info(at)istanbulclues.com

Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet Hayatı

Fatih Sultan Mehmed’in, Osmanlı tarihinde, Kanuni Sultan Süleyman’dan bile ayrı bir yeri olduğunu söyleyebiliriz. O, imparatorluk tutkusu ile bir Rönesans prensinin ideallerini birleştirmiş sıra dışı bir kişilikti ve bu özelliğiyle, kendi zamanının siyasi ve dini çerçevesinin dışına taşınmıştı. Çok iyi eğitim almış, aydın bir kişilikti ve donanımlı bir entelektüeldi.

Fatih Sultan Mehmet’in Kısaca Hayatı Ve Fetihleri

Genç yaşta hükümdar olan ve tahtı II. Murat gibi başarılı bir padişahtan devralan Sultan II. Mehmet’in yaşamına ve kişilik özelliklerine dilerseniz birlikte göz atalım.

Fatih Sultan Mehmet ve İstanbul

Fatih Sultan Mehmet, günümüzde, İstanbul’un fethi ile sık gündeme gelen bir tarihi kişiliktir. Ancak ömrü boyunca yaptığı tüm idari, askeri hamleleri incelediğimizde aslında bir plan ve program dahilinde olduğunu görürüz. Bu bağlamda İstanbul’un fethi, büyük resmin bir parçasıdır.

Fatih’in bilge kişiliği, mimariye ve sanata olan saygısı; Ayasofya gibi birçok paha biçilmez eserin günümüze miras kalmasını sağlamıştır. Zira Fatih’in İstanbul’daki ilk icraatlarından biri, Bizans’ın çöküş yıllarında ihmal edilmiş Ayasofya’yı onarmak ve ibadete açmak olmuştur. Bunun gibi birçok antik yapı, korunmuş ve günümüze ulaşmıştır. Üzerine de Topkapı Sarayı gibi klasik Osmanlı mimarisini temsil eden bir saray inşa edilmiştir.

Fatih, ayrıca gayrimüslim halklara kol kanat germiş ve İstanbul’da mozaik misali farklı kökene, inançlara ve kültürlere sahip insanların bir arada yaşayacağı ortamı oluşturmuştur. Dolayısıyla İstanbul, Bizans dönemindeki gibi bir dünya başkenti olma özelliğini korumuştur.

Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet Kimdir?
fatih-sultan-mehmed-portresi-gentile-bellini
Fatih Sultan Mehmet’in portresi.

Dönemin ünlü ressamı Gentile Bellini tarafından yapılan Fatih Sultan Mehmet Portresi. Sultan Mehmet, sanata ve mimariye merakı ile bilinen bir padişahtı. Topkapı Sarayı’nı inşa etmekle yetinmeyip, Çinili Köşk adında bir eser de yaptırmıştır.

Fatih Sultan Mehmet’in Gençlik Yılları

Ankara Savaşı’ndaki (1402) mağlubiyet ve Timur istilasının yarattığı şokun etkisinden yeni kurtulan Osmanlı, toparlanma evresindeydi. Sultan Mehmet, hem Balkanlar’a hem de Anadolu’ya yayılmaya başlayan bu Türkmen beyliğinde doğdu.

Beyliğin, Doğu ticaretini denetim altına alabilecek konumda olması, Hristiyan Avrupa’nın düşmanca bir tutum takınmasına yol açıyordu; Avrupa ülkeleri, Bizans İmparatorluğu’nu kaçınılmaz çöküş sürecinden kurtarmaktan çok, kendi ticaret kolonilerini ve alışveriş imkanlarını sürdürme endişesi içindeydi.

İyi eğitim almış bir hükümdar olan Sultan II.Murad, oğlunu da aynı titizlikle yetiştirdi. Şehzade Mehmed, Ancoralı Ciriaco gibi hümanistlerle tanışma ve çeşitli alanlarda kitap okuma imkānı buldu.

1451 yılında, daha yirmi yaşındayken tahta çıktı ve bütün yaşamı boyunca tek bir hedefe yöneldi: İtalyan şehir devletlerinin gücünü kırmak ve Doğu Akdeniz ticaretini denetim altına almak. Ömrünü bu büyük stratejik hedefin gerçekleşmesine adadı. Dolayısı ile onun kurduğu temeller üzerinde yükselen Osmanlı, 20.Yüzyıl’a kadar ayakta kalabilmişse; Fatih Sultan Mehmet’in kardığı harcın etkisi büyüktür. Bunda Fatih’in yürürlüğe koyduğu Kanunname-i Ali Osman anayasasının da büyük katkısı vardır. Deyim yerindeyse, Osmanlı’nın –Fatih’in dehasından dolayı- temeli sağlamdır.

Fatih Sultan Mehmet Dönemi Osmanlı Sınırları Harita
İstanbul'un Fethi öncesi Osmanlı
İstanbul’un Fethi öncesi Osmanlı Haritası

Osmanlı Padişahları, İstanbul’un fethinden önce zaten Bizans İmparatorluğu’nun Trakya ve Anadolu’daki topraklarının çoğunu zaptetmişlerdi. Fatih Sultan Mehmet’e ise bugünkü Fatih İlçesi’nin surlarla çevrili bölgesini fethetmek kaldı. Aşılmaz denen Konstantinopolis surları Fatih’in dinamik ordusu, karadan yürütülen donanması ve Şahi topu ile aşıldı.

Fatih’in İstanbul’un Fethi ve Boğazlar’ın Önemi

Konstantinopolis’in fethedilmesi bu programın yalnızca ilk adımı olmakla birlikte, jeopolitik ve simgesel öneme sahipti. Fatih 1452’de Rumeli Hisarı’nı inşa ederek, Karadeniz’i yabancı gemilere kapatmıştı. Yabancı gemiler, İstanbul Boğazı’ndan geçiş imkanını çok sonraları, Mısır Hıdivi Mehmet Ali Paşa’nın isyanı sonucu Osmanlı İmparatorluğu açmaza düşünce 1840’ta imzalanan Londra Antlaşması ile bulabildiler.

Simgesel bakımdan kent, Hz.Muhammed’in döneminden beri hep İslam’ın nihai hedefi olmuş, hatta onun fethi kıyamet günü olarak görülmüştü. Sultan Mehmed bu fetihle, yalnızca, varlığını 1500 yıldan beri sürdüren bir imparatorluğu yıkmakla kalmıyor, aynı zamanda onun mirasına sahip çıkıyordu.

İtalya’nın Venedik Şehrinde Gördüğüm Fatih Sultan Mehmet Sergisi
Fatih Sultan Mehmet

Fatih Sultan Mehmet’in İtalyan kent devletleri olan Venedik Cumhuriyeti ve Ceneviz Cumhuriyeti ile olan ilişkileri ve İtalya’nın en güney noktasındaki Otranto’ya asker çıkarması gibi olgular, Avrupa’da halen bilinirliğini korumaktadır. Venedik’te 2007 yılında denk geldiğim bu sergi afişi, Palazzo Ducale isimli Venedik Dükalık Sarayı‘nı süslüyordu.

Balkanlarda ve Karadeniz’de Hakimiyet Kurma Çabaları

Bu nedenle İstanbul’u fethettikten sonra, birçok sefere çıktı. İlk yıllarda, kapanmış gibi görünen bir dönemin izlerini silmeye ve bu anlamda, Anadolu’daki son Türkmen beyliklerini ve Trabzon’daki Pontus Rum İmparatorluğu’nu, Balkanlarda ise Atina Dükalığı’nı, Mora Prensliği‘ni ve Sırbistan Krallığı’nı tasfiyeye yöneldi. Bu yönelişin bir diğer amacı da, Venedikliler ile Cenevizliler’in etki alanına girmiş toprakları kendi denetimine alma isteğiydi.

Bu ilk fetih dönemi 1461’de Trabzon’un alınmasıyla noktalandı ve Fatih Sultan Mehmed, 1463 yılından itibaren doğrudan Venedik’e saldırdı. Savaş, karada ve denizde 16 yıl sürdü. Venedik’in silahlandırdığı Arnavutlar Osmanlı ordularına göz açtırmadı.

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u Fethi
fatihin-gemileri-halice-indirmesi
Fatih’in donanmayı karadan Haliç’e indirmesi

İtalya ve Roma’nın Fethedilmesi Hayali

Nihayet Osmanlılar, Adriyatik kıyısına ulaşmayı Eğriboz Adası’nı ve Venedik’in Yunanistan’daki topraklarının bir bölümünü ele geçirmeyi başardılar. Bu arada Fatih, Kırım’ı fethederek buraya yerleşmiş olan Ceneviz kolonilerini de ortadan kaldırmıştı.

1479’da barış antlaşmasının imzalanmasından sonra Fatih’in orduları, bir yandan Rodos’u kuşatırken, bir yandan da İtalya’ya yöneldiler. Puglia bölgesine çıkarma yaparak Otranto’yu ele geçirdiler.

Fatih Sultan Mehmet, 1481’de, elli bir yaşında, yeni bir sefere hazırlanırken öldü. Bütün Rönesans prenslerinin kurduğu, İtalya’yı ele geçirme hayalini gerçekleştirmeye uğraşırken, Venedikli Gentile Bellini ve Constanzo Ferrara’yı İstanbul’a getirip yeni yaptırdığı Topkapı Sarayı’nı güzelleştirmişti.

Beylik olarak devralıp, bir devlete dönüştürdüğü Osmanlı’yı torunlarına miras bıraktı. Kanuni Sultan Süleyman gibi meşhur torunları da onun izinden ilerledi, fakat hiçbiri İtalya hayalini gerçekleştirmeyi başaramadı.


Yazı Önerisi: Osmanlı Kuruluş Ve Yükselme Dönemi Padişahları


Kaynak Eser:

Bu yazıda, Prof. Stefanos Yerasimos’un, Tarih Vakfı Yurt Yayınları‘ndan 2000 yılında yayımlanan İstanbul İmparatorluklar Başkenti isimli eserinden bazı alıntılar vardır. (Sf. 212)

İstanbul İmparatorluklar Başkenti isimli eser, şehrin bin yıllara dayanan köklü tarihini sevdirecek ve benimsetecek bir başyapıttır ve kesinlikle tavsiye edilir.

İstanbul tarihçisi Stefanos Yerasimos‘un anısına saygıyla… (1942-2005)


Önerilen Tarih Temalı Blog Yazıları


@ Fatih Sultan Mehmet Yaşamı, Kişisel Özellikleri, Eserleri Ve Ölümü

Serhat Engül

Osmanlı’nın Bilge Padişahı: Fatih Sultan Mehmed was last modified: November 7th, 2017 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

12 + five =