serhateng(at)gmail.com
+90 532 256 93 12

Ünlü İslam Bilgini Farabi

Farabi kimdir? Kısaca Hayatı, Felsefesi ve Eserleri Hakkında Özet Bilgi

İslam tarihinde kimi tarihçilerin İslam Rönesansı diye adlandırdıkları bir dönem bulunuyor. 8. ve 13. Yüzyıl‘lar arasındaki bu dönem aynı zamanda Altın Çağ olarak da bilinir. Bu dönemde İslam dünyasında felsefi ve bilimsel alanlarda büyük gelişmeler yaşanmıştır. Bu dönemin en önemli isimlerinden biri olan Farabi, hem bilimde hem de felsefede kendini kanıtlamış büyük İslam alimleri arasında yer almaktadır.

Farabi, İslam aleminin en büyük filozoflarından ve bilim insanlarından biri olarak kabul edilir. Fen bilimlerine, klasik mantığa, matematiğe, tıbba ve sosyolojiye ciddi katkıları olmuştur. Diğer yandan müziğin gelişimine yaptığı katkılar da, müzik tarihçileri tarafından kabul edilmektedir. Platon ve Aristo’nun felsefesini benimseyerek, bu öğretileri İslam ile bağdaştıran bir “Yeni Platoncu” olarak felsefe tarihinde yerini almıştır.

Farabi kimdir? Kısaca Hayatı ve Eserleri

Ebu Nasır  Muhammed ibn El-Farah El-Farabi, 870 yılında Farab kenti yakınlarındaki küçük bir köyde dünyaya geldi. İran kökenli olsa da ataları yıllar önce Türkistan’a göç etmişlerdi. Farabi adı doğup büyüdüğü Farab kentinden gelmektedir. Babası yüksek rütbeli bir askerdi.

Farabi’nin kökeni hakkında birçok teori bulunmaktadır. Kimileri onun İran kökenli olduğunu söylerken, kimileri de atalarının İran’da yaşayan Türkler olduğunu belirtir. Ancak Farabi’nin hem Türkçe’yi hem de Farsça’yı iyi seviyede bildiği söylenmektedir.

Farabi, bilime ve felsefeye genç yaşından itibaren ilk duymaktaydı. Batı dillerinde AlFarabius olarak bilinen Farabi, ilk öğrenimini Farab’da gördü. Burada zekasıyla ve öğrenme isteğiyle kendini fark ettirmeyi başardı. Daha sonra, babasının tavsiyesiyle Bağdat yolunu tuttu. Bağdat’ta meşhur Hristiyan filozof Ebu Bişr Metta bin Yunus’tan dersler almaya başladı.

Metta bin Yunus, Farabi’ye felsefe dersleri veriyordu. Farabi bu süreçte Aristo ve Platon gibi Antik Yunan düşünürlerini okuma fırsatı buldu ve fikirleri onların öğretileri etkisinde gelişmeye başladı. Diğer yandan, Arapça, Grekçe (Eski Yunan Dili) ve Latince’yi de iyi seviyede öğrendi. Eserlerini de her zaman Farsça yazmayı tercih etti.

Farabi kimdir? Kısaca Hayatı, Felsefesi ve Eserleri
Farabi kimdir kısaca
Farabi hakkında kısa ve özet bilgi
  • İslam Felsefesine Katkıları

Farabi, öğretim hayatını bitirdikten sonra birçok ülke kezdi. Ancak Şam’da ve Mısır’da uzun süre kaldığı ve çalıştığı biliniyor. Halep’te kadılık yaptığı süre boyunca ünü dört bir yana yayıldı. Daha sonra öğretmenliği seçti ve Bağdat’a geri döndü. Bağdat’ta kaldığı süre boyunca kralın yüksek rütbeli danışmanlarından biri oldu.

Aristoteles, İslam felsefe geleneğinde ilk öğretmen olarak kabul edilir. Farabi ise Aristo ve Platon’dan yola çıkarak oluşturduğu felsefesiyle ikinci öğretmen sıfatına layık görüldü. Farabi’nin felsefeye önemli katkılarından biri tahayyül ile fikri bölerek sonuca varmayı kolaylaştırmasıydı.

İslam felsefesinin kurucusu olarak kabul edilen Farabi, Antik Yunan felsefesini Arap düşünce sistematiğinde yorumlayan ilk kişi değildir. 9. Yüzyıl‘da El-Kindi isimli bir alimin Antik Yunan eserlerini okuyarak yorumladığı ve Platon’un eserlerini çevirdiği biliniyor.

Farabi, Antik Yunan eserlerini çevirmekle kalmamış, İslam felsefesine toplum düzenini ve devlet anlayışını da kapsayacak biçimde uyarlamıştır. Aynı zamanda ilk sosyoloji eserlerinden biri olarak kabul edilen Erdemli Şehir (Medine-i Fadıla) kitabında Platon’un siyasal düşüncesini devam ettirmiş ve buna ek olarak adalet ilkesinin egemen kılınmasını öngörmüştür.

Farabi’ye göre, adalet bütün toplumun paylaşması gereken iyi şeylerin başında gelir. Devletin temelinde adalet duygusu olmalı, toplumsal tabakalar arasındaki iletişim bu ilkeye göre sağlanmalıdır.

Farabi’nin düşüncesi etkisini uzun süre sürdürmüştür. Hatta bazı tarihçiler onun modern toplum fikirlerini felsefesiyle beslediğini belirtir. Osmanlı uleması da Farabi’nin fikirlerine büyük önem verirdi. Sasaniler, Emeviler ve Selçuklular onun fikirlerini devlet idaresinde dikkate almışlardır.

Nitekim Katip Çelebi, 17. Yüzyıl’da Fenlerin Keşfi kitabını kaleme alırken, medreselerin onun siyaset alanında yazdığı kitaplar ile dolu olduğunu belirtmiştir.

  • Erdemli Şehir (Medine-i Fadıla)

Farabi’nin eserleri arasında önemli bir yere sahip olan Erdemli Şehir, aynı zamanda ütopya türünün ilk örneklerindendir. Farabi, bu kitapta kendisi için ideal olan devlet düzeninin bir panoramasını çıkarmaktaydı. Kitap, temel olarak Platon’un fikirlerine dayansa da Farabi bu fikirleri İslam düşüncesiyle ve çağının şartlarına göre şekillendirerek revize etmiştir.

Erdemli Şehir’deki düşünceye göre, ancak zeki, bedenen ve ruhen sağlam, öğrenmeyi seven, kendine güvenen ve dürüst biri toplumun başına geçmelidir. Bir yöneticinin temel kıstası bu olmalıdır. Bu tür yönetimlerin artması ve toplumdaki ilişkilerin adalet temelinde belirlenmesi insanları mutluluğa ulaştıracak, dünyayı erdemli kılacaktır.

Nihayetinde, nasıl Platon’un fikirlerinde hayatın asıl kaynağı idealar dünyasıysa, Farabi’nin görüşlerine göre mutluluğun asıl kaynağı ahirettir. Dünyadaki her şey ahiretin bir yansımasıdır dolayısıyla ahirette geçerli olan adalet anlayışı siyasal düzene yansımak zorundadır.

  • Farabi’nin Diğer Bilimlere Olan Katkıları

Farabi, başta klasik mantık olmak üzere, fen bilimlerine, matematiğe ve tıbba büyük katkılar sağladı. Felsefi problemleri çözerken kullandığı yöntemler, klasik mantık biliminin temellerinin atılmasında yardımcı oldu. İnsan bedenindeki tüm organların tanınması için çalışmalar yürüttü ve tıp alanındaki yedi esası saptadı. Bu esaslar, modern tıpta geçerliliğini korumakta ve tıp fakültelerinde hâlâ öğretilmektedir.

Belirtildiği gibi, Erdemli Şehir aynı zamanda ilk sosyoloji metinlerinden biri olarak kabul ediliyor. Nitekim Farabi bu metinde yalnızca olması gerekeni saptamamış, aynı zamanda yaşadığı dönemdeki toplum yapısını analiz etmiştir.

  • Farabi ve Müzik

Farabi’nin yaşadığı dönemde birçok din alimi müziği haram olarak kabul ediyordu. Hatta bunu ileri götürüp müzik enstrümanları için şeytanın müezzini benzetmesini yapanlar da vardı. Diğer yandan, Abbasiler musikiye özel bir önem vermekteydi. Farabi de yaşadığı dönem boyunca müziğe ciddi katkılar sağlamıştır.

Farabi, müzik teorisi hakkında birçok kitap yazmış, hatta Will Durant’a göre bu alanda Orta Çağ’ın en önemli eserlerini ortaya koymuştur. Müziği matematiğin bir branşı olarak gören Farabi, günümüzdeki metodlarla birebir örtüşen teoriler ortaya koymuştur.

Diğer yandan, Farabi müziğin yalnızca teori kısmıyla ilgilenmiyordu. Aynı zamanda enstrüman kabiliyeti de yüksekti. Ud ve diğer telli sazlarda ciddi hakimiyeti olduğu bilinmektedir. Tasavvuf müziğinin oluşmasında ciddi katkılarının olduğunu da belirtmek gerekiyor.


Önerilen Blog Yazıları


Farabi kimdir? Kısaca hayatı ve eserleri by Babür Karbey

Farabi kimdir? Kısaca Hayatı ve Eserleri Hakkında Bilgi

Farabi kimdir? Kısaca Hayatı, Felsefesi ve Eserleri was last modified: October 4th, 2018 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *