serhateng(at)gmail.com
+90 532 256 93 12

Fransa’nın Sıra Dışı Lideri: Napolyon

Napolyon Bonapart Kimdir? Kısaca Hayatı ve Savaşları

Napolyon Bonapart, önceleri general, sonra konsül ve en sonunda imparator olarak, Avrupa’nın haritasını değiştirdi. Sıradan bir subay olarak başladığı askerlik hayatında, kısa sürede general rütbesine kadar yükselen Napolyon, önceleri girdiği tüm savaşları kazandı.

Savaş meydanlarında rakiplerini perişan eden Napolyon, Fransız halkının sevgi ve saygısını kazandı. Generallikten konsüllüğe yükselerek devletin yönetimine talip olan Napolyon Bonapart, bununla da yetinmeyerek kendini Fransa İmparatoru ilan etti.

Roma imparatorlarını andırır bir şekilde Papa‘nın elinden taç giyen Napolyon, Avrupa‘nın büyük bir kısmını fethetti. Ne var ki, gücünün doruğundayken Rusya üzerine çıktığı sefer büyük bir fiyasko ile sonuçlandı.

Napolyon için düşüş başlamıştı. Kendisinden yaka silken İngilizler ve müttefiklerine yenildi. Ancak Avrupa rahat bir nefes almışken, sürgüne gönderildiği adadan kaçmayı başardı. Sıfırdan devasa bir ordu kuran ve Avrupa’ya bir kez daha kafa tutan Napolyon, Waterloo Savaşı‘nda tekrar yenildi ve bu kez okyanusun ortasında bir adaya hapsedildi.

Dilerseniz Napolyon‘un nefes kesen yaşam öyküsüne bu yazıda detayları ile bir göz atalım. Tarihte askeri dehası, liderliği ve sözleri ile meşhur olan Napolyon Bonapart kimdir? Kısaca hayatı ve Napolyon Savaşları.

Napolyon Bonapart Kimdir? Kısaca Hayatı ve Savaşları

Napolyon, 15 Ağustos 1769 yılında İtalya ve Fransa arasındaki Korsika Adası‘nda doğdu. Kalabalık bir ailenin ikinci çocuğuydu. Babası Carlo Buonaparte, bir avukattı ve sosyal statüsü ne kadar iyi olsa da, çok varlıklı veya soylu biri değildi. Orijinalde bir İtalyan kent-devleti olan Cenevizliler‘e ait olan Korsika Adası, Napolyon doğmadan bir yıl önce Fransa tarafından ele geçirilmişti.

Napolyon, henüz küçük yaşlarda Fransa‘ya öğrenim görmeye gitti. 1785 yılında henüz 16 yaşında bir genç iken, Fransız Askeri Lisesi‘ne girmeye hak kazandı. Bu süreçte sürekli kitap okuyan ve kendini iyi yetiştiren Napolyon, Topçu sınıfından Teğmen rütbesi ile orduya katıldı.

Napolyon henüz orduda görev almıştı ki, Fransız İhtilali (1789) patlak verdi. Devrimci kalabalıklar kralı tahttan indirdi ve monarşiyi dağıttı. Napolyon, devrimin ilk yıllarında ordudan uzak durdu ve Korsika‘ya geri döndü. Korsika’da devrim sonrası yönetimi ele geçiren Jakobenler ile yakınlaştı. Ancak bu sırada Korsika Valisi ile sorunlar yaşadığı için ailesiyle birlikte Fransa ana karasına taşındı ve orduda yeniden görev aldı.

Napolyon’un Generallik Rütbesine Terfi Etmesi

Korsika‘da Jakobenler ile kurduğu yakınlığı, Fransa‘da bir adım öteye taşıyan Napolyon; devrimin efsanevi liderlerinden Maximilien Robespierre‘in kardeşi Augustin ile yakınlaştı. Bu ikili Fransız Devrimi sonrası, devrim yasalarına karşı gelenleri acımasızca yok eden kişilerdi.

Napolyon, birliklerin başında parlak bir subay olarak başarı gösterince, devrim liderleri tarafından Tuğgeneral rütbesine yükseltildi. Ancak bu sırada devrim liderleri bir darbeye kurban gitti ve hem Maximilien, hem de kardeşi Augustin giyotinle idam edildiler. (1795) Onlara çok yakın bir subay olduğundan dolayı Napolyon da ev hapsine mahkum edildi.

Tam da bu sırada sarsıntıda olan devrime karşı kraliyet yanlısı bir ayaklanma baş gösterdi. Yetenekli general Napolyon tekrar birliklerin başına geçti ve ayaklanmayı bastırmada önemli rol aldı. Bu başarı ile birlikte Tümgeneral rütbesine terfi ettirildi.

Napolyon’un Avusturya’yı Savaş Meydanlarında Yenmesi

1792 yılında Fransa‘nın devrimci hükümeti, Avrupa‘da yayılmacı bir politika izlemeye başladı. Başka ülkelerdeki iç çatışmaları körüklüyor ve bu vesileyle toprak kazanmak istiyorlardı.

Fransa önce Avusturya‘yı gözüne kestirdi ve Napolyon‘un askeri dehası sayesinde kendisinden daha kalabalık Avusturya ordularını üst üste yenilgiye uğrattı. Avusturyalılar, Fransa’nın üstünlüğünü kabul ederek Campo Formio Antlaşması‘nı (1797) imzalamak durumunda kaldılar.

Napolyon Bonapart Kimdir? Kısaca Hayatı ve Savaşları
Napolyon hayatı kısaca
Napolyon Avusturya’ya Karşı

Napolyon Mısır’da (Piramitler ve Nil Muharebeleri, Akka Kuşatması)

Fransa bununla yetinmedi ve İngiltere‘yi işgal etmek istedi. Britanya’nın fethi görevi Napolyon’a verildi. Ancak Napolyon, İngiltere‘nin deniz kuvvetlerini yenmeden bu işi başaramayacağın biliyordu. O dönemlerde Fransız Donanması, İngiltere Kraliyet Donanması ile başa çıkacak yetkinliğe sahip değildi.

Bu gerçeği gören Napolyon, İngiltere’nin can damarı olan ticaret yollarına saldırmaya ve para kaynaklarını kurutmaya öncelik verdi. Bu amaçla Mısır‘a sefer düzenledi ve Piramitler Muharebesi‘nde İngiltere yanlısı Memlük ordusunu yenilgiye uğrattı. (1798) Ne var ki, bu zaferin tadını çıkarmaya vakit bulamadan Nil Muharebesi‘nde İngiliz Donanması’na karşı yenilgiye uğradı.

Mısır’da tutunmayı başaramayan Napolyon, Osmanlı İmparatorluğu‘nun himayesinde olan Suriye‘yi ele geçirmeye karar verdi. Suriye, Doğu Akdeniz ticaret yolları üzerinde oldukça önemli bir yere sahipti.

Napolyon 1799 yılında günümüzün Lübnan topraklarındaki Akka şehrini kuşattı. Osmanlı Valisi Cezzar Ahmed Paşa tarafından korunan şehir, İngilizlerin de yardımı ile kuşatmayı savuşturdu. Aynı tarihlerde Fransa‘da siyasi problemlerin baş göstermesi üzerine, Napolyon ordusunu Suriye’de bırakıp ani bir kararla Fransa’ya döndü.

Napolyon Mısır’a Yanında Arkeologlar ile Birlikte Gitti
napolyon kimdir ne yapmıştır
Napolyon Bonapart Kimdir ve Neler Yapmıştır?

Napolyon’un Mısır’a Fransız arkeologları götürmesi, Antik Mısır Uygarlığı‘nın gizemlerinin çözülmesine büyük fayda sağladı. Bu sayede Egyptology denilen bilim ortaya çıktı.

Napolyon’un Önce Konsül ve Ardından İmparator Olması

Robespierre kardeşlerin idamından sonra, Fransa’da Direktuvarlık isimli bir yönetim sistemi kurulmuştu. 5 yöneticinin eş zamanlı olarak yönettiği Direktuvarlık, Napolyon’un Mısır Seferi sırasında sallanmaya başladı. 1799 yılında Napolyon‘un da destek verdiği bir grup, direktuvarlık yönetimine son verdi.

Yerine ise daha önce Antik Roma‘da uygulanmış olan bir sistem olan Triumvirlik getirildi. 3 konsülün eşit yetkilerle donatıldığı bu sistemde, aynı anda üç yönetici olacaktı. Bu sistemin Roma Cumhuriyeti‘nde uygulanan versiyonunda Julius Caesar, Marcus Crassus ve Pompeius Magnus arasında güç paylaşımı olmuş ve savaş meydanlarındaki başarısı ile ön plana çıkan Jül Sezar (Bkz: Galya Savaşları) diğerlerininin önüne geçmişti.

Yaklaşık 1800 yıl sonra aynı sistem Fransa‘da uygulandığında, tarih adeta tekerrür etti. Triumvirliğin kurulduğu yıl, Avusturya ile Marengo Savaşı patlak verdi. Napolyon’un komuta ettiği Fransız Orduları, Avustuya‘yı İtalya topraklarından söküp attı.

Bu zaferin üzerine gücü elinde toplayan Napolyon, Fransa‘nın devrimden sonra yıpranan kurumlarını onarmaya koyuldu. Yönetim, ekonomi ve eğitim alanlarında reformlar yapıldı. Sanat ve bilime destek verildi. Devrimin tümüyle reddettiği din konusu da tekrar gündeme alındı. Katoliklerin lideri Papa ile ilişkiler geliştirilerek, Fransa Katolik Kilisesi‘ne, itibarı iade edildi.

Napolyon’un bu dönemde yaptığı en önemli iş ise hukuk reformları oldu. Modern Fransa‘nın hukuksal temellerini oluşturan Napolyon Kanunları (Napoleonic Code) yürürlüğe girdi.

Tüm güçleri elinde toplayan Napolyon, öncelikle “Yaşam Boyu Konsül” olarak seçildi. (1802) Bununla da yetinmeyen Napolyon, 1804‘te kendini Fransa İmparatoru ilan etti. Fransa’nın meşhur Notre Dame Katedrali‘nde Papa’nın da hazır bulunduğu bir törenle taç giydi.

Fransız İmparatoru Napolyon, Eşi Josephine’e Taç Giydiriyor
Napolyon Bonapart Kimdir kısaca
Louvre Müzesindeki Tablo – Ressam: Jacques Louis David

Tarihte Napolyon Savaşları (1803-1815)

1803 ile 1815 yılları arasında, tarihte Napolyon Savaşları adı verilen bir savaşlar serisi cereyan etti. Gittikçe güçlenen ve Avrupa‘ya açık bir tehdit oluşturan Napolyon, Avrupa’nın önde gelen ülkeleri tarafından istenmiyordu. Yaklaşan savaşları finanse edebilmek amacıyla, Louisiana Eyaleti, ABD‘ye 15 milyon dolar karşılığı satıldı.

Trafalgar Muharebesi

İngilizler, Hindistan‘a kadar uzanan ticaret yollarını kontrol etmekte kararlıydı. Bu uğurda önce Mısır Seferi’ne Napolyon‘u başarısızlığa uğratmışlardı. İngilizlerin Napolyon’a ikinci darbesi ise Trafalgar Muharebesi‘nde Fransızları yenmek ve Batı Akdeniz‘den (Güney İspanya) süpürmek oldu. İngilizlerin efsanevi Amirali Lord Nelson, bu zaferde başroldeydi.

Austerlitz Muharebesi

Ancak bu yenilgi Napolyon‘un kazanma azmini kırmadı. Kendisine karşı bu kez Doğu Avrupa‘da birleşen Avusturya ve Rusya birliklerini Austerlitz Muharebesi‘nde ezip geçti. Napolyon kara savaşlarında halen yenilgi yüzü görmemişti. Napolyon’un bu zaferi, düşmanlarından Kutsal Roma İmparatorluğu‘nun yıkılmasına yol açtı.

Napolyon Avusturya’ya Karşı Savaş Meydanında
Napolyon Savaşları
İmparator Napolyon Austerlitz Muharebesi’nde

Friedland ve Wagram Muharebeleri

1806 yılından itibaren, Napolyon, İngiltere‘ye karşı bir ekonomik savaş başlattı. İngilizlerin Uzak Doğu ve Hindistan‘dan başlayıp, Avrupa’ya uzanan ticaret yollarını devre dışı bırakmak istiyordu. Bu amaçla Kıtasal Sistem (Continental System) adını verdiği bir ticari yapı inşa etti.

Rusları Friedland Muharebesi‘nde, Avusturyalıları ise Wagram Muharebesi‘nde birer kez daha yendi. Yapılan antlaşmalarda, onları kendi politikalarını desteklemeye ve Kıtasal Sistem‘e katılmaya zorladı.

Bu yıllarda Fransız aristokrasisini de onarmaya koyuldu. Fransız Devrimi sırasındaki idamlardan sonra kaldırılan soyluluk kavramı, geri getiriliyordu. Napolyon, kendisine yakın insanları ve akrabalarını; Fransız soyluluk ünvanları ile ödüllendirdi. Aynı zamanda onları Batı ve Orta Avrupa‘da fethettiği toprakların başına geçiriyordu.

Napolyon Savaşları 12 Yıl Boyunca Avrupa’yı Kasıp Kavurdu
Napolyon Bonapart hakkında kısa ve özet bilgiler
Napolyon Bonapart Hakkında Bilgi

Napolyon’un Rusya Seferi ve Borodino Muharebesi

1810 yılında Rusya, Kıtasal Sistem‘den çıktığını açıkladı. İmparator Napolyon bunu içine sindiremedi ve tarihin o ana dek gördüğü en büyük orduyu toplayarak 1812 yılında Rusya’ya bir askeri sefer düzenledi. Ancak Ruslar, Napolyon ile savaşmak yerine ülkenin içlerine doğru çekildiler. Elbette bu bir çeşit taktikti. Napolyon kazanma hırsı ile Rusya‘nın içlerine doğru ilerlerken, ordusu yoldaki tüm kaynakları tüketiyordu.

Napolyon nihayet başkent Moskova önlerine geldiğinde, Ruslar Borodino Muharebesi‘nde bir direniş gösterdiler. İki tarafın da büyük kayıplar verdiği bu savaştan sonra, Napolyon’un ordusu Moskova‘ya girdi. Ancak Ruslar olayların böyle seyredeceğini önceden bildiklerinden, Moskova‘yı boşaltmış ve işe yarar ne varsa yakıp yıkmışlardı.

Napolyon, Moskova‘yı aldığında Rusların diz çöküp teslim olacağını ve Fransa‘nın uydusu olmayı kabul edeceklerini düşünmüştü. Ancak Ruslar coğrafi avantajlarını kullanıp ülkenin daha da içlerine çekilmişlerdi. Askeri literatürde “Yanmış Toprak Politikası” olarak geçen bu taktik, sonu gelmeyen bir çatışma stratejisi ile savaşı çok geniş alanlara yayma ve işgalci kuvvetleri tüketme amacı taşıyordu.

Napolyon, Moskova‘ya girdiği andan itibaren bir sürü boş ve işe yaramaz binadan başka bir şey bulamamıştı. Ordunun faydalanacağı her türlü kaynak ise yakılarak yok edilmişti. Böylece Napolyon, Fransa‘ya dönmeye karar verdiğinde ne Moskova‘da, ne de dönüş yolunda ordu için yiyecek bir lokma ekmek kalmamıştı. Üstelik tüm bunların üstüne, Rusya’nın Kara Kışı da kapıdaydı.

Dönüş yolunda açlıktan, hastalıktan ve soğuktan binlerce asker öldü. Bunlar yetmezmiş gibi Rus Süvarileri‘nin hücumlarının da ardı arkası gelmiyordu. Napolyon’un Rusya İstilası için seferber ettiği özkaynaklar, sonuçsuz bir girişim için yitip gitmişti. Bu felaket Napolyon için sonun başlangıcı oldu.

Rusya Kışının Pençesinde Napolyon ve Fransız Askerleri
Napolyon Bonapart dönemi Fransa
Napolyon Bonapart Kimdir? Kısaca Hayatı ve Savaşları

Yarımada Savaşı, Leipzig Muharebesi ve Elba Adası’na Sürgün

Rusya‘da yaşanan felaketin etkisi henüz geçmeden, Fransa kendini başka bir savaşın içinde buldu. Yıllardır Fransız işgali altında olan İspanya ve Portekiz, İngilizlerin kışkırtması ile ayaklanmıştı. 1808 ile 1814 yılları arasında süren bu savaş, Fransa‘nın kalan kaynaklarını da tüketiyordu.

Napolyon‘un tahtının sallanmakta olduğunu gören Avrupalılar, ona karşı bir koalisyon oluşturdular. Müttefiklerin içinde Napolyon’dan adeta bıkmış olan Avusturya, Rusya, Prusya ve İsveç de vardı. Ulusların Savaşı olarak da bilinen Leipzig Muharebesi patlak verdi ve Napolyon’un kara savaşlarındaki üstünlüğü bu kez işe yaramadı. Kalabalık düşman ordusu Paris‘e kadar ilerledi ve Napolyon esir düştü.

1814 yılında 40’lı yaşlarının ortasında olan İmparator Napolyon, tahttan indirildi. Fransa’nın aleyhine ağır şartlar içeren Fontainebleau Antlaşması uyarınca, Elba Adası‘na sürgün edildi. Müttefikler, Fransız halkını gücendirmemek için Napolyon‘a saygı göstermiş ve Elba Adası‘nı adeta ona tahsis etmişlerdi. Ancak Avrupa’nın Napolyon kabusu henüz bitmemişti.

Elba Adası’ndan Kaçış, Ligny Muharebesi ve Waterloo Savaşı

1815 yılında Napolyon, Elba Adası‘ndan kendisini destekleyen 1000 adamı ile birlikte kaçtı. Paris‘e döndüğünde büyük kalabalıklar tarafından sevinçle karşılandı. Halkın Napolyon‘u desteklemesi sebebiyle, kendisinden sonra Kral ilan edilen XVIII. Louis tahtı terk ederek kaçmak zorunda kaldı.

Napolyon’a karşı daha önce koalisyon kurmuş ve onu yenilgiye uğratmış olan Avrupa Ulusları, tekrar bir araya gelmeye karar verdiler. Ancak Napolyon koalisyonu oluşturan müttefikler bir araya gelmeden, onları teker teker yok etmek niyetindeydi.

Bu amaçla önce Prusya ve İngiltere askerlerinin üslerinin olduğu Belçika‘yı işgal etti. Ardından Ligny Muharebesi‘nde Prusyalıları büyük bir yenilgiye uğrattı. Ancak bu zaferden yalnızca birkaç gün sonra, ezeli rakibi İngilizlere karşı Waterloo Savaşı‘nı kaybedince, yolun sonuna geldi.

Napolyon Bonapart’ın Son Savaşı Waterloo Muharebesi
Napoleon Bonaparte kimdir kısaca hayatı
Napoleon Bonaparte Kimdir? Kısa ve Özet Hayatı

Okyanus’un Ortasındaki Saint Helena Adası’na Sürgün

22 Haziran 1815 yılında, Napolyon‘dan adeta bıkmış olan Avrupalılar, onu bu kez geri dönemeyeceği bir yere göndermeye karar verdiler. Bu amaçla Atlantik Okyanusu‘nun ortasındaki Saint Helena Adası seçildi.

Napolyon burada Elba Adası‘ndaki yaşamının aksine bir esir hayatı yaşamak zorunda kaldı. İngiliz askerlerinin himayesinde 6 yıl geçiren Napolyon, 5 Mayıs 1821 yılında, 51 yaşındayken öldü.

Napolyon’un ölümü ile ilgili birçok efsane ortada dolaşsa da, tarihçilerin büyük bir kısmına göre mide kanserinden ölmüştür. Napolyon‘un vasiyeti Paris’teki Seine Nehri kıyılarına gömülmekti. Ancak İngilizler onun ölüsünün bile Avrupa‘ya dönmesini istemediler ve Napolyon’u adaya defnettiler.

Ölümünden yaklaşık 20 yıl sonra, 1840 yılında, Napolyon‘un naaşı Fransa‘ya getirildi ve Fransız devlet adamlarının lahitlerinin bulunduğu Invalides Şapeli‘ne yerleştirildi.

Napolyon, Tarihin En Önemli Askeri Dehaları Arasında Kabul Ediliyor
Napolyon Bonapart Sözleri
Napolyon Bonapart Kimdir Kısaca Hayatı

Napolyon Ordusunun Savaş Prensipleri

  • Asla moraller bozulmamalı, savaşan askerlerin ruh hali her zaman coşkulu ve istekli olmalıydı. Bunun için askerler, savaşmak isteyen gönüllüler arasından seçilirdi.
  • Orduda aristokrat veya orta sınıf ayrımı olmazdı. Terfi imkanı herkese tanınıyordu. Bu kurala bağlı olarak Napolyon: “Bütün generallerimi çamurdan yaptım.” dedi.
  • Ordu birbiriyle ahenk içinde hareket eden, ancak birbirinden bağımsız da savaşabilen müfrezelere bölünmüştü. Bu müfrezeler bütün teknik donanımlara sahipti ve gerektiğinde kendi insiyatifi ile savaşabiliyordu.
  • Ordu hızlı hareket edebilmeliydi. Hız ve moral, zafere daha çabuk ulaşılmasını sağlıyordu.

Napolyon’un Can Alıcı Savaş Taktikleri

  • Müfrezeler hızlı ve etkili bir biçimde toparlanmalıydı. Binlerce kişilik orduyu komuta edebilmek ve tek merkezde toplayabilmek önemliydi.
  • Ordunun gücü idareli kullanılmalıydı. Düşman yoğunluğunun maksimum olduğu alanlara ağırlık verilmeli, küçük alanlara daha küçük kuvvetler yerleştirilirdi.
  • Savaş alanı olarak, mümkün olan en iyi yer seçilmeliydi. Toplardan ve piyadelerden maksimum verimi almak için zemin elverişli olmalıydı.
  • Kullanılan hücum taktiği, düşman manevralarını yakından takip etmeye dayalıydı.
  • Napolyon’un komuta ettiği sürpriz saldırılar düşmanı şaşırtır ve gerektiğinde ölümcül darbeyi indirirdi.

Önerilen Blog Yazıları



Napolyon Bonapart Kimdir? Blog Yazısı by Serhat Engül

Napolyon Bonapart Kimdir? Kısaca Hayatı ve Savaşları

Napolyon Bonapart Kimdir? Kısaca Hayatı ve Savaşları was last modified: September 20th, 2018 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *