Yılanlı Sütun Efsanesi

Sultanahmet’in At Meydanı’ndaki Yılanlı Sütun Efsanesi

Antik savaşlar günümüz dünyasında çok ilgi gören bir konudur. 300 Spartalı, Truva, Büyük İskender gibi mitolojik filmler ve belgeselleri izlemek gerçekten çok keyiflidir. İstanbul’da alışılmış görülecek yerlerin çok yakınında, eski ihtişamından geriye maalesef pek bir şey kalmamış, fakat muhteşem bir geçmişe sahip bir tarihi eser bulunur.

Meşhur Roma imparatorlarının, locasında oturup yarışları izlediği Konstantinopolis Hipodromu’nun tam merkezinde duran, bronzdan yapılmış Yılanlı Sütun Heykeli, belki de İstanbul’un en eski tarihi eserlerinden biridir. Aslına bakarsanız tam olarak da İstanbul’a ait değildir.

Savaş Arabası Yarışlarının Yapıldığı Hipodrom

Bizans Dönemi Konstantinopolis Hipodromu
Konstantinopolis Hipodromu

Tarihte Yunan-Pers Savaşları

Milattan yaklaşık 500 yıl önce, batıya doğru topraklarını genişleten Pers İmparatorluğu ile Akdeniz bölgesinin deniz ticaretini elinde bulunduran Yunan Şehir Devletleri arasında bir savaşlar serisi başladı. Pers İmparatoru, günümüz Türkiye’si üzerindeki Antik Yunan sitelerinin büyük bir bölümünü ele geçirdi.

Bu sitelerden Ionia’da Perslere karşı büyük bir isyan başladı. Bu isyana Yunanistan’daki kent-devletleri tarafından verilen destek, Persler ile Yunanlılar arasındaki büyük savaşların fitilini ateşledi.

İmparator Darius, Yunanistan’ın tamamını ele geçirmek istiyordu. Bu amaçla büyük bir fetih dizisine başladı. Önce Trakya ve Makedonya’yı ele geçirdi. Fakat Yunanistan’a ayak basan Persler, Maraton Savaşı’nda büyük bir yenilgiye uğradılar.

Darius’un ölümünden sonra, oğlu Serhas (Xerxes) bayrağı devraldı ve Perslerin İkinci Yunanistan Seferi başladı. Bu işgal girişimi sırasında dünyaca ünlü Termopylae Muharebesi yaşandı. Bu savaş sırasında dünyanın o güne kadar gördüğü en büyük ordulardan biri olan Serhas’ın ordusu, bir dağ geçidinde 300 Spartalı asker tarafından olduğu yerde kilitlendi.

Bir Zafer Anıtı olarak Yılanlı Sütun

Bu savaşın ardından kara savaşlarının sonuncusu olan Plataea Savaşı yaşandı ve Yunanlılar, Persler üzerinde kesin bir zafer elde ettiler. İşte bu son savaşta yenilen Pers ordusunun kalkanları toplandı ve eritildi. Eritilen kalkanlardan, bu zaferi ölümsüzleştirmek adına bir anıt sütun yaratıldı. Bu sütunun adı Yılanlı Sütun’dur.

Sütun birbirine dolanmış üç yılan ve onların üç ayrı yöne doğru bakan başlarından oluşuyordu. Yunanistan’ın Delphi şehrindeki, Apollon Tapınağı‘nın önüne dikildi.

324 yılında İmparator Konstantin, küçük bir yunan şehri olan Byzantion’u Roma İmparatorluğu’nun yeni başkenti olarak seçmiş ve onu baştanbaşa yeniden inşa etmekle meşguldü. Yeni imparatorluk şehrine büyük bir Hipodrom inşa edildi. Bu Hipodrom’un merkezine ise birbirinden değerli anıtlar dikilmek istendi. Bu amaçla Mısır’dan III. Tutmosis Dikilitaşı; Yunanistan’dan ise Yılanlı Sütun getirildi ve Hipodrom’a yerleştirildi.

Yılan başlarının üzerinde öncelerde altın bir kazan bulunmaktaydı. Bu altın kazan rivayete göre IV.Haçlı seferi sırasında Konstantinopolis’te yaşanan Latin İstilası sırasında çalındı.

Osmanlı Döneminde Yılanlı Sütun

Şehir 1453’te Osmanlı’ların eline geçtikten sonra, yılan başlarının tılsımlı olduğu ve şehri zararlı hayvan istilasından koruduğuna inanılmış ve olduğu gibi muhafaza edilmiştir.

Osmanlı döneminde 1700’lü yıllara kadar varlığı bilinen ve tüm minyatürlerde resmedilen yılanlı sütun, bir rivayete göre sarhoş bir Polonyalı soylu tarafından parçalanmış ve vandalizme kurban gitmiştir. Bir diğer rivayete göre ise deprem nedeniyle sütunun yılan başlarını tutan üst kısmı kopup yere düşmüş ve parçalanmıştır.

Osmanlı Döneminde At Meydanı Ve Yılanlı Sütun
Osmanlı Döneminde Yılanlı Sütun
Osmanlı döneminde At Meydanı (Hipodrom)

Yılanlı Sütun’un Yılan Başları Nerede?

Yılan başlarından bir tanesi Osmanlı İmparatorluğu‘nun son dönemlerinde kurulmuş olan İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir. Yılanlı Sütun’un gövdesi ise bugün her zamanki yerinde, Hipodrom’un merkezinde durmaktadır. Hikayesini bilen rehberler misafirlerini heyecanlandırmak için bu efsaneleri anlatırlar.

Büyük bir coşku ve heyecanla anlattığım Yunan Pers Savaşları‘nın, nasıl da önünde duran bir sütunla ilişkilendiğini duyan ve tüyleri diken diken olan bir çok misafirim olmuştu. Eski ihtişamını kaybetmiş olsa da, Yılanlı Sütun benim için İstanbul’un en özel tarihi eserleri arasındadır.

Yılanlı Sütun Efsanesi Blog Yazısı by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *