Tarihte Roma ve İstanbul

Tarihte Roma ve İstanbul Şehirlerinin Ortak Noktaları

İstanbul milattan önce 638 yılında bir Yunan kolonisi olarak kuruldu. İstanbul’un ilk yerleşim alanının bugünkü ismi Sarayburnu’dur, tarihteki ismi ise Seraglio Point olarak bilinir. Boğazın güney bölümündeki en hakim nokta olan Seraglio Point’in tepelerinde, 15 Yüzyıl’dan itibaren Osmanlı Padişahlarının meşhur ikametgahı Topkapı Sarayı bir kartal yuvası gibi konumlanmıştır. Saray, Yunan Kolonisi Byzantion’un çekirdeği (Acropolis) üzerine inşa edilmiştir.

Tarihte İstanbul Boğazı

İstanbul’u ikiye bölen İstanbul Boğazı (Bosphorus), Çanakkale Boğazı (Dardanelles) ile birlikte Karadeniz’in, Akdeniz’i birleştiren en önemli bağlantı yoludur. Boğaz’ın kilit noktası olan Seraglio Point’in önemini kavrayan ve buraya devasa bir şehir inşa etmeye karar veren Roma İmparatoru Konstantin, Byzantion (veya Byzantium) adlı bu küçük kentin de kaderini değiştirir.

Konstantinopolis’in Roma İle Eş Başkent Olarak Kurulması

Yüzyıllar boyunca Roma İmparatorluğu‘nun tek ve güçlü yönetim merkezi olan Roma, 4.Yüzyıl’ın başından itibaren görevini İstanbul’a devretmeye başlar. Zira İmparator Konstantin, kuzey sınırlarından gittikçe artan baskıyı görmüş ve Roma’nın çok savunmasız bir konumda olduğuna hükmetmiştir.

Hem verimli ve güvenli Doğu topraklarına taşınmak, hem de adını ölümsüzleştirmek için, Yunan Kolonisi Byzantion’u, Roma’nın eş başkentine çevirmeye karar verir ve mimar ve mühendislerine kasaba düzeyindeki şehre, İmparatorluk başkenti inşa edilmesini salık verir.

İstanbul Yedi Tepe Üzerine İnşa Ediliyor

Bu buyruk üzerine Romalılar, aynı Roma gibi 7 tepe üzerine kurulmuş bir şehir tasarlar ve bu yeni yerleşim merkezi, Yeni Roma (Nova Roma) ismiyle ortaya çıkar. (330) Zaman geçtikçe İmparator Konstantin’in şehri anlamına gelen, Konstantinopolis olarak anılacaktır.

Konstantin’in ardından gelen İmparator Theodosius, Roma İmparatorluğu’nu iki oğlu arasında pay edecek ve Doğu ile Batı diye ikiye ayıracaktır. (395) Böylece Batı Roma İmparatorluğu‘nun başkenti Roma, Doğu Roma İmparatorluğu‘nun başkenti ise Konstantinopolis olur.

Doğua Roma’nın Başkenti Konstantinopolis

tarihte roma ve istanbul şehirleri
Konstantinopolis

Batı Roma’nın Yıkılması M.S. 476

Roma Got istilası ile tarih sahnesinde derinlere yuvarlanırken (476), Konstantinopolis yüzlerce yıl sürecek pırıltılı bir sürece yeni adım atıyordu. (Bkz: Bizans İmparatorluğu) Batının barbarlar tarafından istilası, Roma’yı tehlikede gören ve başkenti doğuya taşımak isteyen İmparator Konstantin’i de haklı çıkardı.

Roma’daki Papa ve Konstantinopolis’teki Patrik

İki şehri birbirine bağlayan tek şey aslında Roma İmparatorları değil, aynı zamanda yeni imparatorluk dini olan Hristiyanlık’tır. Zira Roma’nın dini lideri Papa kadar, Konstantinopolis’in dini lideri Patrik de önemlidir.

İki başkent arasındaki rekabet, dini liderlerin benliğinde hayat bulacak ve çekişme 1054’te Büyük Ayrışma ile doruğa çıkacaktır. Papa ve Patrik birbirlerini aforoz edecek ve 900 yıl süren bir küslüğün temellerini atacaklardır.

İki kilise arasındaki çekişme ve iletişimsizlik, ancak 1964‘te Papa VI.Paul ve Patrik Athenagoras‘ın bir araya gelmesi ile dokuz yüzyıl sonra sona erecektir.

IV.Haçlı Seferi Ve İstanbul’da Latin İstilası

Ne var ki, Konstantinopolis yine bu rekabet ve iki taraf arasındaki düşmanlığın bir sonucu olarak 1204’te Latinler tarafından işgal edilecek ve yakılıp yıkılacaktı. (Bkz: Latin İstilası) 1204-1261 yılları arasında şehri işgal altında tutan Latinler, Doğu Roma ve onun başkenti Konstantinopolis’in hayat ışığı sönene kadar pes etmediler.

Şehir Bizans prenslerinin kendisini Latinlerden geri aldığı 1261 yılından, Osmanlı kuşatmasına maruz kaldığı 1453 yılına kadar bir harabeden farksızdı. Bu sırada Roma ise Kutsal Roma İmparatorluğu’nun kralları tarafından korunuyor ve yükseliyordu.

Latin İstilasını Betimleyen Tablo (Louvre Müzesi)

İstanbul’da Latin İstilası

Günümüzde Roma ve İstanbul Şehirleri

İstanbul da Osmanlı’nın büyümesiyle tekrar bir imparatorluk başkenti oldu ve yükselişe geçti. Roma ise çeşitli medeniyetlerin etkisine girse de hep önemini korudu.

Bugün dünyanın en çok turist çeken şehirlerinden biri olan İtalya’nın Roma şehri ve Türkiye Cumhuriyeti’nin İstanbul şehirleri Akdeniz kültürünü yansıtan sıcak ve davetkar şehirlerdir.

Her iki şehir de yemekleri ve anıtsal yapılarıyla ünlüdür ve bitmek bilmeyen bir enerji ile yaşayan metropollerdir. Roma İmparatorluğu denince ne kadar akla Roma şehri gelse de, İstanbul’da yadsınmayacak bir Roma mirası bulunur.

Tarih kitaplarında Bizans ayrı bir medeniyetmiş gibi bir algı yaratılsa da, aslında Roma İmparatorluğu’nun doğal devamıdır. İmparatorları kendini Sezar, halkı da Romalılar olarak kabul etmiştir. Günümüzde İstanbul’un, Bizans döneminden kalan köklü aileleri, köken olarak Romalı manasına gelen Rum olarak bilinir.

İstanbul ve Roma Şehirleri Tarihi by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *