info(at)istanbulclues.com

Nika Ayaklanması Ve İmparator Justinianus

Nika İsyanı, meşhur Bizans imparatoru Justinianus’un canını zor kurtardığı halk ayaklanmasıdır. Bizans İmparatorluğu’nun sınırlarını neredeyse iki katına çıkaran, Ayasofya‘yı inşa ettiren ve 38 yıl hüküm süren imparator Justinianus, henüz hükümdarlığının beşinci yılında bu isyan yüzünden tahtından olabilirdi.

Eğer isyan amacına ulaşsa bugün insalık tarihinin en önemli yapılarından kabul edilen Ayasofya da olmayacaktı. Tarihin gidişatını değiştiren bu olayın, İmparatorun lehine sonuçlanmasında, İmparatoriçe Theodora‘nın da büyük bir payı vardır.

Bizans İmparatorluğu Dönemi Konstantinopolis Hipodromu Günümüzün At Meydanı
Konstantinopolis Hipodromu

Hipodrom Ve Araba Yarışları

Bizans döneminde, Roma İmparatorluk kültüründen kalan bir miras olan araba yarışları halkın en büyük eğlencesiydi. Hipodrom‘da (Sultanahmet At Meydanı) yapılan bu yarışların bir başka özelliği de, aynı zamanda bir siyaset arenası olmalarıydı.

Maviler ve Yeşiller olarak iki ana gruba bölünmüş olan takımlar, yarışları kazanmak için ölümüne bir mücadele verirlerdi. Bu iki takımın bugünün siyasi partileri gibi bazı politik işlevleri de vardı. Örneğin Maviler daha çok soylu kesimi, yani aristokratları temsil ederken; yeşiller ise tüccarlar, esnaflar ve çiftçiler gibi halkın daha emekçi topluluklarından kendine taraftar buluyordu. Bir hükümdar iktidara geldiğinde hangi takımdan yana olursa, bu onun gelecekte sergileyeceği siyasetin de bir göstergesi sayılıyordu.

İstanbul Hipodromunda Maviler Ve Yaşillerin Savaş Arabaları (Chariot) Yarışı
Chariot Racess
Chaiot (Atlı Savaş Arabası) Yarışları

Başkent Konstantinopolis’te Hoşnutsuzluk ve İsyan

Jusinianus, tahta çıktığı andan itibaren Mavileri desteklemişti. Yürürlüğe koyduğu yasalar, halkın alt tabakalarında tepki topluyordu. Justinianus’un Batı’da fetihlerle Roma İmparatorluğu’nu yeniden inşa etme hayali başkente olan ilgisini azaltmış ve halkı ağır vergilerle boğmasına sebep olmuştu.

Yeni imparatora karşı gittikçe büyüyen nefret, M.S. 532 yılında bugünkü Sultanahmet bölgesindeki hipodrom meydanında kendini gösterdi. Hipodromda konuşma yapan Justinianus’ı protesto eden bir grup, halkı ateşledi ve olaylar bir isyana dönüştü. Justinianus, elit askerleri tarafından (Viking Guards) apar topar saraya kaçırıldı.

İsyancılar bugünkü Ayasofya’nın bulunduğu yerdeki Büyük Kilise’yi (Megale Ekklesia) yakıp kül ettiler. Aynı günlerde Hagia Eirene (Aya İrini) Kilisesi de vandalizmden nasibini aldı. Kaynaklara göre içinde hastaları ile beraber bir hastane dahi isyancılar tarafından yakılıp kül edildi. İsyancıların bu kadar gözü dönmüştü.

Bizans İmparatorluğu Döneminde Konstantinopolis, Boğaziçi Ve Hipodrom
Bizans (Doğu Roma) İmparatorluğu’nun Başkenti Konstantinopolis (İstanbul)

İmparator Justinianus ve İmparatoriçe Theodora

Justinianus tam sahildeki bir tekne aracılığı ile Konstantinopolis‘i terk edecekken, eşi Theodora kendisine tarihi bir söz söyler. “Bizim gibi imparator ve imparatoriçe giysisini bir kez üstüne geçiren insanlar, saltanatı terk ederek normal insanlar gibi yaşamamalı ve gerekiyorsa bu giysiler içinde ölmelidir.” Eşinin kararlı tutumu üzerine İstanbul’u terk etmekten vazgeçen Justinianus, İran sınırına sefere çıkan meşhur komutanı Flavius Belisarius‘u çağırır. Ünlü general istanbul’a gelene kadar çalkalanan şehirde sağ kalmayı başaran justinianus, Belisarius’un gelmesi ile mutlak bir ölümden kurtulur.

İmparator Justinianus’un Tasvir Edildiği İtalya’daki Bizans Mozaik Panosu
İmparator Justinianus

General Flavius Belisarius ve İsyanın Kanla Bastırılması

Rivayete göre güçlü general Belisarius’un şehre yaklaşmasıyla, Justinianus bir plan yapar. İkinci en önemli generali Narses’i silahsız bir şekilde Hipodrom’a gönderir ve Narses orada Maviler’in liderleri ile bir görüşme yapar. İmparatorun ezelden beri Maviler’i desteklediğini ve isyanı bırakmaları halinde kendilerine bolca altın ve ayrıcalıklar verileceğini belirtir. Bunun üzerine Mavi takımın taraftarlarının büyük bir kısmı Hipodrom’u terk eder. İçeride kalan Yeşiller ve diğer isyancılar ise şehre fırtına gibi giren Belisarius’un ordusu tarafından yok edilir. Belisarius hipodromda otuz bin kişiyi kılıçtan geçirerek isyanı bastırmıştır.

Bizans Başkentinde Nika Ayaklanmasının Temsili Resmi
Nika Ayaklanması

Muhteşem Mabed Ayasofya’nın İnşa Edilmesi

Bu isyanın enkazını hemen kaldırmak isteyen İmparator Justinianus, dünyanın görüp görebileceği en büyük mabedi inşa etmeye ve gücünü dosta düşmana göstermeye karar vermiştir. Bu amaçla Ayasofya ve Aya İrini yeniden inşa edilir. Bugün Topkapı Sarayı’nın birinci avlusunda bulunan Aya İrini ve İstanbul’un gözbebeği Ayasofya; genel hatları ile Justinianus döneminde inşa edildiği şekliyle ayakta durmaktadır.

İstanbulun Görkemli Ayasofya Müzesi


Önerilen Diğer Tarih Yazıları


Serhat Engül

Nika Ayaklanması Ve Justinianus was last modified: September 1st, 2017 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

thirteen − 1 =