info@istanbulclues.com

Fener Balat Yürüyüş Turları Gezi Rehberi

Unkapanı’ndaki Atatürk Bulvarı, İstanbul tarihi yarımadasını tam ortadan ikiye böler. Doğu yakasında kalan Eminönü, Sirkeci, Sultanahmet ve Beyazıt gibi semtler hem yerli, hem de yabancı ziyaretçilerin akınına uğrar. Milyonlarca insan Kapalıçarşı, Ayasofya, Topkapı Sarayı ve Osmanlı Camilerini görmek için bu semtlere yönelirler.

Tarihi yarımadanın Batı yakasında kalan Edirnekapı, Zeyrek, Cibali, Fener, Balat ve Ayvansaray Semtleri de çok ilgi çekicidir. Bu semtler turistik merkeze biraz daha uzak olduğu için görece olarak daha az ziyaretçi çekerler ve aralarında İstanbul’un saklı mücevherlerinden Fener ve Balat Semtleri öne çıkar.

Fener Balat Semtleri Nerededir Ve Nasıl Gidilir?

Fener ve Balat Semtlerine ulaşım için Atatürk Köprüsü’nden tarihi yarımadaya geçince hemen sağa doğru (Eyüp İstikameti) yönelmek gerekir. Aynı şekilde Eminönü’nden gelirken de Eyüp istikameti izlenerek sahilden devam edilmelidir. Bu yol üzerinde Fener-Balat’a yaklaşırken, ilk olarak Kadir Has Üniversitesi karşınıza çıkacaktır. Osmanlı döneminde bir tütün fabrikası olan bu bina, heybeti ile kolayca fark edilir.

Cibali-Fener-Balat yürüyüş turlarının büyük bir çoğunluğu, grubun Kadir Has Üniversitesi önünde buluşmasıyla başlar.  Cibali ile Fener ve Balat iç içe geçmiş semtlerdir. Yürüyerek kolayca gezilebilir.

Fener Ve Balat Semtlerinin Eski Mahalle Kültürünü Yansıtan Sokakları
Balat Sokakları © Foto: Sahibi Bilinmiyor

Fener Balat Semtleri

Fener ve Balat semtleri günümüzde halen mahalle kültürünü muhafaza eden şirin semtler. Ancak esas ilgi çekici olan kısmı, bu semtlerin tarihi ve demografik özellikleridir.

İstanbul’un Fethi Sonrası İstanbul

İstanbul’un 1453 yılında Osmanlıların eline geçmesini takiben, şehrin yapısı tamamen değişti. Zaten çok renkli bir dokuya sahip, işlek bir liman kenti olan Konstantinopolis; Türkler ve Doğu halklarının buraya yoğun bir şekilde akması ile daha da kozmopolit bir yapıya kavuştu. Şehrin yeni yapısı şekillenirken, Rum asıllı vatandaşlar Fener semtine yerleştiler. Hemen yanı başındaki Balat semti ise Musevi vatandaşların evi oldu.

Fener Semti Hakkında Bilgi

Bizans İmparatorluğu’nun bir diğer adı Doğu Roma İmparatorluğu idi. Antik dönemin meşhur Roma İmparatorluğu’nun mirasını taşıdığı için, Bizans halkları Türkler tarafından Romalı manasına gelen Rum olarak adlandırılmışlardır.

Rum vatandaşlar Avrupa dillerine olan hâkimiyetlerinden dolayı, tercüman olarak sarayda görev aldıkları gibi, ticaret ve çeşitli zanaat dalları ile uğraştılar. Hristiyanlığın Ortodoks inancına mensup olan Rumlar, Fener Rum Patrikhanesi’nin rehberliğinde, dinlerini özgürce yaşayabildiler.

Fener Semtinde Gezilecek Yerlerden Fener Rum Lisesi (Kırmızı Lise)

Fener Rum Lisesi (Kırmızı Lise) © Foto: Sahibi Bilinmiyor

Balat Semti Hakkında Bilgi

1492 yılında İspanya’da Hristiyan birliğinin sağlanması ile Güney İspanya’yı mesken tutmuş olan Endülüs Emevîleri bu topraklardan atıldılar. Ancak Katolik hükümdarlar İsabel ve Ferdinand, Müslümanlardan sonra Musevileri de İspanya’da istemediklerini açıkladılar. Gidecek hiçbir yeri olmayan bu insanlara, Osmanlı İmparatorluğu kucak açtı. Sultan II. Bayezid’in gönderdiği Osmanlı kadırgaları aracılığı ile İstanbul’a getirilen Sefarad Yahudileri, Balat semtine yerleştiler ve burada zaten var olan Musevi halkı ile kaynaştılar.

Böylece Eski İstanbul’un Batı yakası tam bir kültür mozaiği haline geldi. Cibali semtinde yaşayan Türkler, Fener’de Rumlar, Balat’ta ise Musevi yurttaşlar vardı. Sinagog, Cami ve Kiliseler iç içe geçmişti.

Balat Semtinin Rengarenk Evleri

Balat Semti Evleri © Foto: Serhat Engül

Fener Balat Semti Rehberli Yürüyüş Turları

Fener ve Balat semtleri, işte bu zengin kültürel mirasın izlerini taşıdığı için önemlidir ve mutlaka ziyaret edilmesi önerilir. Ancak böyle zengin bir kültürel mirasa ve köklü bir tarihe sahip semtleri, muhakkak rehberle gezmeniz tavsiye edilir. Zira her bir sokağın ve hatta binanın kendine has bir hikâyesi vardır ve bunları güzel bir anlatımla taçlandıran bir profesyonel tur rehberi, gününüze keyif katacaktır.

Fener Semtinde Gezilecek Ve Görülecek Yerler

Fener semtinde büyük bir kültürel miras saklıdır. Semtte görülecek yerlerin başında elbette Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi ve onun içindeki Aya Yorgi Kilisesi gelir.

Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi

Rum Ortodoks Patriği, Bizans İmparatorluğu’nun gücünün doruğunda olduğu zamanlarda Hristiyanlığın en güçlü lideriydi. Bir dönem Papa’dan bile büyük bir otoriteye sahip olan Patrik, İmparatorlara taç giydirirdi ve büyük itibar sahibiydi.

Bizans’ın gücünü yitirmesi ile etki alanı daralan ve 1204’teki Latin İstilası sırasında Haçlı askerlerinin Konstantinopolis’i istila etmesi ile zayıflayan Patrikhane, 1261’de şehir geri alınsa da asla eski gücüne kavuşamadı. Ancak günümüzün Ortodoks Dünyası göz önüne alındığında, bir zamanlar Konstantinopolis Patriğinin ne kadar güçlü bir nüfuz alanı olduğu anlaşılabilir. Zira Doğu Avrupa, Rusya ve Orta Doğu’da yaşayan Hristiyanların ezici çoğunluğu Ortodoks mezhebine mensuptur.

Fatih Sultan Mehmet, Patrikhanenin göz bebeği olan Ayasofya‘yı camiye çevirmiş, ancak Patriklik kurumunun varlığına bir son vermemiştir. Bilakis Patrikhanenin Fener semtine taşınması ve orada işlevini sürdümesini sağlamıştır.

Aya Yorgi Kilisesi

Aya Yorgi Kilisesi, Patrikhane bahçesi içinde bulunan küçük ve güzel bir kilisedir.  Kilisenin merkezindeki altın varaklı sunak (altar) göz kamaştırıcıdır. Eğer içeride ayin yapıldığı bir zamana denk gelirseniz, oldukça farklı ve ilgi çekici bir ibadet tarzını gözlemleyebilirsiniz. Okunan ilahilerin hüzünlü bir ağıta benzer tınısı kulak vermeye değerdir.

Aya Yorgi Kilisesi’nin Altın Varaklı Sunak (Altar) Bölümü

Aya Yorgi Kilisesi © Foto: Serhat Engül

Fener Rum Lisesi (Kırmızı Lise)

Fener Rum Lisesi, Ortodoks Patrikhanesi’ne din adamı yetiştirmek üzere kurulmuş bir din okuludur. Mimar Dimadis tarafından 1881 yılında inşa edilmiştir ve çok ayırt edici bir mimariye sahiptir.

Moğolların Meryemi Kilisesi

Bu kilise, İstanbul’un fethinden günümüze dek varlığını sürdürmüş tek kilisedir. Ne kadar cemaati azalmış olsa da, halen işlevini sürdürmektedir. Kilisenin içinde, Fatih Sultan Mehmet’in 15. Yüzyıl’da yazdığı bir ferman vardır. Bu fermanda buyurulduğu üzere, Moğolların Meryemi Kilisesi asla camiye çevrilmemiş ve İstanbul’un Rum Ortodoks halkına ait kalmıştır.

Balat Semtinde Gezilecek Ve Görülecek Yerler

Balat, Yunanca “Saray” anlamında gelen Palation kelimesinden devşirme bir isimdir. Bizans İmparatorları şehir merkezinin dışında kalan Blachernae Sarayı’na deniz yoluyla geldikleri ve içeriye bu kapıdan girdikleri için bu ismi almıştır. Balat, Osmanlı döneminde Musevi yerleşkesi olduğu için, semtte çokça Sinagog bulunur.

Balat Semtinin Sevimli Çocukları Fotoğraf Turlarından Objektiflere Alışıklar
Balat Semti Çocukları © Foto: Serhat Engül

Ahrida (Ohrid) Sinagogu

Ahrida Sinagogu, Balat semtindeki en önemli sinagog olarak kabul edilir. Makedonya’dan göç eden Museviler tarafından inşa edilmiştir. Günümüzde maalesef izinsiz girilemeyen bu Sinagogun iç mekânı, Nuh’un Gemisi’nden esinlenen bir şekilde dekore edilmiştir ve eşsiz kalitede mobilyalara sahiptir. Ayine katılanların oturdukları koltuklar, Nuh’un Gemisi’nin pruvasını andıran bir platformun üzerine yerleştirilmiş ve bu efsanenin anısı canlı tutulmuştur.

Surp Hraştagabed Ermeni Kilisesi

Aslında bir Rum Ortodoks Kilisesi olan ve daha sonra Padişah fermanı ile Ermeni vatandaşlara tahsis edilen bir kilisedir. Orijinal yapı 1692’de yanıp kül olmuş ve yeniden yapılmış ancak yine de sıkça çıkan yangınlarda zarar görmüştür. Nihayet 19. Yüzyıl’da Sultan II. Mahmut’un emri ile bir daha yangından zarar görmesin diye kârgir (taş) yapı olarak inşa edilmiştir.

Ferruh Kethüda Camisi

Ferruh Kethüda Camii, Kanuni Sultan Süleyman’ın şişmanlığı ile ünlü sadrazamı Semiz Ali Paşa’nın kâhyası olan Ferruh Kethüda adına Mimar Sinan tarafından 1560’lı yıllarda inşa edilmiş. Tarihi yarımadanın bu uç köşesinde bir Mimar Sinan eseri görmek hoş bir sürprizdir.


Konuyla İlgili Tavsiye Edilen Blog Yazıları

Fener semti ile ilgili ayrıntılı bilgi için Fener Semti Tarihi yazısını ya da Balat Semti tarihi ilgili Balat Semti Tarihi yazısını okuyabilirsiniz. Bizans İmparatorluğu Tarihi de bu yazıda verilen bilgiler için pekiştirici niteliktedir.


Edirnekapı Semtinin Kariye Müzesi

Fener Balat turundan sonra vakit kalırsa, Edirnekapı‘daki Kariye Müzesi‘ni ziyaret etmeniz şiddetle tavsiye edilir. Kariye (Chora Kilisesi) özünde birçok yapıdan oluşan bir manastırdır. Ancak günümüze dek sadece kilise binası ayakta kalabilmiştir. Kariye Müzesi‘nin içinde paha biçilemez güzellikte Bizans mozaikleri bulunur. Fener ve Balat semtindeki tarihsel bilgi edinimlerini tamamlayıcı nitelikte bir yerdir.


Özel Rehberli Fener Balat Turları

Eğer Fener ve Balat semtlerini profesyonel bir tur rehberi eşliğinde gezmeyi düşünürseniz, Özel Rehberli Fener Balat Turu isimli yazıya bakabilir ve kendinize göre bir plan yapabilirsiniz.


Serhat Engül

© Fener Ve Balat Semti Yürüyüş Turları, Gezi Rehberi, Gezilecek Yerler 2017 ve 2018

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

one + 6 =