İstanbul’da faaliyet gösteren profesyonel bir tur rehberi olarak yüzlerce insanı gezdirdiğim Topkapı Sarayı ile ilgili bilgilerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. İtinayla kaleme aldığım Topkapı Sarayı Müzesi Gezi Rehberi yazısında, sıkça tadilata giren sarayın güncel gezi güzergahını bulabilirsiniz. Topkapı Sarayı’nı gezmek normal şartlarda 3-4 saat alacak bir eylemdir. Özellikle İstanbul’un turizm sezonu olan ilkbahar ve sonbahar aylarında kalabalık olabilir. Yerli bir turistin sarayı en rahat gezebileceği zaman, Kasım ile Mart arasındaki kış aylarıdır.

Topkapı Sarayı’nın hemen her adımında yoğun bir tarihi miras vardır. Sarayın her bölümünün ve hatta o bölümlerdeki objelerin bile kendine ait öyküleri vardır. Bu muhteşem tarihi layıkıyla idrak etmek için, Topkapı Sarayı‘nı alanında uzman bir turist rehberi ile gezmenizi öneririm. Saray gezisi için özel bir rehber tutabileceğiniz gibi, rehberli grup turlarına da katılabilirsiniz. İki seçenek de kendi başınıza gezmekten çok daha verimli olacaktır.

Topkapı Sarayı’nın Kısaca Tarihi

Topkapı Sarayı, Türklerin Orta Asya’ya dayanan kökenlerini en iyi yansıtan Osmanlı sarayıdır. 1460 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılmış ve bazı ilavelerle 1856 yılına kadar, Osmanlı padişahı ve ailesi burada yaşamışlardır. Osmanlı klasik mimarisinin yansıması olan Topkapı Sarayı, 19. Yüzyıl devlet protokolleri ve merasimlerine uygun olmadığı gerekçesiyle gözden düşmüştür.

Sultan Abdülmecid döneminde, batı mimari üslubuyla inşa edilen Dolmabahçe Sarayı’na taşınılmasıyla, “Eski Saray” konumuna gelmiş fakat tamamen terk edilmemiştir. Gelenek ve göreneklerine derinden bağlı Osmanlı Padişahları, taht merasimi de dahil bir çok klasik tören için Topkapı Sarayı’na senede birkaç kez gelirlerdi.

Osmanlı İmparatorluğu’nun 3 kıtaya yayıldığı ve en geniş sınırlarına ulaştığı dönemde, Kanuni Sultan Süleyman gibi en güçlü hükümdarlar bu mütevazı sarayda ikamet etmiştir.

Saray dört adet geniş bahçeden oluşur ve doğayla iç içe bir yapısı vardır. Saraya ortalama bir ziyaret 3 saat sürer. Sarayın bir dönem müdürlüğünü yapmış olan ünlü tarihçi İlber Ortaylı, bu sarayı bir kışla olarak betimler. Saray özünde padişahların çalışma, dinlenme, spor alanı olarak tasarlanmıştır.

Üçüncü avluda, devşirme çocukların eğitim aldığı, devlet adamı yetiştiren “Enderun” isimli okul vardır.

Harem Dairesi Hakkında Bilgi

Padişahın aile üyeleri ile yaşadığı özel alanı olan “Harem”, Sultan Süleyman dönemine kadar Eski Saray’da (Beyazıt) bulunmaktaydı. Kanuni Sultan Süleyman’ın büyük bir aşkla bağlı olduğu Hürrem Sultan döneminden itibaren Harem, Topkapı Sarayı’na taşınmaya başlamıştır.

Harem her Padişah’ın ve Valide Sultan’ın odalar eklediği ve düzenlemeler yaptığı bir alan olduğundan, iç içe geçen dar odalardan oluşan, plansız bir yerleşim yeri olarak göze çarpar. Sarayın genel ferahlığı, manzarası ve doğa ile iç içe mimarisi maalesef Harem bölümünde görülmemektedir.

Topkapı Sarayı Gezi Rehberi ve Gezilecek Yerleri

Topkapı Sarayı gezi yazısı
Bab-ı Humayun Kapısı ve III. Ahmed Çeşmesi

Topkapı Sarayı birbirinden güzel bahçeleri ve doğası ile ferahlık verici bir gezi vaad eder. İstanbul’un tarihte bilinen ilk yerleşim yeri olan Seraglio Point‘in (Sarayburnu) tepesine inşa edilen saray, muhteşem Boğaz ve Haliç manzarası ile eşsizdir.

3 kıtada 5.200.000 km2‘ye ulaşan imparatorluk, 400 yıl boyunca bu saraydan yönetilmiştir. 36 Osmanlı Padişahı’ndan, 25 tanesi bu sarayda ikamet etmiştir.

1. Birinci Avlu – Alay Meydanı

blank
Topkapı Sarayı Birinci Avlu ve Aya İrini

Birinci avluya, Bab-ı Humayun adlı anıtsal kapıdan girer girmez ilk göze çarpan şey sağ taraftaki muhteşem boğaz manzarasıdır. Fakat acele etmeyin! Sarayın içinde çok daha güzel manzaralar göreceksiniz.

Sol tarafta Emirgan Sütiş isimli güzel bir restoran vardır. Bu bina eskiden sarayın içindeki polis binası olduğu için “Karakol” ismiyle bilinir. Restoranın hemen bitişiğinde ise Ayasofya ile aynı dönemde yapılan Bizans eseri Aya İrini Kilisesi vardır.

Bu kilise, bir anlamda Ayasofya ile kardeş kilisedir, aynı imparator döneminde inşa edilmiştir. Ancak Aya İrini depremlerde çok zarar görmüş ve defalarca restore edilmiştir.

Birinci avlu, yeşillikler içinde güzel bir yürüyüş yoludur. Yanlarında devasa kuleler yükselen ikinci kapıya (Bab-üs Selam) yaklaşırken sağ tarafta bilet gişelerini göreceksiniz. Burada baharın gelişiyle çok uzun kuyruklar oluşur. Bu yüzden öncelikli geçiş için müzekart almayı veya kişiye özel tur rehberi ile tur yapmayı düşünebilirsiniz.

2. İkinci Avlu – Birun

Topkapı Sarayı Avlusu
Topkapı Sarayı İkinci Avlu

Divan-ı Humayun, Saat Koleksiyonu, Silah Seksiyonu, Mutfaklar

İkinci avludaki turnikeleri ve kontrol noktasını geçtikten sonra ilk olarak Topkapı Sarayı’nın boyutlarını kavramak için çok faydalı olan maketlere bakabilirsiniz. İlk maket saray kompleksinin tamamını, ikincisi ise sarayın çekirdeği olan iç avluları gösterir.

Maketlerin ardından avlunun doğu tarafında, ağaçların arkasında dev bacalar göze çarpar. Bunlar sarayın günde 3000 kişilik yemek çıkarabilecek kapasiteye sahip mutfaklarıdır. İçeride Osmanlı Saray Mutfağı hakkında video görüntülü canlandırmalar ve dünyanın en seçkin Çin Porselenleri koleksiyonlarından biri vardır.

İkinci avlunun en belirgin ve önemli mekanı, batı bölümündeki Adalet Kulesi ve onun altındaki Divan-ı Humayun’dur. Üç kıtaya yayılan dev imparatorluk adına, tüm önemli kararlar bu odada alınmıştır.

Hemen yanındaki sadrazam odasında, paha biçilemez bir el yapımı saat koleksiyonu vardır. Kırmızı tuğlalı oda ise yüzlerce yıllık bir koleksiyonu barındıran Silahhane‘dir.  Harem Dairesi‘nin girişi yine bu avluda, batı kanadının tam ortasında, Divan-ı Humayun Odası bitişiğindedir.

Harem’e Girecekler İçin Not:

Harem’e II. Avlu’dan giriş yapıldığında, III. Avlu girişindeki Bab-üs Saade (Saadet Kapısı) pas geçilip, direkt olarak Arz Odası‘nın yanına çıkılır.

Bu sebeple Harem Dairesini gezdiğinizde, 3. Avluya giriş kapısını kaçırmış olacaksınız; ancak aynı yollardan yürüyerek çıkacağınız için, dönüşte görebilirsiniz. Harem’i gezerken Harem Dairesi Gezi Rehberi adlı yazı işinize yarayabilir.

Önemli Toplantıların Yapıldığı Divan-ı Humayun

Topkapı Sarayı turu
Divan-ı Humayun

Divan-ı Humayun

Divan-ı Humayun, 2. Avlunun en kayda değer eseridir. Kubbealtı olarak da bilinen Divan’ın iki odası bulunur. Üstte resmini gördüğünüz Sadrazam (Vezir-i Azam) ve vezirlerin toplantı yaptıkları odadır.

Padişahın bazı toplantıları, üstteki gizli pencereden dinlediği bilinir. Yanında bir de, Divan’da konuşulanların kaydını tutan görevlilerin oturduğu başka bir oda daha vardır.

İki oda arasında göze çarpan bir dekorasyon farkı vardır. Mavi duvarları ile dikkati çeken esas oda, klasik Osmanlı süslemeleri ile bezenmiş (İznik çinileri ve kalem işleri) iken, yan oda sonradan restore edildiği için, Barok ve Rokoko nizamında Avrupai dekorasyon öğeleri taşımaktadır.

Bunun sebebi Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. Yüzyıl‘da; Barok, Neo-Klasik ve Rokoko gibi Avrupa‘nın popüler mimari akımlarına geçiş yapmasıdır.

1. Oda: Muhteşem Kalem İşleri Ve İznik Çinileri

Topkapı Sarayı gezi rehberi blog
Divan-ı Humayun Klasik Mimari

2. Oda: Barok Ve Rokoko Mimarisi Esintileri

blank
Divan-ı Humayun Modern Mimari

3. Üçüncü Avlu – Enderun

Topkapı Sarayı Turu Ve Müze Gezi Rehberi Arz Odası
Arz Odası

Arz Odası: Padişah’ın özel toplantılar ve yabancı elçileri kabul için kullandığı Arz Odası. Aynı zamanda Saray’ın iç kısmı olan Enderun’u perdeleyecek şekilde inşa edilmiştir.

Arz odası, Kıyafet Seksiyonu, Hazine Dairesi, Kutsal Emanetler

İkinci avludan üçüncü avluya geçişte görülen güzel kapı, Bab-üs Saade yani mutluluk kapısı adını taşır. Bu kapıdan geçer geçmez, 3. Avlu girişinde girişinde Arz Odası adı verilen padişahın huzuruna misafirlerin kabul edildiği, özel görüşme odası vardır.

Avlunun batı kanadında önce Padişah Kıyafetleri Koleksiyonu, sonra da Fatih Köşkü’nün içindeki Hazine Dairesi görülebilir. Hazine odaları 4 adettir. Fakat tamirat ve yenileme çalışmaları sebebi ile dördünün birden açık olduğu nadir görülür. Topkapı Hançeri, Kaşıkçı Elması gibi en şöhretli ve kıymetli parçalar 4 no’lu hazine odasındadır.

Hazine Dairesindeki Meşhur Topkapı Hançeri

Topkapı Hançeri 2
Topkapı Hançeri

Topkapı Hançeri: Topkapı Sarayı Hazine Dairesi’nin en kıymetli ikinci tarihi eseri, Topkapı Hançeri’dir. Nadir Şah’a hediye verilmek üzere Sultan I. Mahmud tarafından saray ustalarına yaptırılmış, ancak Nadir Şah hediye kendisine ulaşmadan öldüğü için, Topkapı Sarayı Hazinesine konulmuştur.

Kutsal Emanetler Odası’nın Dış Görünüşü

Topkapı Sarayı Turu Ve Müze Gezi Rehberi Kutsal Emanetler
Kutsal Emanetler Odası

Kutsal Emanetler Odası: Sarayın Müslüman ziyaretçiler için en özel bölümü olan Kutsal Emanetler Odası’nın 4. Avludan görüntüsü bu şekildedir. Odayı çevreleyen dış duvarlar, itina ile süslenmiştir.

 4. Dördüncü Avlu – Lale Bahçesi ve Köşkler

Topkapı Sarayı Konyalı Restoran
Topkapı Sarayı Dördüncü Avlu Manzarası

Mecidiye Köşkü, Ahşap Sofa Köşkü, Revan ve Bağdat Köşkleri, Yazlık Köşk (Sünnet odası)

Açıklama: Avlunun doğu kanadında Mecidiye Köşkü önünden muhteşem Boğaziçi ve İstanbul manzarası vardır. Bahçenin merkezinde Sofa Köşkü adıyla ahşap bir köşk ve büyük bir bahçe vardır.

Bu bahçede saray erkanı arasında spor müsabakaları yapılmıştır. Batı kanadında ise muhteşem Haliç manzarası ile birlikte Bağdat Köşkü, Revan Köşkü, Yazlık Köşk görülebilir.

Topkapı Sarayı ziyaretiniz biraz yorucu olabilir. Bu yüzden saraya sabah saatlerinde, hatta mümkünse sabah 09:00’da açılır açılmaz gitmeniz tavsiye edilir.

Böylece hem öğleden sonra saray girişinde ve hazine dairesi önünde oluşan uzun kuyruklardan kurtulursunuz, hem de sarayın huzur veren atmosferini taze enerjinizle daha iyi tecrübe edebilirsiniz.

Topkapı Sarayı Gezi Rehberi

Topkapı Sarayı Turu Ve Müze Gezi Rehberi Bağdat Köşkü
Bağdat Köşkü

Bağdat Köşkü: IV. Murad tarafından 1638’de inşa ettirilen Bağdat Köşkü, IV.Avlu’nun en geniş ve güzel manzaralı köşküdür. Aynı avluda ikizi niteliğinde Revan Köşkü de vardır. İkisi dışarıdan aynı gözükür, içlerinde bazı dekorasyon farklılıkları vardır. Revan Köşkü, Bağdat Köşkü’ne göre hacim olarak oldukça küçüktür.

Dördüncü Avludaki Gül Bahçesi

Topkapı Sarayı Turu Ve Müze Gezi Rehberi IV. Avlu
Topkapı Sarayı Lale Bahçesi

Topkapı Sarayı Gezi Rehberi by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *