info@istanbulclues.com

Kanuni Sultan Süleyman Kimdir? Kısaca Hayatı

Kanuni efsanevi kişilikleri yaratan tüm özelliklere sahipti. Yetenekli bir asker ve stratejist olduğu gibi, el işlerinde mahir bir kuyum ustasıydı. İleri görüşlü bir lider olduğu kadar, sanata ve mimariye ilgi duyan bir entelektüeldi.

Hayatını Fatih Sultan Mehmet’in hayalini süsleyen Cihan İmparatorluğu’nu yaratmak için harcadı ve 624 yıllık Osmanlı tarihine adını altın harflerle yazdırdı. Doğu’da Kanuni Sultan Süleyman, Batı’da ise Muhteşem Süleyman, Suleiman The Magnificent, olarak anıldı.

Ancak bu en büyük ve bahtı açık Osmanlı padişahının son günleri aile kavgalarının gölgesinde geçti. Bu kısa biyografi yazısı, Sultan Süleyman’ın hayatına ve başarılarına kuşbakışı göz atabileceğiniz bir makaledir.

Kanuni Sultan Süleyman Dönemi, Biyografisi, Fetihleri

Kanuni Sultan Süleyman 46 yıllık uzun hükümdarlık dönemine büyük fetihler, tarihi eserler sığdırmıştır. Bazen de bir cihan padişahı da olsa, kaderin cilvesi acı olaylar yaşamıştır. Kanuni’nin hayatına ve eserlerine birlikte göz atalım.

Sultan Süleyman’ın Babası Yavuz Sultan Selim

Süleyman, Yavuz Sultan Selim’in tek oğlu olduğu için şanslıydı; kardeş kavgalarından uzak kaldı. Dönemin padişahı II.Bayezid’in yetişkin üç oğlundan biri olan Selim’in sancakbeyliği yaptığı Trabzon’da, 6 Kasım 1494’te doğdu.

Gelenekler uyarınca, kendisi de 1509’da, daha on dört yaşındayken Kırım Sancakbeyliği’ne atandı. Selim 1512’de babasına isyan etti, onu tahttan indirdi ve uzun süre boyunca iki kardeşiyle mücadele etmek zorunda kaldı. Sultan Selim’in başkentte bulunamadığı dönemde, taht naipliği görevini Süleyman üstlendi. 1513’te babasının kesin olarak tahta çıkmasıyla birlikte, veliaht şehzadelerin yönetimine verilen Manisa Sancakbeyliği’ne gönderildi.

Kanuni Sultan Süleyman’ın Tahta Çıkması

Babası ölünce, 30 Eylül 1520’de, daha 26 yaşını doldurmamışken tahta çıktı. Sınırlı sayıda fetihle yetinen büyükbabasının ve yalnızca doğuya seferler düzenleyerek Suriye’yi ve Mısır’ı fetheden babasından sonra, I.Süleyman’ın hayallerini, büyük büyükbabası Fatih Sultan Mehmet’in fetihleri süslemeye başladı. O da Roma ile boy ölçüşebilecek bir imparatorluk kurmak istiyordu.

Saltanatının ilk yıllarında halefi Sultan Mehmed’in başarısız olduğu alanları telafi etmeye çalıştı. Fatih 1456’da Belgrat önlerinde başarısızlığa uğramıştı: Kanuni’nin ilk hedefi Belgrat oldu. 1521 yılının Mayıs ayında düzenlediği seferin sonunda kenti fethederek, Macaristan’ın kapılarını araladı. 1480’de Fatih’e direnen Rodos’u 1522’de kuşattı ve Saint-Jean şövalyelerine boyun eğdirdi. Bu zaferler bir tür uyarı niteliğindeydi: Batı’nın ileri mevzileri artık I.Süleyman’ın eline geçmişti.

Kanuni Dönemi Osmanlı Devleti Sınırları Haritası
Osmanlı İmparatorluğu (Devleti) En Geniş Sınırları Haritası
Osmanlı İmparatorluğu (Devleti) En Geniş Sınırları Haritası

Kanuni Sultan Süleyman Ve Eşi Haseki Hürrem Sultan

Genç Padişahın sınırlı yakın çevresi içinde en önde gelen kişi Hürrem Sultan’dı. Galiçyalı bir rahibin kızı olan Hürrem’in asıl adı Aleksandra Lissovska’ydı. Bir Tatar akınında esir düşmüş ve saraya satılmıştı. Hürrem Sultan, Batılı kaynaklarda, Rus anlamındaki Rousse sözcüklerinden türemiş Rossa ya da Roxelane olarak geçer. Hürrem Sultan padişaha erkek çocuk veren ilk kadın olamadı ve ilk çocuğun annesi Mahidevran Sultan ile büyük bir mücadeleye girmesi gerekti. Ancak yine de Kanuni’nin hayatı boyunca en sevdiği kadın olarak kaldı.

Kanuni Sultan Süleyman ve Eşi Hürrem Sultan
sultan-suleyman-ve-hurrem-sultan
Sultan Süleyman (Kanuni) Ve Hürren Sultan (Roxelana)

Sadrazam Pargalı İbrahim Paşa

Kanuni’nin yakın çevresindeki ikinci sima, Epir’de Venedik egemenliği altındaki Parga’da doğmuş olan bir Rum’du; Osmanlı sarayında İbrahim adıyla anılıyordu. Kanuni ile yaşıttı ve onun sırdaşıydı. 1523 yılının Haziran ayında, hasodabaşılık görevini sürdürürken doğrudan Sadrazamlığa atandı.

Beyoğlu Semti ve Andrea Gritti

Venedik Dükası Andrea Gritti’nin, Galatalı bir kadından doğmuş gayrimeşru oğlu Andrea Gritti de, padişaha yakın simalardan Pera’nın Yüksek yamaçlarından birinde oturuyor ve babasından ötürü “Beyoğlu” olarak tanınıyordu. Bugünkü Beyoğlu Semti adını ondan almıştır. Gritti, İbrahim Paşa’nın yakın dostuydu ve padişah, paşayla birlikte ona uzun akşam ziyaretlerinde bulunurdu.

Sultan Süleyman’ın Annesi Valide Hafsa Sultan

Yakın çevresinin içinde, bu genç ve ateşli fatihleri (hiçbiri otuzunda bile değildi) sakinleştiren Hafsa Sultan da vardı. Hafsa Sultan Kanuni’nin annesiydi ve bir yandan Harem’deki kavgaları yatıştırırken, bir yandan da Süleyman’a öğütler veriyordu. Kanuni 1524’te kız kardeşi Hatice Sultan’ı, Pargalı İbrahim Paşa ile evlendirdi ve paşanın sarayının bulunduğu At Meydanı’nda (Hipodrom) günlerce süren bir düğün yapıldı.

Mohaç Meydan Savaşı

1458’de Fatih Sultan Mehmed’in Sırbistan’ı fethedip Balkanların içlerine kat etmesinden sonra, Macaristan Hristiyanlığın koruyucusu rolüne soyunmuştu. Ancak II.Lajos’un şövalyeleri, 1526 yılının Ağustos ayında Mohaç Ovası’nda, alaybozan tüfekleri ile donanmış Yeniçeri’lere karşı ancak iki saat direnebildiler. Macaristan’ın doğusu Erdel adıyla Osmanlı İmparatorluğu’na bağımlı bir prenslik haline geldi ve batısı V.Karl’ın (Şarlken) kardeşi, Avusturya Arşidükü Ferdinand’a bağlandı.

Mohaç Meydan Savaşı’nda Osmanlı Askerleri
Ottoman army assaults in Battle of Mohacs lead by Suleiman The Magnificent.
Ottoman army assaults in Battle of Mohacs lead by Suleiman The Magnificent.

Kral V.Karl (Şarlken) ve Sultan Süleyman (Kanuni) Rekabeti

Bu gelişmelerden sonra Roma İmparatorluğu’nun mirasına sahip çıkma mücadelesi, iki imparatorluk, yani Osmanlı İmparatorluğu ile Kutsal Roma Germen İmparatorluğu arasında iyiden iyiye kızıştı. Kanuni Sultan Süleyman, bu mücadeleyi 1529’da Viyana kapılarına kadar taşıdı, ama kenti alamadı. 1532,1541 ve 1543 yıllarında üç sefer daha düzenledi. V.Karl ise, Akdeniz’e yönelerek Tunus’u işgal etti ve Cezayir’i kuşattı.

Osmanlı Padişahı Süleyman ve Kutsal Roma Germen Kralı Şarlken

Sultan Süleyman Ve Şarlken

Kanuni Sultan Süleyman’ın Çocukları

Hürrem Sultan, Kanuni’ye önce bir erkek (Mehmed, 1521), ve sonra bir kız (Mihrimah, 1522) ve daha sonra 3 erkek çocuk daha verdi. Selim (1524), Bayezid (1525) ve Cihangir (1533).

Mısır ve Anadolu isyanlarını bastıran İbrahim Paşa, adeta Osmanlı devletinin kilittaşıydı. Hafsa Sultan 1533 yılında öldü; birkaç ay sonra, Şehzade Mustafa (Mahidevran’dan olma ilk oğlu) Manisa Sancakbeyliği’ne atandı ve annesi ile birlikte bu kente gitti. Hürrem artık sarayın tek sultanıydı.

Kanuni’nin Hürrem’den Olma Kızı Mihrimah Sultan

Süleyman'ın Kızı Mihrimah Sultan

Harem Dairesi’nin Topkapı Sarayı’na Taşınması

Kanuni’yi ikna ederek bütün saray kadınlarının barındığı Beyazıt’taki Eski Saray’dan, Topkapı Sarayı’na taşındı. Hürrem Sultan’ın giderek güç kazanması üzerine, İbrahim Paşa, Mahidevran Sultan ve Şehzade Mustafa’yı destekledi. Sadrazam, 1533’ün sonbaharında, İran seferinin öncü kuvvetlerinin başında yola çıktı; 1534’ün ilk aylarında Kanuni de onun ardından gitti. İki yıl süren bu seferde Tebriz ve Bağdat ele geçirildi. 1536’nın ocak ayında ordu seferden döner dönmez, Hürrem Sultan, İbrahim Paşa’yı padişaha karşı komplo düzenlemekle suçladı. Paşa, bir gece saraya davet edildi ve boğduruldu.

Osmanlı Sultanlarının Yaşadığı Topkapı Sarayı Girişi

Topkapı Sarayı ve Çeşme

Şehzade Mehmed İçin İnşa Edilen Şehzade Camii

Sarayın tek hâkimi haline gelen Hürrem, oğullarından birini tahta çıkarmak istiyordu. En büyük oğlu 1543’te ölünce Kanuni, Şehzade Camii’ni onun adına Mimar Sinan’a yaptırdı.

Sadrazam Rüstem Paşa

Tahta çıkması düşünülen Şehzade Mehmed’in zamansız ölümü üzerine, Hürrem Sultan, zayıf karakterli bir insan olan ve “sarhoş” lakabı ile anılan oğlu Selim’i tahta hazırlamaya başladı. Kızı Mihrimah Sultan’ı da, eski içoğlanı Boşnak Rüstem Paşa ile evlendirdi. Kanuni artık yaşlanıyordu, Rüstem Paşa, 1544’te sadrazam olduktan sonra sarayı, Hürrem, Mihrimah ve Rüstem Paşa’dan meydana gelen üçlü çekip çevirmeye başladı. Bütün amaçları, Şehzade Mustafa’yı saf dışı bırakmaktı.

Sultan Süleyman’ın Oğlu Şehzade Mustafa’nın Katli

Rüstem Paşa, padişahı, oğlunun kendisine karşı fesat çevirdiğine inandırmak görevini üstlenmişti. Nihayet, 1553’ün yaz aylarında, İran’a düzenlenen üçüncü seferde, Mustafa, padişahın bulunduğu çadırında, padişahın maiyetindeki dilsizlere boğduruldu. Bu cinayet yeniçerileri öylesine öfkelendirdi ki, Kanuni, Rüstem Paşa’yı sadrazamlık görevinden azletmek zorunda kaldı. Bir ay kadar sonra, Hürrem Sultan’ın en küçük oğlu olan ve orduyla birlikte Halep’e giden Cihangir, üvey kardeşinin üzüntüsüne dayanamayarak hastalandı ve öldü.

Sultan Süleyman’ın Mimar Sinan’a Yaptırdığı Süleymaniye Camii
Süleymaniye Camii Mihrap ve Minber
Muhteşem Süleymaniye Camii

Sultan Süleyman’ın Mimar Sinan’a Yaptırdığı Süleymaniye Camii

Hürrem Sultan, 1555 yılında Sadrazam Kara Ahmed Paşa’yı da idam ettirip, Rüstem Paşa’nın tekrar sadrazamlığa getirilmesini sağladı. Bunun akabinde ise kendisi vefat etti. Kanuni Sultan Süleyman, yapımı henüz tamamlanmamış olan Süleymaniye Camii Külliyesi’nin arkasında, Hürrem Sultan için muhteşem çiniler ile süslü bir türbe yaptırdı.

V.Karl’ın tahtı bırakmasından ve 1555’te İran ile imzalanan barış antlaşmasından sonra, Kanuni bir daha sefere çıkmadı. Yaşlılık günleri, Hürrem’den doğmuş ve hayatta kalmış iki oğlu, Selim ile Bayezid atasındaki ölümcül kavgalara tanıklık ederek geçti.

Sultan Süleyman’ın İktidarının Son Yıllarında Taht Kavgaları

1559’da Konya Ovası’ndaki çarpışmanın ardından Bayezid yenildi ve İran’a sığındı. Bu kadar uzak diyarlara kaçmak da onu ölümden kurtarmaya yetmedi. 1562’de Kazvin’de, İran Şahı ile yapılan bir anlaşmanın sonunda oğullarıyla birlikte boğduruldu. Artık Selim (Sarı) tahtın tek varisiydi.

Kanuni Sultan Süleyman’ın Süleymaniye’deki Türbesi

Kanuni Sultan Süleyman Türbesi

Zigetvar Kuşatması Ve Kanuni Sultan Süleyman’ın Ölümü

Osmanlıların Akdeniz’deki yayılması, Malta önlerinde durduruldu. 1537’deki Korfu Antlaşması da başarısızlığa uğradı. Kanuni’nin uzun saltanatı boyunca yaşanan yenilgiler bundan ibaret kaldı. 1566’da padişah, Avusturya’ya yeni bir sefer düzenlemeye karar verdi. Yaşlı ve hastaydı, ulaşmak istediği hedef de aslında çok önemli değildi; ancak belki de savaşta ölmek istemişti. Ata binecek durumda olmadığı için, Zigetvar’a kadar arabayla götürüldü. 5 Ağustos’ta kuşatma başladı ve Kanuni 7 Eylül’de kentin düşmesinden birkaç gün önce öldü.

Ordu Belgrat’a gelinceye ve Selim tahta geçinceye kadar ölümü gizli tutuldu. Mustafa’nın annesi Mahidevran Sultan ise, oğlunun ölümünden sonra Bursa’da zorunlu ikamete tabi tutuldu ve 1581 yılına kadar yaşadı.

Kanuni Sultan Süleyman Kaç Yaşında Öldü?

Kanuni Sultan Süleyman 1494 ile 1566 yılları arasında yaşadı ve 72 yaşında iken öldü. Sultan Süleyman 26 yaşında iken, 1520 yılında Padişah olmuş ve 46 yıl Padişah olarak hüküm sürmüştür.

Kanuni Sultan Süleyman’ın Resmi Ve Tuğrası
Kanuni Sultan Süleyman Kimdir
Kanuni Sultan Süleyman

Kaynak Eser:

Bu yazıda, Prof. Stefanos Yerasimos’un, Tarih Vakfı Yurt Yayınları‘ndan 2000 yılında yayımlanan İstanbul İmparatorluklar Başkenti isimli eserinden bazı alıntılar vardır. (Sf. 258 ve 259)

İstanbul İmparatorluklar Başkenti isimli eser, şehrin bin yıllara dayanan köklü tarihini sevdirecek ve benimsetecek bir başyapıttır ve kesinlikle tavsiye edilir.

İstanbul tarihçisi Stefanos Yerasimos‘un anısına saygıyla… (1942-2005)


Önerilen Tarih İçerikli Blog Yazıları


Serhat Engül

Kanuni Sultan Süleyman’ın Yaşamı, Kişisel Özellikleri, Fetihleri, Eserleri, Ölümü

Kanuni Sultan Süleyman Hayatı Ve Fetihleri was last modified: September 21st, 2017 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

14 − three =