info(at)istanbulclues.com

 Fener Balat Yürüyüş Turu Gezilecek Yerler Rehberi Ve Gezi Rotası

Unkapanı’ndaki Atatürk Bulvarı, İstanbul tarihi yarımadasını tam ortadan ikiye böler. Doğu yakasında kalan Eminönü, Sirkeci, Sultanahmet ve Beyazıt gibi semtler hem yerli, hem de yabancı ziyaretçilerin akınına uğrar. Milyonlarca insan Kapalıçarşı, Ayasofya, Topkapı Sarayı ve Osmanlı Camilerini görmek için bu semtlere yönelirler.

Tarihi yarımadanın Batı yakasında kalan Edirnekapı, Zeyrek, Cibali, Fener, Balat ve Ayvansaray Semtleri de çok ilgi çekicidir. Bu semtler turistik merkeze biraz daha uzak olduğu için görece olarak daha az ziyaretçi çekerler ve aralarında İstanbul’un saklı mücevherlerinden Fener ve Balat Semtleri öne çıkar.

Fener Balat Semtleri Nerededir Ve Nasıl Gidilir?

Fener ve Balat Semtlerine ulaşım için Atatürk Köprüsü’nden tarihi yarımadaya geçince sağa doğru (Eyüp İstikameti) yönelmek gerekir. Aynı şekilde Eminönü’nden gelirken de Eyüp istikameti izlenerek sahilden devam edilmelidir. Bu yol üzerinde Fener-Balat’a yaklaşırken, ilk olarak Kadir Has Üniversitesi karşınıza çıkacaktır. Osmanlı döneminde bir tütün fabrikası olan bu bina, heybeti ile kolayca fark edilir.

Cibali-Fener-Balat yürüyüş turlarının büyük bir çoğunluğu, grubun Kadir Has Üniversitesi önünde buluşmasıyla başlar.  Cibali ile Fener ve Balat iç içe geçmiş semtlerdir. Yürüyerek kolayca gezilebilir.

Kadir Has Üniversitesi Cibali Semtinin Simge Yapısıdır
Cibali – Kadir Has Üniversitesi © Foto: Wikipedia

Fener Ve Balat Semtlerinin Tarihi Gelişimi

Fener ve Balat semtleri günümüzde halen mahalle kültürünü muhafaza eden şirin semtler. Ancak esas ilgi çekici olan kısmı, bu semtlerin tarihi ve demografik özellikleridir.

İstanbul’un Fethi Sonrası İstanbul

İstanbul’un 1453 yılında Osmanlıların eline geçmesini takiben, şehrin yapısı tamamen değişti. Zaten çok renkli bir dokuya sahip, işlek bir liman kenti olan Konstantinopolis; Türkler ve Doğu halklarının buraya yoğun bir şekilde akması ile daha da kozmopolit bir yapıya kavuştu. Şehrin yeni yapısı şekillenirken, Rum asıllı vatandaşlar Fener semtine yerleştiler. Hemen yanı başındaki Balat semti ise Musevi vatandaşların evi oldu.

Fener Semti Hakkında Bilgi

Bizans İmparatorluğu’nun bir diğer adı Doğu Roma İmparatorluğu idi. Antik dönemin meşhur Roma İmparatorluğu’nun mirasını taşıdığı için, Bizans halkları Türkler tarafından Romalı manasına gelen Rum olarak adlandırılmışlardır.

Rum vatandaşlar Avrupa dillerine olan hâkimiyetlerinden dolayı, tercüman olarak sarayda görev aldıkları gibi, ticaret ve çeşitli zanaat dalları ile uğraştılar. Hristiyanlığın Ortodoks inancına mensup olan Rumlar, Fener Rum Patrikhanesi’nin rehberliğinde, dinlerini özgürce yaşayabildiler.

Balat Semti Hakkında Bilgi

1492 yılında İspanya’da Hristiyan birliğinin sağlanması ile Güney İspanya’yı mesken tutmuş olan Endülüs Emevîleri bu topraklardan atıldılar. Ancak Katolik hükümdarlar İsabel ve Ferdinand, Müslümanlardan sonra Musevileri de İspanya’da istemediklerini açıkladılar. Gidecek hiçbir yeri olmayan bu insanlara, Osmanlı İmparatorluğu kucak açtı. Sultan II. Bayezid’in gönderdiği Osmanlı kadırgaları aracılığı ile İstanbul’a getirilen Sefarad Yahudileri, Balat semtine yerleştiler ve burada zaten var olan Musevi halkı ile kaynaştılar.

Böylece Eski İstanbul’un Batı yakası tam bir kültür mozaiği haline geldi. Cibali semtinde yaşayan Türkler, Fener’de Rumlar, Balat’ta ise Musevi yurttaşlar vardı. Sinagog, Cami ve Kiliseler iç içe geçmişti.

Fener-Balat Turları Fotoğraf Çekmeye Meraklı Gezginler İçin Sürprizlerle Doludur
Balat Semti Evleri © Foto: Sahibi Bilinmiyor

Cibali, Fener, Balat Turu Gezilecek Yerler Ve Gezi Rotası

Cibali, Fener ve Balat semtleri, işte bu zengin kültürel mirasın izlerini taşıdığı için önemlidir ve mutlaka ziyaret edilmesi önerilir. Ancak böyle zengin bir kültürel mirasa ve köklü bir tarihe sahip semtleri, muhakkak rehberle gezmeniz tavsiye edilir. Zira her bir sokağın ve hatta binanın kendine has bir hikâyesi vardır ve bunları güzel bir anlatımla taçlandıran bir profesyonel tur rehberi, gününüze keyif katacaktır

Bölüm 1: Cibali

Cibali Semtinde Gezilecek Ve Görülecek Yerler

Fener-Balat turları, Kadir Has Üniversitesi‘nin önünde bir buluşma ile başlar. Cibali semtinin sembol yapısı olan Cibali Tütün Fabrikası, günümüzün Kadir Has Üniversitesi’dir. Bu görkemli binanın tarihini ve özelliklerini öğrendikten sonra, ünlü Türk yazarı Orhan Kemal‘in evinin bulunduğu sokak ziyaret edilir.

Cibali Kapısı & Cibali Karakolu & Ayakapı

Ardından  Cibali Karakolu adlı meşhur tiyatro oyununa konu olmuş Cibali Karakolu ve bitişiğindeki Cibali Kapısı görülür. Akabinde kısa bir yürüyüş ile Ayakapı (Sur Kapısı) ve şimdi Nev-i Cafe adıyla hizmet veren Sur Kapısı Karakolu vardır.

Sur Kapısı Ve Cibali Nev-i Cafe
Sur Kapısı Ve Karakol (Nev-i Cafe) © Foto: Serhat Engül

Gül Camii (Aya Theodosia Kilisesi)

Semtin en kendine has hikayesine sahip olan Gül Camii (Bizans Dönemi: Aya Theodosia Kilisesi) ziyaret edildikten sonra, Fener semti istikametinde yürüşe geçilir. Yol üzerinde yürürken, Atölye Kafası isimli kafeye de göz ucuyla bakabilirsiniz. Zira bu cafe sıradışı dekorasyonu ile dikkat çeker.


Not: Haritaları tam ekran görüntülemek veya bilgisayara indirmek için altlarındaki linki tıklayınız.


Cibali Semti Gezi Rotası & Gezilecek Yerler Haritası
Cibali Semti Gezilecek Yerler

Bölüm 2: Fener

Fener Semtinde Gezilecek Ve Görülecek Yerler

Fener semtinde büyük bir kültürel miras saklıdır. Semtte görülecek yerlerin başında elbette Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi ve onun içindeki Aya Yorgi Kilisesi gelir.

Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi

Rum Ortodoks Patriği, Bizans İmparatorluğu’nun gücünün doruğunda olduğu zamanlarda Hristiyanlığın en güçlü lideriydi. Bir dönem Papa’dan bile büyük bir otoriteye sahip olan Patrik, İmparatorlara taç giydirirdi ve büyük itibar sahibiydi.

Bizans’ın gücünü yitirmesi ile etki alanı daralan ve 1204’teki Latin İstilası sırasında Haçlı askerlerinin Konstantinopolis’i istila etmesi ile zayıflayan Patrikhane, 1261’de şehir Bizanslılar tarafından geri alınsa da asla eski gücüne kavuşamadı. Ancak günümüzün Ortodoks Dünyası göz önüne alındığında, bir zamanlar Konstantinopolis Patriğinin ne kadar güçlü bir nüfuz alanı olduğu anlaşılabilir. Zira Doğu Avrupa, Rusya ve Orta Doğu’da yaşayan Hristiyanların ezici çoğunluğu Ortodoks mezhebine mensuptur.

Fatih Sultan Mehmet, Patrikhanenin göz bebeği olan Ayasofya‘yı camiye çevirmiş, ancak Patriklik kurumunun varlığına bir son vermemiştir. Bilakis Patrikhaneye yazdığı fermanla can ve mal güvenliği tanımış, işlevini sürdümesini sağlamıştır.

Aya Yorgi Kilisesi

Aya Yorgi Kilisesi, Patrikhane bahçesi içinde bulunan küçük ve güzel bir kilisedir.  Kilisenin merkezindeki ahşaptan oyma, altın varaklı İkonastasis (altar) göz kamaştırıcıdır. Eğer içeride ayin yapıldığı bir zamana denk gelirseniz, oldukça farklı ve ilgi çekici bir ibadet tarzını gözlemleyebilirsiniz. Okunan ilahilerin hüzünlü bir ağıta benzer tınısı kulak vermeye değerdir.

Aya Yorgi Kilisesinin Altın Varaklı Ahşap İşleme Altarı
Aya Yorgi Kilisesi Ve Altın Varaklı Altar © Foto: Serhat Engül

Fener Rum Lisesi (Kırmızı Lise)

Fener Rum Lisesi, Ortodoks Patrikhanesi’ne din adamı yetiştirmek üzere kurulmuş bir din okuludur. Mimar Dimadis tarafından 1881 yılında inşa edilmiştir ve çok ayırt edici bir mimariye sahiptir.

Fener Sırtlarında “Kırmızı Lise” Olarak Da Bilinen Fener Rum Erkek Lisesi
Fener Rum Erkek Lisesi © Foto: Serhat Engül

Moğolların Meryemi Kilisesi

Bu kilise, İstanbul’un fethinden günümüze dek varlığını sürdürmüş tek kilisedir. Ne kadar cemaati azalmış olsa da, halen işlevini sürdürmektedir. Kilisenin içinde, Fatih Sultan Mehmet’in 15. Yüzyıl’da yazdığı bir ferman vardır. Bu fermanda buyurulduğu üzere, Moğolların Meryemi Kilisesi asla camiye çevrilmemiş ve İstanbul’un Rum Ortodoks halkına ait kalmıştır.

Dimitri Kantemir Evi

Dimitri Kantemir, Fener semtinden yetişip, Osmanlı bürokrasisinde bir gayrimüslim vatandaşın ulaşabileceği en yüksek seviyelere kadar tırmanmış ve Osmanlı’nın Balkan topraklarındaki Boğdan Eyaleti valisi olmuştur. Birçok dil konuşabilen; şiir, felsefe, müzik ve bilimle yakından alakadar olan bir aydındır. Türk musikisinde birçok eser bestelemiş ve eski eserleri notalara dökerek yok olmaktan kurtarmıştır. Geçmişte yaşadığı konak, bugün Fener semtinde, Merdivenli Mektep Sokak’ta bulunur.

Fener Semti Gezi Rotası & Gezilecek Yerler Haritası
Fener Semti Gezilecek Yerler Haritası

Bölüm 3: Balat

Balat Semtinde Gezilecek Ve Görülecek Yerler

Balat, Yunanca “Saray” anlamında gelen Palation kelimesinden devşirme bir isimdir. Bizans İmparatorları şehir merkezinin dışında kalan Blachernae Sarayı’na deniz yoluyla geldikleri ve içeriye bu kapıdan girdikleri için bu ismi almıştır. Balat, Osmanlı döneminde Musevi yerleşkesi olduğu için, semtte çokça Sinagog bulunur.

Ahrida (Ohrid) Sinagogu

Ahrida Sinagogu, Balat semtindeki en önemli sinagog olarak kabul edilir. Makedonya’dan göç eden Museviler tarafından inşa edilmiştir. Günümüzde maalesef izinsiz girilemeyen bu Sinagogun iç mekânı eşsiz kalitede mobilyalara sahiptir. Ayine katılanlara hitap edilen vaaz kürsüsü, Nuh’un Gemisi‘nin pruvasını andıran bir platformun üzerine yerleştirilmiş ve bu efsanenin anısı canlı tutulmuştur.

Merdivenli Yokuş Sokağı

Fener Balat turlarında çekilen fotoğrafların birçoğu bu sokakta çekilir. Fener’in meşhur renkli evlerinin olduğu sokaktır. Balat gezisi sırasında, biraz karmaşık olan ara sokaklara girilerek bulunabilir. İpucu: Hızır Çavuş Mescidi’ne çok yakındır.

Balat Sokakları Rengarenk Ve Tarihi Osmanlı, Rum ve Musevi Evlerini Barındırır
Merdivenli Yokuş Evleri – Balat © Foto: Serhat Engül

Stefan Sveti Bulgar Kilisesi

Fransız Devrimi sonrası milliyetçilik akımlarından etkilenen Bulgar cemaati, Fener Rum Patrikhanesi’nin boyunduruğundan çıkmak istemiş ve kendi kiliselerini inşa etmişlerdir. Ancak Haliç sahilinde kiliseye ayırılan arazi dolgu alan olduğu için, Haliç’e kaymasın ve kalıcı olsun diye tamamen çelikten üretilmiştir.

Surp Hraştagabed Ermeni Kilisesi

Aslında bir Rum Ortodoks Kilisesi olan ve daha sonra Padişah fermanı ile Ermeni vatandaşlara tahsis edilen bir kilisedir. Orijinal yapı 1692’de yanıp kül olmuş ve yeniden yapılmış ancak yine de sıkça çıkan yangınlarda zarar görmüştür. Nihayet 19. Yüzyıl’da Sultan II. Mahmut’un emri ile bir daha yangından zarar görmesin diye kârgir (taş) yapı olarak inşa edilmiştir.

Ferruh Kethüda Camisi

Ferruh Kethüda Camii, Kanuni Sultan Süleyman’ın şişmanlığı ile ünlü sadrazamı Semiz Ali Paşa’nın kâhyası olan Ferruh Kethüda adına Mimar Sinan tarafından 1560’lı yıllarda inşa edilmiş. Tarihi yarımadanın bu uç köşesinde bir Mimar Sinan eseri görmek hoş bir sürprizdir.

Balat Semti Gezi Rotası & Gezilecek Yerler Haritası
Balat Gezilecek Yerler Haritası

Özel Rehberli Fener Balat Turları

Elbette Fener-Balat semtlerinde gezilecek yerlerin tamamı bu kadar değil. Ara sokaklarda güzel sürprizler ve her bir sokağın ve binanın kendine has öyküsü var. Eğer bu güzel semtleri bölgeyi iyi bilen bir tur rehberi eşliğinde gezmeyi düşünürseniz, Serhat Engül ile iletişime geçebilirsiniz. https://serhatengul.com/


Konuyla İlgili Tavsiye Edilen Blog Yazıları

Fener semti ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için Fener Semti Tarihi yazısını ya da Balat Semti tarihi ilgili Balat Semti Tarihi yazısını okuyabilirsiniz. Bizans İmparatorluğu Tarihi de bu yazıda verilen bilgiler için pekiştirici niteliktedir.


Edirnekapı Semtinin Kariye Müzesi

Fener Balat turundan sonra vakit kalırsa, Edirnekapı‘daki Kariye Müzesi‘ni ziyaret etmeniz şiddetle tavsiye edilir. Kariye (Chora Kilisesi) özünde birçok yapıdan oluşan bir manastırdır. Ancak günümüze dek sadece kilise binası ayakta kalabilmiştir. Kariye Müzesi‘nin içinde paha biçilemez güzellikte Bizans mozaikleri bulunur. Fener ve Balat semtindeki tarihsel bilgi edinimlerini tamamlayıcı nitelikte bir yerdir.

Kariye Müzesi Mozaik Ve Freskoları İle Meşhurdur
Kariye Müzesi © Foto: Serhat Engül

Tavsiye Edilen Yazı! İstanbul Gezilecek Tarihi Ve Turistik Yerler


Serhat Engül

© Fener Ve Balat Turu Gezi Rehberi & Yürüyüş Rotası & Gezilecek Yerler 2017 ve 2018

Fener Balat Turu Gezilecek Yerler Ve Gezi Rehberi was last modified: October 11th, 2017 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

4 × three =