Bizans ve Selçuklu Çift Başlı Kartalı

Bizans ve Selçuklu Çift Başlı Kartal Armasının Anlamı

Selçuklu Devleti’nin simgesi, mavi arka plan üzerinde çift başlı kartaldır. Tek vücuda sahip kartalın, biri Doğu diğeri Batı‘ya bakan iki başı vardır. Bunun anlamı, Orta Asya‘daki steplerden Batı’ya göç ederek Orta Doğu’da hüküm süren Selçuklu Devleti’nin Doğu (Asya) ve Batı (Orta Doğu) hükümdarlığıdır.

Büyük Selçuklu Devleti

Selçuklular, Türklerin anavatanı olan Asya‘nın bağrından büyük bir kitle halinde göç etmiş ve bugünkü İsfahan (İran) topraklarında güçlü bir devlet kurmuşlardır. Akabinde Bizans İmparatorluğu‘na karşı Malazgirt Savaşı‘na (1071) girmiş ve kazanmışlardır.

Anadolu Selçuklu Devleti

Günümüzde Avrupa toprakları olarak İstanbul’un Avrupa Yakası‘nı biliyoruz. Ancak geçmişte Anadolu da Türkler için Batı (Rumeli, Rum illeri) anlamına geliyordu. Bu yüzden Büyük Selçuklu Devleti yıkıldığında kurulan Anadolu Selçuklu Devleti, uluslar arası tarihte Seljuk Sultanate of Rum (Rumeli Sultanlığı) olarak bilinir. Bu bilgiyi internetten rahatlıkla teyit edebilirsiniz.

Selçuklu Çift Başlı Kartal Arması

selçuklu çift başlı kartal arması hakkında bilgi
Selçuklu Devleti Çift Başlı Kartal Arması

Çift Başlı Kartal’ın Roma’dan İtibaren Tarihçesi

Çift başlı kartal armasını, aynı dönemde hüküm süren, Selçuklu ve Bizans gibi iki imparatorlukta görüyoruz. Ancak Bizans İmparatorluğu‘ndan bahsetmeden önce, Bizans’ın bağrından çıktığı Roma İmparatorluğu‘na değinmekte fayda var.

Roma , M.Ö. 500 yıllarında, bugün İtalya‘nın başkenti olarak bildiğimiz topraklarda kuruldu. Başlangıçta küçük bir şehir-devleti olan bu uygarlık, çevresindeki tüm devletçikleri yuttu ve İtalya’yı ele geçirdi. Önceleri bir senato tarafından Cumhuriyet ile yönetiliyordu. M.Ö. 27 yılında Jül Sezar‘ın evlatlık oğlu Augustus Sezar döneminden itibaren İmparatorluk haline geldi.

Roma İmparatorluğu, M.S. 395 yılında İmparator Theodosius tarafından ikiye bölündü. İki oğuldan biri Batı‘yı (Honorius), diğeri de Doğu‘yu (Arcadius) miras aldı.

Bunu size anlatmamın sebebi, bizim modern tarihte “Bizans” olarak bildiğimiz imparatorluğun, gerçek adının Doğu Roma İmparatorluğu olmasıdır. Bizanslılar kendilerini her zaman Romalı olarak bildiler. Bizans adı İstanbul’un kuruluş ismi olan Byzantium kelimesinden tarihçiler tarafından türetildi. Çünkü eski Roma İmparatorluğu ile onun devamı olan Doğu Roma‘yı, tarihsel sınıflandırmada kesin olarak ayırmak istediler.

Osmanlılar, İstanbul’u fethedince, Doğu Roma‘dan kalan insanlara “Rum” yani Romalı dediler. Fatih Sultan Mehmet de “Roma İmparatoru” unvanını, titreleri arasına ekledi.

Roma İmparatorluğu‘nun armasına bakınca, Kartal‘ın o dönemlerde tek başlı olduğunu görüyoruz. Bizanslılar ise o dönemde bilinen dünyanın tam ortasında oldukları için, Çift Başlı Kartal’ı benimsemiş olmalılar.

O dönemlerde başkent olan Konstantinopolis (yani İstanbul) Avrupa ile Asya‘yı birleştirdiği için; böyle bir metafor kullanmak istemiş olabilirler.

Roma İmparatorluğu Tek Başlı Kartalı

Selçuklu Çift Başlı Kartal Anlamı
Roma İmparatorluğu Kartalı

Bizans Çift Başlı Kartalı

Bizans İmparatorluğu, tarihi boyunca bayraklarda ve armalarda Roma İmparatorluğu’ndan örnek aldığı Kartal motifini kullandı. Antik Çağ‘dan beri İmparatorluk alameti olan kartal geleneği, Bizans’ın (Doğu Roma) yaşadığı bin küsür yıl boyunca devam ettirildi. (395-1453)

Bizans çift başlı kartal arması
Bizans Çift Başlı Kartal Arması

Rusya Federasyonu Kartalı

Bizans İmparatorluğu’nun M.S. 1453 yılında (İstanbul’un fethiyle) tarihe karışması ile birlikte, çift başlı kartal armasını ve bayrağını sahiplenen Rusya oldu.

Önceleri Dükalık olan ve Çar Büyük Petro (Türk tarihinde “Deli Petro” olarak bilinir) hükümdarlığında bir imparatorluğa dönüşen Rusya, kendisini Bizans mirasının hamisi olarak görmektedir. Böyle bir yakıştırmayı yapmasının birkaç sebebi vardır.

Dini Sebepler: Ruslar, Bizanslı keşişler tarafından Hristiyanlığa devşirilmiş ve asırlar boyunca Rum Ortodoks Patrikhanesi‘ne bağlı kalmışlardır. Bizans çöktükten sonra, Ortodoksluğun, yani Doğu Hristiyanlığı’nın hamisi olarak Moskova öne çıkmıştır. Bu yüzden bazı kaynaklarda Moskova “Üçüncü Roma” olarak geçer.

Batı Roma İmparatorluğu‘nun, M.S. 476‘da barbar kavimlerin eline geçmesi ile “Başkent Roma Kültü”, Doğu Roma‘nın başkenti Konstantinopolis’e; sonra da Moskova‘ya geçmiştir. Elbette bu tartışmalı bir unvandır.

Siyasi Sebepler: Roma İmparatorluğu ikiye ayrıldığında, kısa bir süre boyunca iki kutuplu bir dünya oldu. Ancak Batı Roma’nın ayrışmadan yalnızca 81 yıl sonra çökmesiyle, oluşan otorite boşluğunu Vatikan‘daki Katolik Papa doldurdu. Papa hem siyasi, hem dini otorite haline geldi ve sürekli güç kazandı. Onun karşısındaki en büyük siyasi otorite Bizans İmparatoru ve dini otorite ise Konstantinopolis Patriği idi.

İstanbul 1453 yılında fethedilince, Fatih Sultan Mehmet akıllıca bir hamle ile Patrikhane‘yi muhafaza etti ve Osmanlı‘ya bağlı bir kurum haline getirdi. Bunun üzerine Rusya kendi patrikliğini kurdu. Amacı tüm Slav dünyasının en güçlü ülkesi olarak, dini ve siyasi otorite olmaktı.

Rusya’nın Çift Başlı Kartalı

Rusya Kartalı
Rusya Federasyonu Bayrağı

Selçuklu Çift Başlı Kartal Anlamı by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *