info@istanbulclues.com

Bizans İmparatoru Justinianus (Jüstinyen)

İstanbul ile ilgili tarih ve gezi blogu hazırlayan biri olarak hemen her makalede Justinianus’tan bahsettiğimi fark ettim. Çünkü Justinianus yüzyıllar sonrasını etkileyen işler yaptı. Mimari anlamda ise İstanbul’a bıraktığı miras muhteşem. Ayasofya, Aya İrini gibi büyük kiliseler, Yerebatan Sarnıcı gibi şehrin en büyük sarnıcı onun döneminde inşa edildi. Roma kanunları yeniden düzenlendi ve günümüze aktarıldı. Justinianus’u tanımadan günümüz İstanbul’unu tam olarak idrak etmek mümkün değildir.

Bizans İmparatorluğu Başkenti Konstantinopolis’in Temsili Resmi
Bizans (Doğu Roma) İmparatorluğu’nun Başkenti Konstantinopolis (İstanbul)

Sıradan Bir Vatandaş İken İmparator Olmak: Justinianus

İmparator Anastasios arkasında bir mirasçı bırakmadan gece uykusunda ölüverince, iktidar İmparatorluk muhafızlarının eline geçti. Onlar da tahtın varisi olarak kendi komutanlarını seçtiler. Böylece 518’de hiç eğitim görmemiş, Trakyalı bir köylü, Justinos adıyla Roma İmparatoru oldu. Çocuğu olmadığı için kendine varis olarak yeğeni Peter’i seçti, evlat edindi ve ismini Justinianus olarak değiştirdi.

Bunlar Justinian’ı tahta geçmesine yetmiyordu. Hırslı bir kişiliği olan Justinian, tahtın yolunu kendisi açtı. 521 yılında Konsül seçildi ve Hipodrom araba yarışlarında Maviler’i destekledi. Bu sebeple diğer taraf olan Yeşillerin nefretini kazandı. Ezeli rakipler olan Mavi ve Yeşil takımlar aslında bir spor kulübü olmaktan öte birer siyasi parti gibiydi. Bu görünürde sportif, özünde siyasi rekabet bazen çatışmalara ve hatta isyanlara sebep oluyordu.

Konstantinopolis Hipodromu Böyle Bir Yarış Arenasıydı
İstanbul Hipodrom veya Atmeydanı

Tarihte Bir Büyük Aşk: Justinianus ve Teodora

Justinian bir sirk dansçısı olan eşi Theodora ile konsüllüğü sırasında tanıştı.  Ne var ki, Bizans kanunları İmparatorların soylu olmayan kadınlarla evlenmesini yasaklıyordu. Çift, bu evliliğe karşı olan İmparatoriçenin (Queen Mother) 524’te ölmesini ve yasaların bu evliliğe uygun hale getirilmesini beklemek zorunda kaldı.

Tarihteki Büyük Aşklardan İmparator Justinianus Ve Eşi Theodora
justinian and Theodora
İmparator Justinianus ve İmparatoriçe Theodora

Roma Hukuku’nun Yeniden Derlenmesi: Codex Justinianus

527’de tahta çıkan Justinian, ilk iş olarak devlet yönetiminde reform yapmak istedi ve tarihin gördüğü en kapsamlı yasama işine girişti. Yüzlerce yıldır yürürlüğe girmiş tüm Roma kanunlarını derledi ve Codex Justinianus adıyla on ciltlik eserde topladı. Justinian’ın ilerleyen yıllardaki emekleri ortaya modern dünyada okutulan bir hukuk kitabı olan Institutions’ı çıkardı. Tüm bu metinler Batı Dünyası tarafından benimsenen yurttaşlık yasası olan Corpus Juris Civilis’i oluşturur.

Konstantinopolis’te Kanlı İsyan Nika Ayaklanması

532 yılında Hipodrom’da araba yarışları sırasında kendisine karşı inanılmaz bir isyan patlak verdi. Nika Ayaklanması sırasında şehirden kaçmaya yeltenen Justinian, güçlü bir karaktere sahip eşi Theodora tarafından ikna edilip başkenti terk etmekten vazgeçirildi. İsyancıları, generalleri Belisarius ve Narses’in yardımıyla, hipodromda tuzağa düşüren Justinian, 30.000 kişiyi öldürerek zar zor isyanı bastırabildi.

Bizans Dönemi İstanbul’da Patlak Veren Kanlı Nika Ayaklanması Temsili

Mimarlıkta bir kilometretaşı: Haşmetli Ayasofya

İsyan sırasında asiler Konstantinopolis’i yakıp yıkmışlar, Megale Ekklesia adı verilen şehrin en büyük kilisesini yerle bir etmişlerdi. Justinian dönemin en iyi mimarları olan Isidoros ve Anthemios’u, dünyanın en büyük mabedini yapmak üzere görevlendirdi. 5 yıllık bir çalışmanın sonunda Ayasofya günümüzdeki haliyle inşa edildi.

Bir Zamanlar Kilise Ve Sonra Cami Olan Ayasofya Müzesi
Ayasofya

Roma İmparatorluğu’nu yeniden kurma rüyası

Roma İmparatorluğu 395 yılında ikiye bölünmüş ve 476 yılında Batı Roma kavimler göçü nedeniyle yıkılmıştı. Justinian, bir Doğu Roma (Bizans) imparatoruydu. Roma’nın batı eyaletlerini geri almak ve kendisinden 200 yıl önce yaşamış olan Konstantin’in uçsuz bucaksız sınırlarına geri dönmek istiyordu. Bu amaçla ünlü generali Belisarius’u seferden sefere yolladı. Roma’yı ve hatta tüm İtalya’yı barbar istilacılardan geri aldı.

Bizans İmparatorluğu En Geniş Sınırlarına Justinianus Döneminde Ulaşmıştır
Justinianus Retake Rome
Justinianus döneminde geri alınan Batı Roma Toprakları (Sarı)

Justinian’ın Dev Mirası

Başarılarla dolu hükümdarlık yılları, yaşı ilerledikçe felaketlerle sarsıldı. 542 ilkbaharında Etiyopya’da çıkan bir veba salgını, Mısır üzerinden gelen ticaret gemileri ile Konstantinopolis’e sıçradı. Şehrin yarısı vebadan öldü. Şehir nüfusu kontrolsüz bir şekilde azalınca kaynaklar tükendi. Felaketler 550’de Theodora’nın da ölümüyle doruğa çıktı.

Justinian Bizans İmparatorluğu’nu tüm Akdeniz’e hakim dev bir imparatorluk haline getirdi. 565’te 83 yaşında öldüğünde arkasında uçsuz bucaksız, fakat bir o kadar da parçalanmaya hazır bir imparatorluk bıraktı. İnşa ettiği Ayasofya ise 1000 yıl boyunca dünyanın en büyük kilisesi olarak kalmıştır.

Justinianus (Jüstinyen) Dönemi Fetihlerini Gösteren Bizans Haritası
Justinianus fetihleri açık yeşil ile gösterilmiş.

Önerilen Diğer Tarih Yazıları


Serhat Engül

Lisanslı Tur Rehberi

İstanbul’da sıradışı bir Sezar: Justinianus was last modified: September 1st, 2017 by Serhat Engül

8 thoughts on “İstanbul’da sıradışı bir Sezar: Justinianus”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

two × 4 =