teki taht kavgaları sonucunda, II. Andonikos’un torunu olan çocuk yaştaki V. Ioannes tahta çıkınca, başkent yine karıştı.

Bizans soylusu Kantakuzenos kendini Trakya’da “İmparator” ilan etti. Bu da Bizans’ın çöküşünü hazırlayan etkenlerin sonuncusu oldu. Türklerden ve Sırplardan yardım alan Kantakuzenos, merkez yönetime karşı ayaklandı. Halk ise çocuk kral V.Ioannes’i destekliyordu.

Büyük iç karışıklıklar çıktı. Özellikle Selanik’teki tüm soylular öldürüldü ve Devrimci Zelotes Hareketi denilen bir isyan baş gösterdi. İktidar kavgası güçlü ile güçsüz, zengin ile fakir savaşına dönüşmüştü.

Selanik’teki çekişme senelerce dinmedi. Bu esnada Türk akıncıları Trakya‘ya girip, etrafı yerle bir ettiler. Sırplar da Makedonya’yı yağmaladılar. Sonunda Kantakuzenos tahta ortak oldu. Selanik yeni imparatoru tanımayarak ticari açıdan güçlü bir kent-devleti olarak imparatorluktan kopmayı denedi. Fakat merkezi yönetim tarafından sonunda alt edildiler.

İki imparatordan V. Ioannes yetişkin yaşa geldiğinde, yeniden bir güç savaşı başladı ve Kantakuzenos yine Türkleri yardıma çağırdı. Sonuç olarak Kantakuzenos yenildi ve zorla keşiş olmaya zorlanarak manastıra kapatıldı. Lakin bu kavgadan karlı çıkan Türkler, yardımlarına karşılık Gelibolu Yarımadası‘ndaki Çimpe Kalesi‘ni kazandılar. Bu vesile ile Rumeli‘ye adım attılar ve burayı istasyon olarak kullanarak hızla yayıldılar.

İstanbul’un Fethinden Önce Osmanlı Sınırları
Bizans İmparatorluğu'nun çöküşü 1453
Bizans’ın Elinde Sadece Konstantinopolis Kalmıştı

Osmanlı Beyliği’nin Yükselişi ve Devlet Olması

Sultan I. Murat, Sırbistan ve Bulgaristan’ın bağımsızlıklarını sona erdirdi. 1402’de Sultan Yıldırım Bayezid ve Timur arasında vuku bulan Ankara Savaşı, Osmanlıları çok zayıflattı. Padişah esir düştü ve Anadolu’daki topraklar Moğollar‘ın eline geçti. Moğol istilası ile zayıflayan Osmanlılar’dan, bir kısım topraklar İmparator II. Manuel tarafından geri alındı.

Ancak nihayetinde Türkler, I. Mehmet (Çelebi) önderliğinde birliği yeniden sağlayarak, kaybettiklerini geri aldılar. En önemli Bizans şehirlerinden Selanik de II. Murat tarafından fethedildi.

Bizans İmparatorluğu Çöküşü ve İstanbul’un Fethi

Sonunda 1451’de Sultan II. Mehmed (Fatih) tahta geçti ve ilk iş olarak boğazın en dar yerine Rumeli Hisarı‘nı inşa ettirdi. Böylece boğazdan geçen tüm ticari ve askeri gemilerin kontrolünü eline aldı.

Bizans imparatorlarının, Avrupa’dan yardım istekleri çok küçük bir destek buldu. Konstantinopolis’teki soylular paralarını kentin savunmasına harcamak yerine gömdüler. Bizans İmparatorluğu‘nun çöküş günlerinde bile iktidar ve servet mücadelesi devam ediyordu.

Son imparator XI. Konstantinos Palaiologos kenti savunmak için yeterli gücü toplayamadı. Osmanlı ordusuna ve güçlü toplarına ancak iki ay direnebilen kent, 29 Mayıs 1453 günü düştü ve Bizans İmparatorluğu sona erdi.

Bizans’tan kalan Epir Despotluğu ve Trabzon Rum İmparatorluğu da yine Fatih Sultan Mehmet döneminde, Osmanlıların eline geçti.

Bizans İmparatorluğu’nun Çöküşü

Bizans İmparatorluğu'nun Çöküşü
İstanbul’un Fethi 1453

Bizans’ın Yıkılışı Sonrası Yeni Dünya Düzeni

Bizans İmparatorluğu‘nun yıkılmasından sonra, Doğu Roma İmparatorluğu‘nun (Bizans’ın gerçek adı) mirasını iki medeniyet sahiplenmiştir.

Birincisi Fatih Sultan Mehmet aracılığı ile Osmanlı İmparatorluğu‘dur. Zira Sultan Mehmet’in unvanlarına “Roma İmparatoru” sanı da eklenmişti. Sultan Mehmet, Hristiyan dünyasında da söz sahibi olabilmek için, Rum Ortodoks Patrikhanesi‘ni himaye altına almıştı. Tarihte Papa (Batı Kilisesi’nin lideri) kadar önemli bir dini şahsiyet olan, Patrik (Doğu Kilisesi’nin lider) İstanbul’da günümüze kadar varlığını sürdürmüştür.

İkinci mirasçı ise Ortodoks dünyasının liderliğine soyunmak isteyen Rus Dükalığı’dır. Çar Büyük Petro dönemine kadar kendi kabuğunda kalan Dükalık, sonraları Çarlık (İmparatorluk) haline dönüşmüş ve Osmanlı ile Karadeniz’in hakimiyeti için amansız bir mücadeleye girmiştir.

Çift başlı Bizans kartalı, Bizans’ın çöküşü ile kendisini Hristiyanlığın Ortodoksluk mezhebinin yeni hamisi (ve Roma İmparatorluğu‘nun mirasçısı) kabul eden Rusya‘nın bayrağında kullanılır. Bu konuda daha çok bilgi edinmek için Çift Başlı Kartal Arması isimli yazımı okuyabilirsiniz.

Bizans İmparatorluğu’nun Çöküşü by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *