info@istanbulclues.com

Bizans İmparatorluğu Çöküşü Ve İstanbul’un Fethi

Bizans İmparatorluğu Tarihi – Bölüm – 4

(1300 – 1453)

Bu yazı, IV.Haçlı Seferi Ve Latin İşgali başlıklı üçüncü yazının devamıdır. Bizans İmparatorluğu’nun tarih yarışı, M.S. 395 yılında İmparator Theodosius’un, Roma İmparatorluğu’nu ikiye bölmesiyle başlar. Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) ve onun bin yıllık tarihi yazımızın ana konusudur.

Bizans İmparatorluğu’nun Anadolu’yu Alma Çabaları

Bizans İmparatoru II.Andronikos, ordu kuracak kaynakları bulamadığı için Anadolu’nun Türklerden kurtulması için paralı askerlere umut bağlamıştı. Bu amaçla 1303’de ülkeye alınan 10.000 kişilik Katalan birliği komutanları, Türk birliklerine karşı bazı başarılar kazandı. Ancak özünde disiplinsiz ve asi olan bu birlikler, Anadolu topraklarına da kalıcı olarak yerleşmeye ve halktan keyiflerince vergi almaya kalktılar.

Bu büyük ihanetin üzerine, yapılan hatayı anlayan Bizans hükümdarı, Katalanlarla büyük bir mücadeleye girdi ve komutanları tuzağa düşürülüp öldürüldü. Yalnız bu mücadele, neticede Bizans’a çok pahalıya patladı.

Arda kalan Katalan askerleri Gelibolu’dan, Avrupa’ya geçerek Trakya’yı talan ettiler. Bu savaşlar sırasında Bizans İmparatorluğu, Anadolu’da Çanakkale Boğazındaki kıyı toprakları hariç bütün topraklarını Türklere kaptırdı. Aynı yıllarda başkentte başlayan taht mücadelesi ile Bursa ve İzmit de elden çıktı.

Bizans Askerlerinin Kıyafetleri
Geç dönem Bizans askerlerinin kıyafetleri ve kalkanları.

Bizans’ta Taht Kavgaları Ve Osmanlı Beyliği’nin Genişlemesi

Cenova kent devleti, bu dönemde iyice güçlenmiş ve tüm Karadeniz ticaretini ele geçirmişti. Konsantinopolis’teki taht kavgaları sonucunda, II.Andonikos’un torunu olan çocuk yaştaki V.Ioannes tahta çıkınca, taht kavgası yeniden patlak verdi.

Bizans soylusu Kantakuzenos kendini Trakya’da İmparator ilan etti. Bu da Bizans’ın çöküşünü hazırlayan etkenlerin sonuncusu oldu. Türklerden ve Sırplardan yardım alan Aristokrat Kantakuzenos, merkez yönetime karşı ayaklandı. Halk ise çocuk kral V.Ioannes’i destekliyordu. Büyük iç karışıklıklar çıktı. Özellikle Selanik’teki tüm soylular öldürüldü ve Devrimci Zelotes Hareketi denilen bir hareket baş gösterdi. İktidar kavgası güçlü ile güçsüz, zengin ile fakir savaşına dönüşmüştü.

Selanik’teki çekişme senelerce dinmedi. Türk akıncıları, Trakya eyaletlerine girip her yeri yerle bir ettiler. Sırplar da Makedonya’yı yağmaladılar. Sonunda Kantakuzenos tahta ortak oldu. Selanik yeni imparatoru tanımayarak ticari açıdan güçlü bir kent devleti olarak imparatorluktan kopmayı denedi. Fakat merkezi yönetim tarafından sonunda alt edildiler.

İki imparatordan V. Ioannes yetişkin yaşa geldiğinde, yeniden bir güç savaşı başladı ve Kantakuzenos yine Türkleri yardıma çağırdı. Sonuç olarak Kantakuzenos yenildi ve manastıra kapatıldı. Lakin bu kavgadan karlı çıkan Türkler, yardımları sonucu Gelibolu yarımadasında bir kale (Çimpe Kalesi) kazandılar. Bu vesile ile Avrupa yakasına adım attılar ve burayı başlangıç noktası alarak hızla ilerlediler.

İstanbul’un Fethinden Hemen Önce Osmanlı Sınırları
bizans-imparatorlugu-1453-harita
Bizans İmparatorluğu 1453’te yalnızca İstanbul’dan ibaretti ve Osmanlı tarafından tamamen kuşatılmıştı.

Osmanlı Beyliği’nin Yükselişi ve Devlet Olması

Sultan I.Murat, Sırbistan ve Bulgaristan’ın bağımsızlıklarını sona erdirdi. 1402’de Sultan Yıldırım Bayezid ve Timur arasında vuku bulan Ankara Savaşı, Osmanlı’ları çok zayıflattı. Padişah esir düştü ve Anadolu’daki topraklar Moğollar‘ın eline geçti. Moğol istilası ile zayıflayan Osmanlı’lardan, bir kısım Bizans toprakları İmparator II.Manuel tarafından geri alındı.

Ancak nihayetinde Türkler, I. Mehmet (Çelebi) önderliğinde birliği yeniden sağlayarak, tüm toprakları geri aldılar. En önemli mevkilerden Selanik de II.Murat tarafından fethedildi.

Bizans’ın Başkenti İstanbul’un Osmanlı Sultanı II. Mehmed Tarafından Fethi

Sonunda 1451’de Sultan II. Mehmed (Fatih) tahta geçti ve ilk iş olarak boğazın en dar yerine bir hisar inşa ettirdi (Rumeli Hisarı) ve böylece boğazdan geçen tüm gemilerin kontrolünü eline aldı.

Bizans İmparatorunun, Avrupa’dan yardım istekleri çok küçük asker ve para desteği ile cevap buldu. Kent soylularının paralarını kentin savunmasına harcamak yerine gömmesi ve herkesin para hırsında diretmesi yüzünden son imparator XI. Konstantinos Palaiologos kenti savunmak için yeterli gücü toplayamadı. Osmanlı ordusuna ve güçlü toplarına ancak iki ay direnebilen kent 29 Mayıs 1453 günü düştü ve Bizans tarihe karıştı.

Bizans’tan kalan Epeiros Despotluğu ve Trabzon Rum İmparatorluğu da yine Fatih Sultan Mehmet döneminde, 1461’de Osmanlıların eline geçti.

İstanbul’un Fethini Betimleyen Tablo
İstanbul'un Fethi Resim
İstanbul’un Fethi sırasında, şehir surlarının kuşatılması ve top ateşine tutulmasını betimleyen resim.

Bizans’ın Yıkılmasından Sonra Yeni Dünya Düzeni

Bizans’ın çöküşünden sonra bu köklü İmparatorluğun mirasını iki medeniyet sahiplenmiştir.

Birincisi Fatih Sultan Mehmet aracılığı ile Osmanlı’dır. Zira Fatih Sultan Mehmet’in ünvanlarından biri Roma İmparatoru idi. Sultan Mehmet, Hristiyan dünyasında da söz sahibi olabilmek için, Ortodoks Patrikhanesi’ni koruma altına almış ve Bizans’tan kalan Rum ahaliyi, Fener semtine yerleştirmiştir. Batı kilisesinin lideri Papa kadar önemli bir dini şahsiyet olan Doğu Kilisesi lideri Patrik, İstanbul’da günümüze kadar varlığını sürdürmüştür.

İkincisi ise Ortodoks dünyasının liderliğine soyunmak isteyen Rus Dükalığı’dır. Çar Büyük Petro dönemine kadar kendi kabuğunda kalan Dükalık, sonraları Çarlık haline dönüşmüş ve Osmanlı ile Karadeniz’in hakimiyeti için amansız bir mücadeleye girmiştir.

Çift başlı Bizans kartalı, Bizans’ın çöküşü ile kendisini Hristiyanlığın Ortodoksluk mezhebinin hamisi kabul eden Rusya‘nın bayrağında bulunur. Ruslar ayrıca kendi patrikhanesini kurmuş ve Fener Rum Patrikhanesi‘nin etkisinden çıkmıştır.

Bizans’ın Roma’dan Miras Çift Başlı Kartal Amblemi
bizans-imparatorlugu-bayragi-armasi
Rusya’nın İmparatorluk dönemi bayrağında aynen kullanılan çift başlı Bizans kartalı.

Önerilen Diğer Tarih Yazıları


Serhat Engül

Bizans İmparatorluğu’nun Çöküşü was last modified: September 1st, 2017 by Serhat Engül

2 thoughts on “Bizans İmparatorluğu’nun Çöküşü”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

twelve − 6 =