İstanbul Balat Semti Tarihi ve Sokakları

Balat Semti Tarihi ve Renkli Evler Sokağı Hakkında Bilgi

Yunanca “Saray” anlamında gelen Palation’dan devşirme bir isim olan Balat,  İstanbul’un Haliç kıyısındaki semtlerinden biridir. İstanbul Balat Semti, Palation ismini, Bizans İmparatorları Haliç’ten deniz yolu ile gelerek, şehrin dışında kalan Blachernae Sarayı’na buradaki kapıdan geçtikleri için almıştır.

Balat Semti Tarihi

Balat, son birkaç yılda her geçen gün daha popüler hale gelmeye başladı. Köklü bir tarihe sahip olan ve son yıllarda güzel cafe ve restoranlar ile donatılan Balat semtini tanıyalım.

İstanbul’un Tarihi Semtleri Fener Ve Balat

Balat, hemen yanı başında bulunan Fener (Phanar) semti ile birlikte Haliç’in kıyısının en çok turist çeken bölgelerinden biridir. İstanbul’da fotoğraf kulüpleri ve yerel seyahat acenteleri sıklıkla Fener – Balat turları organize eder ve günümüzde şehrin merkezinden oldukça uzak kalan bu bölgeyi tanıtırlar.

Fener semti, Osmanlı döneminde köklü Rum ailelerin yaşadığı bir bölgeydi. Semt Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi ile ünlüdür. İsmi çokça Fener ile birlikte anılan Balat ise Osmanlı döneminin Musevi yerleşkesidir. Bizans döneminden itibaren burada çekirdek bir Musevi yerleşkesi zaten vardı. Osmanlı döneminde buranın tam bir Musevi semtine dönüşmesinin az bilinen ve özel bir sebebi vardır.

Sefarad Yahudilerinin İspanya’dan Zorunlu Göçü

1492 yılında Kastilyalı Isabel ve Aragonlu Ferdinand’ın yaptığı evlilikle İspanya’da Hristiyan Birliği sağlanır. Isabel ve Ferdinand, ülkenin güneyinde 700 yıldan uzun süredir yaşamakta olan Müslüman Arapları (Endülüs Emevileri) mağlup ederler ve son kale olan Granada (Elhamra Kalesi) düşer.

İspanya’daki Arap varlığına son veren Kral ve Kraliçe, bu kez gözlerini Musevi Cemaati’ne dikerler. Çünkü İspanya’da Hristiyan halktan başka tebaanın yaşamasını istememektedirler.

Musevi azınlık çaresiz bir durumda iken, Osmanlı Sultanı, II.Bayezid, Osmanlı gemilerini İspanya’ya yollar ve yersiz yurtsuz kalan bu cemaati İstanbul’a getirir. İspanya’dan zorunlu olarak göç eden Museviler, Balat bölgesine yerleştirilirler. Bu bölgede yüzlerce yıl komşu semtlerdeki Müslüman ve Hristiyan komşuları ile birlikte yaşarlar.

Louvre Müzesinde Sergilenen Bir Tabloda Granada’nın Düşüşü

Balat Semtinin Tarihi ve Geçmişi
Kastilyalı Isabel ve Aragonlu Ferdinand

Isabel ve Ferdinand tarihte çok ünlüdür. Fakat sadece İspanya‘da katolik birliğini sağladıkları için değil. Kristof Kolomb, Amerika’nın keşfi için Isabel ve Ferdinand’ın sağladığı olanaklarla okyanusa açılmış ve Hindistan sandığı Karayip Adaları’na ayak basmıştı.

Ahrida (Ohrid) Sinagogu

Balat’ta İstanbul’un belki de en görkemli Sinagogu olan Ahrida Sinagogu bulunmaktadır. İstanbul’da Musevi Mirası (Jewish Heritage) turları programında; Galata, Karaköy, Ortaköy ve Balat bölgeleri mutlaka ziyaret edilmektedir.

İstanbul’un Musevi ve Rum halkları, kent yaşantısına yüzyıllar boyunca müthiş bir renlilik ve zenginlik katmıştır. Bugün bildiğimiz bir çok meşhur saraylar, köşkler, camiler, okullar ve hatta çeşitli pastane ve restoranlar onların katkılarıyla hayat bulmuştur.

İstanbul’da Bir Sinagogu Ziyaret Etmek

İstanbul’da Sinagog ziyaretleri için Hahambaşılık (Chief Rabbinate) ile temasa geçmek zorunludur. Sinagoglar güvenlik amaçlı çok sıkı bir koruma altındadır. Hahambaşılık ile resmi web sitesi aracılığı ile temasa geçebilirsiniz. Ziyaret edeceğiniz günü ve saati bildirmeniz kimlik veya pasaport fotokopilerinizi göndermeniz sizin için gerekli ayarlamanın yapılması için yeterli olacaktır.

Günümüzün İstanbul’unda Balat Semti

Balat’ta I.Dünya Savaşı yıllarına kadar yoğun bir Musevi nüfusu vardı. Savaş sırasında ve sonrasında nüfusta azalmalar olmuş ve 1948’de İsrail’in kurulması da semtin terk edilmesinde etkili olmuştur.

Geç Osmanlı döneminde yapılan şehir planlamalarında, fabrika ve atölyeler Haliç bölgesine taşınmış ve bu sanayi yapıları bu bölgenin gözden düşmesine yol açmıştır. Varlıklı Musevi ve Rum asıllı aileler Fener ve Balat’ı terk edip Beyoğlu‘na ve Boğaz kıyılarına taşınmıştır.

Cumhuriyet döneminde ise bu fabrika ve atölyeler yıkılmış, sahil tarafına çeşitli park ve otoyollar yapılmıştır. Balat semti, son 150 yılda tarihi dokusu ciddi anlamda bozulmuş olsa da, restore edilmiş şirin tarihi evlerin bolca bulunduğu bir semttir. Bu sebeple de halen fotoğraf sanatçılarının uğrak yeridir.

Balat Semtinin Renkli Evleri Nerede ve Nasıl Gidilir?

Balat’ın en güzel evleri, Fener ve Balat semtlerini birbirine bağlayan Vodina Caddesi‘nden ulaşılacak şekilde konumlanmıştır. Fener semtinde, Rum Ortodoks Patrikhanesi ve Kırmızı Lise (Fener Rum Erkek Lisesi) gibi tarihi mekanları ziyaret ettikten sonra, Balat’a gitmek üzere Balat Kültür Evi‘nin önüne gelin.

Balat Kültür Evi, hoş bir kafe/restoran olduğu gibi, aynı zamanda Fener Semti’ni Balat’a bağlayan uzun bir cadde olan Vodina Caddesi‘nin hemen başlangıcında bulunur.

Basit Olsa Da İş Görecek Bir Balat Evleri Haritası
Balat evleri nerede, sokaklarına nasıl gidilir
Balat Evleri Haritası Linki

Vodina Caddesi Üzerinden Balat Evleri Adres Tarifi

Vodina Caddesi üzerinden yürürken, Balat çarşısına yaklaştıkça dükkanların, kahvelerin yoğunlaştığını göreceksiniz. Gözünüzün ucuyla bir yandan sol taraftaki sokak tabelelarını okuyun, Hızır Çavuş Mescidi Sk. tabelasını gördüğünüzde sola dönün ve Vodina Caddesi arkanızda kalacak şekilde hafif eğimli yokuşu çıkın. Fatih Sultan Mehmet döneminde yapılmış olan, Hızır Çavuş Camii‘nin yanından geçeceksiniz.

Sokağın sonuna doğru geldiğinizde, kafanızı sola çevirir çevirmez aşağıdaki fotoğraftaki manzara gözünüze çarpacak. Bunlar Çorbacı Çeşmesi Sokak Evleri. Hemen bitişiğinde ise Merdivenli Yokuş bulunuyor. Ziyaretçilere en derinlikli ve en güzel fotoğrafları çekecek manzarayı sunan sokak budur.

Çorbacı Çeşmesi Sokak’taki Balat Evleri
Balat Sokakları Nasıl Gidilir? Adres tarifi
Balat’ın Renkli Evleri
“Balat 7 Evler” olarak da bilinen Merdivenli Yokuş Evleri
Balat semti tarihi ve renkli evler
Merdivenli Yokuş Sokak

Yıldırım Caddesi Evleri

Balat‘tan dönüş yolunda, Vodina Caddesi’nin paralel yolu olan Yıldırım Caddesi‘nden Fener‘e geri dönmenizi tavsiye ederim. Zira bu cadde üzerinde konumlanmış, yine renkli ve tarihi evler bulunmaktadır. Yıldırım Caddesi’nin yeri haritada işaretlidir.

Fener-Balat Haritalı Gezi Rehberi Yazısı

Eğer Fener ve Balat semtlerini kendiniz gezmek isterseniz, Fener Balat Gezilecek Yerler isimi yazı size gezi planı hazırlama konusunda yardımcı olabilir.


Özel Tur Rehberi ile Fener Balat Turu

Fener Balat semtlerinde ailenizle veya arkadaşlarınızla kendinize özel bir tur düzenlemek isterseniz: Fener Balat Turu isimli yazıya bakabilirsiniz. Kişiye Özel Rehberli Tur konusunu anlatan bu yazı, son dönemde gittikçe artan bir talep gören Fener-Balat turları ile ilgili referans niteliğindedir.


Balat Semti Tarihi Blog Yazısı by Serhat Engül

2 thoughts on “Balat Semti Tarihi ve Renkli Evler Sokağı”

  1. Yazınız çok güzel olmuş. Bir balatli olarak bayıldım acikcasi. Hızır Çavuş Camiini de fırsatınız olursa mutlaka haber yapın isterim. Camiide bulunan yatirlarda yatanlarin (hızır çavuş, oğlu ve gelini) geceleri evleri dolastigina şahit olacaksınız. Ben bizzat gördüm ve bir çok kişi de bunu size söyleyecektir. Özellikle çilingir sokakta oturanlarla iletişime geçebilirsiniz.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *