info(at)istanbulclues.com

İstanbul Fener Semti Tarihi Ve Rum Ortodoks Patrikhanesi

Konstantinopolis şehrinin 1453 yılında Osmanlılar tarafından fethi ile Doğu Kilisesi’nin tarihinde yeni bir sayfa açılır.  O tarihe kadar 1000 yıllık kadim Bizans İmparatorluğu’nun himayesinde olan Rum Ortodoks Patrikhanesi, kendisini bir anda yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bulur.

Fatih Sultan Mehmet Ve Bizans Mirası

Günümüz İstanbul’unun tarihsel zenginliğinde, Fatih Sultan Mehmet’in iyi eğitimli ve geniş görüşlü bir Padişah olmasının büyük payı vardır. Zira Sultan Mehmet, fetihten sonra yeni Roma İmparatoru olarak da anılmak istemiş ve Bizans’tan yani esas ismi ile Doğu Roma’dan kalan hiçbir yapıya en ufak bir zarar vermemiştir.

Genç Sultan öncelikle bir ferman yayınlayarak, şehrin Rum (Bizanslı) halkının can ve mal güvenliğini sağlar. Sonra da Ortodoks Patrikhanesinin merkezini Ayasofya’dan,  Haliç kıyılarının Fener semtindeki başka bir kiliseye taşır. Şehrin Rum halkı da Patrikhane’nin çevresinde kümelenir.

Fener Rum Patrikhanesi Aya Yorgi Kilisesi

Aya Yorgi Kilisesi © Fotoğraf: Serhat Engül

İstanbul Fener Semti’ndeki, Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi kompleks bir yapıdır. Patrikhane’nin içindeki Aya Yorgi (St. George) Kilisesi‘nin altın varaklı, ahşap işi altarı görülmeye değerdir.

İkonastasis Adı Verilen İkonalar İle Süslü Pano

Aya Yorgi Patrikhane Kilisesi © Fotoğraf: Serhat Engül

Cibali, Fener ve Balat Semtleri

Tarihte ismi Phanarion olarak geçen Fener Semti, Osmanlı dönemi boyunca Ortodoks Hristiyanların yaşadığı bir bölge olarak var olmuştur. Bu bölgenin en büyük güzelliği İstanbul’un tarihini ve kozmopolit yapısını mükemmel bir şekilde yansıtmasıdır. Zira aynı bölgedeki Cibali semti bir Müslüman mahallesi, Fener semti Hristiyan mahallesi, Balat semti ise Musevi mahallesi olarak bilinir. Bu mahalleler tarihi Tarihi İstanbul Yarımadası içinde yer almış ve semt sakinleri yüzyıllarca barış içinde yaşamıştır.

Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi Ve Tarihi Eserler

İstanbul’un bu güzel semtinde tarihi Rum Ortodoks Patrikhanesi halen aktiftir ve ziyaretçi kabul etmektedir. Patrikhane kompleksi içinde Aya Yorgi Kilisesi muhteşem altın varaklı altarı ile İstanbul’un gizli bir mücevheridir.

Moğolların Meryemi Kilisesi

Fener’de, İstanbul’un fetihten günümüze işlevini kesintisiz sürdürmüş olan Moğolların Meryemi Kilisesi halen ziyaret edilebilir. Kilisenin ithaf edildiği Azize Meryem’in acıklı bir hikayesi vardır. Ayrıca bu kilise Fatih Sultan Mehmet’in bizzat yayınladığı bir ferman ile diğer Bizans Kiliselerinin aksine camiye çevrilmemiştir.

Fener Rum Lisesi

Patrikhane’ye uzun yıllar din adamı yetiştirmiş Fener Rum Erkek Lisesi (Kırmızı Lise) de Fener semtinin en yüksek noktasındadır ve sahilden dahi kolaylıkla seçilebilir. Mimar Dimadis’in 1881’de inşa ettiği lise, mimarisinin farklılığı ve zerafeti ile ön plana çıkar.

Fener Rum Lisesi Bahçesi © Fotoğraf: Serhat Engül

Osmanlı Döneminde Rumlar

İstanbul Fener Semti’nde yaşayan Bizans kökenli vatandaşlar, Osmanlı’nın Batı eyaletlerinde önemli yöneticiler olarak görev almışlardır. Bunun yanında batı dillerine olan yatkınlıklarından dolayı da sarayda çevirmen olarak çalışmışlardır. Bir kısmı da ticaret ve zanaatle uğraşıp zenginleşmişlerdir. Bu nedenle Fener bölgesinde zengin bir yerel mimari göze çarpar. Bu yüzden semt fotoğraf sanatıyla ilgilenen insanların uğrak yeridir.

Kırmızı Lise Olarak Da Bilinen Fener Rum Lisesi

Fener Rum Lisesi
Fener Rum Lisesi (Kırmızı Lise)

Kırmızı Lise olarak da bilinen Fener Rum Lisesi’ne Sancaktar Yokuşu adı verilen dik bir yokuşu tırmanarak ulaşabilirsiniz. Geçmişte Teoloji eğitimi veren bu okul, günümüzde Milli Eğitim Bakanlığı‘na bağlı bir lisedir. Semtte yaşayan Rum nüfusu azaldığı için, lisenin de çok az sayıda öğrencisi vardır.

Günümüzde Fenerli Rumlar

Mahallenin Bizans asıllı köklü ailelerinden maalesef çok azı halen burada yaşar. Köklü ve zengin aileler geç Osmanlı döneminde (19.Yy) kıymetlenen Boğaziçi kıyılarına yerleşmiştir.

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra İstanbul’da Yunan nüfusunun yoğun yaşadığı yerler büyük ölçüde terk edilmiş; Bizans asıllı vatandaşlar Yunanistan, Kıbrıs ve Avrupa’ya göç etmişlerdir. Günümüz İstanbul’unda Beyoğlu, Şişli, Beşiktaş, Adalar semtlerinde halen Rum Ortodoks yurttaşlar vardır.

Osmanlı döneminde Türklerle yüzyıllarca birlikte yaşayan Rumlar, İstanbul’un bugünkü karakterini kazanmasında büyük rol oynamıştır. Şehrin birçok restoranı, meyhanesi, pastanesi halen Rum yurttaşlar tarafından işletilir ve İstanbul’un lezzetine lezzet katar.

Fener Mahallesinin İnişli-Çıkışlı, Rengarenk Sokakları

Fener Sokakları © Fotoğraf: Serhat Engül

Fener Ve Balat Semtlerinde Fotoğraf Çekmek

Fener ve Balat semtleri fotoğraf çekmeye gönül vermiş insanlar için çok güzel kareler sunar. Gemişten bugüne dokusunu korumuş olan semtlerdeki Rum ve Osmanlı evleri, tarihi cami, kilise ve sinagoglar ve tabi ki semtin afacan çocuklarını fotoğraflamak büyük keyiftir.

Fener Semtinde Objektifler İle Barışık Çocuklar

Fener Semtinin Afacan Çocukları © Fotoğraf: Serhat Engül

Fener Balat Haritalı Gezi Rehberi Yazısı


Fener Ve Balat Semtleri İle İlgili Diğer Yazılar


Konuyla İlgili Önerilen Tarih/Müze Yazıları


© İstanbul Fener Semti Tarihi Ve Rum Ortodoks Patrikhanesi Blog Gezi Yazısı 2017 ve 2018

Serhat Engül

İstanbul Fener Semti ve Rum Patrikhanesi was last modified: November 13th, 2017 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

nineteen + six =