serhateng(at)gmail.com
+90 532 256 93 12

Sokrates’in Hayatı ve Fikirleri

Sokrates kimdir? Kısaca Hayatı ve Eserleri. Sokrates Felsefesi Hakkında Bilgi

Batı felsefesinin temellerini atan filozof olarak anılan Sokrates, M.Ö. 470 yılında Alopeke‘de doğdu. Annesi Ebe Fenarete, babası heykeltıraş Sofroniskos olan Sokrates; Antik Yunan felsefesinin sorgulayıcı ve diyalektik kökenlerinin kaynağı olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

Sokrates felsefî açıdan kendini bir okula veya bir akıma bağlamadı. Bununla birlikte, herhangi bir akım yaratmaya da çalışmadı. Aslına bakarsanız, Sokrates ardında yazılı hiçbir metin bırakmadı. Platon, Aristoteles, Aristofanes gibi Yunan felsefesinin büyük filozofları, Sokrates hakkında şu an sahip olduğumuz bilgileri öyküler şeklinde anlatarak bu bilgilerin bize ulaşmasını sağladılar.

Sokrates Kimdir? Kısaca Hayatı ve Eserleri

Her ne kadar Sokrates ardında yazılı bir kaynak bırakmadıysa da, pek çok sanat eserine ve felsefe ile ilgili kavramlara ilham kaynağı olmuştur. Onun hayat tarzı, inançları ve tabu haline gelmiş kavramları sorgulayış biçimi ile felsefe sahnesindeki rolünün çok büyük olduğunu söyleyebiliriz.

Sokrates öğretmenliği bir meslek olarak benimsemedi. Hayatı boyunca Atina dışına da yalnızca birkaç kez çıktı. Atina dışına çıktığı sayılı seyahatlerden biri, kapısında “Kendini bil!” yazan Delphi‘deki Apollon Tapınağı‘nı ziyaret etmek içindi. Dilerseniz Sokrates‘in fikirlerine, yöntemlerine ve felsefe dünyasındaki rolüne biraz daha yakından bakalım.

Sokrates Felsefesi ve Sözleri
sokrates kimdir kısaca
Sorgulanmamış bir hayat yaşamaya değmez. – Sokrates Sözleri

Sokrates Felsefesi ve Metodları

Her ne kadar Sokrates resmi olarak öğretmenlik yapmamış olsa da ortaya koyduğu yöntemler, bütün insanlığa öğrenmenin farklı kapılarını açtı. Sokrates, bilginin doğruluğunu sınama suretiyle öğretme metodunu benimsedi. Bu metodu kullanarak yalnızca Batı felsefesinin doğmasını sağlamakla kalmadı. Bununla birlikte yanlış varsayımları yıkarak yerine daha sağlam bir düşünce yönlendirme sistemini getirdi.

Sokrates’in kullandığı metotlar, “Sokratik Metot” olarak adlandırılır. Bu metot üç adımda gerçekleştirilir: Soru, İroni ve Maiotik. Bu üç ayrı sorgulama biçimi de aslında tek bir amaca hizmet eder: İnsanın kendisini başta olmak üzere evreni tanıması.

Büyük filozof, hiçbir şeyin hiç kimseye öğretilemeyeceğini, ihtiyacımız olan her bilginin bizde doğuştan mevcut olduğunu savunmuştur. Annesinin mesleğinden aldığı ilhamla “Ben ebeyim, ve insanlarda halihazırda var olan bilgileri ortaya çıkarıyorum” diyerek Sokratik yöntemin son adımı olan Maiotik yöntemi geliştirmiştir. Dilerseniz Sokratik metodun üç aşamasını biraz daha detaylı inceleyelim.

Sokrates’in Eğitim Yöntemleri

  • Soru Sormak

Sokrates, Atina sokaklarında, bahçelerinde dolaşarak öğrencilerine birtakım sorular yöneltmiştir. Sokratik metodun ilk aşaması bu sorulardan oluşur. Öncesinde karşı tarafa kendisinin hiçbir şey bilmediğini düşündürterek ona art arda pek çok soru yöneltir. Bu aşamanın amacı, karşı tarafın hangi bilgilere sahip olduğunun araştırılmasıdır.

  • İroni Yapmak

İkinci aşamada, İroni yöntemi kullanılır. Kişinin doğru bildiği yanlışlar, tam da Sokrates’in amaçladığı gibi bu aşamada çürütülür. Bu yöntem aslında bir çeşit alaycılıktır.

Bu aşamada Sokrates insanın yanıldığı noktaları bir bir yüzüne vurur. Sokratik yöntemin bu aşaması bazı eleştirmenler tarafından olumsuz ve yıkıcı olarak nitelendirilmiştir. Ama aynı zamanda bu yöntem ünlü diyalektiklerin oluşmasına aracı olmuştur.

  • Var Olanı Açığa Çıkarmak

Maiotik (doğurtma) yöntemi de metodun son aşamasıdır. Burada kişiye “Değil mi? Olmaz mı? Etmez mi?” Gibi sorular yöneltilerek kişide zaten doğuştan var olduğu düşünülen fikirler açığa çıkarılmaya çalışılır.

Sokrates ve Bilgi Felsefesi
Sokrates Felsefesi
Sokrates ve Felsefe Bilimi – Sokrates kısaca hayatı

Sokrates’in Felsefe Tarihindeki Rolü

Sokrates, Atinalılar için bir at sineği vazifesi gördüğünü söyler. Okumakla ve yazmakla yapılan felsefenin insan zihnini uyuşturduğu inancına sahiptir. Felsefenin tartışarak ve araştırarak yapılması gerektiğini savunur. Tam da bu yüzden arkasında yazılı hiçbir metin bırakmamıştır.

Kendi yaşam tarzı ile de insanlara bir örnek teşkil eden bu ünlü düşünür, aslolan konunun hayatı yaşayış şekli ve insanın kendini bilmesi olduğunu savunur. Bilmediğini bilen ünlü filozof, tam da bu yüzden en bilge kişi olarak dünya çapında tanınmıştır.

Felsefe Dünyasında Sokrates Öncesi ve Sonrası

Yaptıkları ve söyledikleriyle düşünce dünyasına o kadar büyük katkıları olmuştur ki; Sokrates öncesi filozoflar “Presokratik filozoflar” olarak adlandırılır. Yani kendisi felsefe dünyasında bir çeşit milat (başlangıç noktası) kabul edilir.

Sokrates’in Ahlaki Felsefesi

Sokrates, insanın içinde olduğu durum her ne olursa olsun; iyiye ve erdeme yönelebileceğini defalarca vurgulamış ve ahlaki felsefe görüşlerini altı esasta toplamıştır:

  • İnsanın kendini bilmesi dolayısıyla elde edilecek erdem
  • Erdemin irademizle özdeşleşmesinden doğan cesaret
  • İrademizle duygularımızı birleştirmekten doğan kuvvet
  • Arkadaşlık ilişkilerimizdeki davranış şekli
  • İrademizle birleşen Tanrı kavramı
  • Yasalara uyum sağlama

Sokrates’in Savunması ve Ölümü

Platon‘un bizlere bırakmış olduğu meşhur “Euthyphro” diyaloğunda, Euthyphro ve Sokrates mahkeme binası önünde tartışmaktadır. Euthyphro, babasını bir köleyi öldürdüğü iddiasıyla mahkemeye vermek istemektedir. O esnada Sokrates‘in mahkeme binasının önünde bulunmasının sebebi ise insanların onu devletin otoritesini sarsmaya çalışmakla suçlamasıdır.

İddialara göre Sokrates onlara yeni tanrılar tanıtarak ve genç dimağları sorularıyla zehirleyerek devletin yıkılması için uğraşıyordu. Bu iddiayı savunan insanlar, mahkemeden Sokrates‘in idamını talep ediyorlardı.

Peki bilgeliğin bilmediğini bilmek, cehaletin ise bildiğini sanmak olduğunu söyleyen, Atina halkı için bir at sineği olarak niteleyen bu adam gerçekten suçlu olabilir miydi?

Çoğunluğa göre hayır. Sokrates garip bir insan olabilirdi ama topluma faydalı olmaya çalışıyordu. İnsan ilişkilerinin dünyadaki en önemli olgu olduğunu savunuyordu. Birbirimize gösterdiğimiz davranışların iyi niyetli ve erdemli olması gerektiğini düşünüyor, bu düşüncesinin gerçekleşmesi için de elinden gelen çabayı gösteriyordu.

Cemiyet ne yazık ki Sokrates‘i suçlu buldu. Tiranlık yönetiminden yeni çıkmış olan Atina, günah keçisi olarak Sokrates‘i seçmişti.

Sokrates 70 yaşında, M.Ö. 399 yılında baldıran zehiri içirilerek idam edildi. Onu idam cezasından kaçırıp ölmekten kurtarmayı teklif edenlere ise, ölümünün onun fikirlerini on binlerce yıl yaşatacağını söylemiş ve geri çevirmişti.

Ünlü Bir Tabloda Sokrates’in İdam Sahnesi
sokrates hayatı kısaca
Sokrates’in Ölümü – Sokrates kimdir kısaca

Sokrates Hakkında İlginç Bilgiler

  • Sokrates, böyle bir şansı olduğu halde hiçbir öğretisinden para kazanmadı.
  • Sokrates’in kendine özel bir sınıfı yoktu. Öğretilerini meydanlarda eğitti.
  • Genç yaşta babasının mesleği olan heykeltıraşlık öğrenmeye başladı.
  • Sokrates, Xanthippe adlı bir kadınla ile evlendi. Bu evlilikten üç çocuğu oldu.
  • Aklın her zaman fiziksel görünüşten daha önemli olduğunu söylerdi. Bu düşüncesini görünür kılmak amacıyla yaz kış çıplak ayakla ve ince bir entari ile dolaştı.
  • Etik ve siyaset hakkındaki kavrayışını artırmak için elit tabakaya ziyaretlerde bulundu.
  • Bir tanrı olup olmadığını sorguluyordu. Asıl düşmanlarını bu esnada edindi.
  • 280 oya karşı 221 oy ile idam cezasına çarptırıldı.

Sokrates’in En Anlamlı ve Güzel Sözleri

  • Her zaman umut vardır.
  • Eğer bir şeyleri değiştirmek istiyorsanız, işe kendinizden başlamalısınız.
  • Ancak kendin için düşünürsen kendini bulabilirsin.
  • Şaşırma ve merak duygusu felsefeyi başlatan duygulardır.
  • İnsanlara bir şey öğretemem. Onların düşünmelerini sağlayabilirim ancak.
  • Daha iyi işler yapabilecek olup da yapmayan biri, başıboş bir insandır.
  • Hayatta en korktuğumuz şey başımıza gelir. Bunu kabul edersek endişelerden kurtuluruz.
  • İyi olan bilgi, kötü olan ise cehalettir.
  • Sorgulanmamış bir hayat yaşamaya değmez.

Önerilen Blog Yazıları


Sokrates kimdir? Kısaca hayatı ve eserleri by Ezgi Gül

Sokrates kimdir? Kısaca Hayatı ve Felsefesi Hakkında Bilgi

Sokrates Kimdir? Kısaca Hayatı, Felsefesi ve Eserleri was last modified: July 24th, 2018 by Serhat Engül

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *