info(at)istanbulclues.com

Türk Hat Sanatı Tarihi Ve Hakkında Bilgi

Türk Hat Sanatı

Hristiyanlık inancına göre, Tanrı insan bedeninde göründüğü için, insanın suretleri de ibadetin bir parçası oldu. Hz. İsa’nın ve Meryem Ana’nın suretleri, yanlarında çeşitli melek tasvirleri ile Hristiyanlık tarihi boyunca resmedildi.

İslam dininde ise Allah, kelamıyla kendini gösterdiği için onun suretlerinin yerini yazı aldı. Varoluşunu Allah kelamına borçlu olan ve onun hadislerine adanan bu yazı sanatı, Kuran surelerini ve Peygamber hadislerinin yazılmasında kullanıldı.

Kûfi Usûlü Kaligrafi

Küfi Kaligrafi
Kûfi Usûlü Kaligrafi

Hattatın Malzemeleri Kalem, Mürekkep, Hokka

Hattatların kullandığı kalem, kamıştan yapılıyordu ve kamışın yontuluşu yazının türünü belirliyordu. Kalemleri yontmakta kullanılan ve kalemtıraş olarak adlandırılan gümüş ve mercan saplı bıçaklar, kemik ya da fildişi kalem yastıklarının üstüne yerleştiriliyordu.

Günümüzde, Topkapı Sarayı Hazine Dairesi’nde kalemtıraş takımı örneklerine rastlamak mümkündür.

Hat sanatında kullanılan mürekkep ise, Selatin Camileri’ndeki mumlardan çıkan isin, duvarların üst bölümlerine yapılan açıklıklara bıraktığı kurumdan elde ediliyordu.

Hattat, hatalarını dilinin ucuyla düzeltiyordu. Günümüzde kullanılan “Mürekkep yalamış” deyimi buradan gelmektedir.

Her hattatın kendine özgü bir hokkası ve bıçak taşır gibi kemerine taktığı uzun ve yassı bir diviti vardı.

Küfi Üslubu Hat Sanatı

Küfi Üslubu Hat Sanatı
Küfi Üslubu Hat Sanatı

Hat Sanatının Çeşitleri Hakkında Bilgi

Hat sanatı ilk olarak Arap ülkelerinde ortaya çıkıp ve yayılmıştı. En yaygın hat sanatı adını Küfe kentinden alan, köşeli bir yazı türü olan Küfi hatla yazımdır ve Küfi motifler Selçuklu Halılarında da kullanılmıştır. Resmi metinlerin yazımı büyük boy yazılarda Celi, idari yazışmalarda ise Tumar hattıyla sürdürüldü.

Zamanla küfi kadar sıkışık olmayan, daha esnek hat biçimleri aldı. Tüm bu hat sanatları Yakut El-Müstasımi tarafından bir kurala bağlandı ve Aklam-ı Sitte (Altı Yazı) adını aldı. Bunların adları Sülüs, Nesih, Muhakkak, Reyhani, Tevki ve Rika olarak geçer.

Osmanlı Hattatı Hafız Osman Efendi Eseri

Hafız Osman Efendi
Türk Hat Sanatı Meşhur Hattat Hafız Osman Efendi

Osmanlı Döneminde Hat Sanatı Ustaları

Türkler, İslam’a geçişten sonra hat sanatını benimser ve kullanmaya başlarlar. Selçuklu Devleti döneminde Anadolu’da dokunan ve günümüzde tüm dünya müzelerine yayılmış olan erken dönem Türk halılarının karakteristik özelliklerinden biri, Küfi hat sanatını halıların köşelerinde kullanmış olasıdır.

Osmanlı döneminde Türk hat sanatı en güzel günlerini yaşar. Osmanlı döneminde, Türk hat sanatına yön veren bazı ustalar yaşamıştır.

Bu  ustaların ilki, Sultan II.Bayezid dönemi baş hattatı, Şeyh Hamdullah idi. Padişahın buyruğu üzerine o ana kadar icat edilmiş 6 hat türünü mükemmelleştirmeye çalıştı ve “Şeyh üslubu” olarak anılacak bir tarz yarattı.

İkincisi, Osmanlı hat sanatının zirvesi kabul edilen Ahmed Karahisari’dir. Bu büyük usta, Kanuni Sultan Süleyman döneminde yaşamıştır. “Yakut üslubu” olarak anılan bir tarzı benimsemiştir.

17.Yüzyıl’ın sonlarında Hafız Osman isimli usta, hat sanatında köklü yenilikler yaptı ve kendi öğretisinin izlenmesini sağladı.

Hat Sanatı Eseri Bir Osmanlı Tuğrası

Türk Hat Sanatı Osmanlı Tuğrası
Osmanlı Tuğrası

Osmanlı Tuğraları

Osmanlı hattatları, Celi adı verilen yazı türünde büyük bir ustalık gösteriler. Taşa ve ahşaba oydukları veya çiniye işledikleri Celi yazıyı, anıtsal mimarinin en büyük öğelerinden biri haline getirdiler. Günümüzde bu sanatın örneklerini Topkapı Sarayı’nda ve İstanbul’un Selatin Camileri’nde görmek mümkündür.

Hat ile tezhip sanatlarının bir karışımı olan tuğralarda ise yüzyıllar boyu geliştirilmiş belli bir model uyarınca padişahın adı ve ünvanı yer alıyordu. Padişah fermanlarının da başında yer alan tuğraları nişancı çekerdi.


Önerilen Yazılar:


Türk Hat Sanatı Örnekleri, Özellikleri, Hakkında Bilgi 2017 & 2018

Türk Hat Sanatı Blog Yazısı Serhat Engül

Türk Hat Sanatı Tarihi Ve Özellikleri Hakkında Bilgi was last modified: November 24th, 2017 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

two × five =